De bibliotheek als warenhuis voor kennis

Reportage..

LELYSTAD De etalagepoppen op de eerste verdieping van de winkelgalerij De Promesse in Lelystad vallen amper op. Dat zich achter de grote ramen geen winkel bevindt maar een bibliotheek valt nog minder op. Het is dat elk van de elf poppen een felgekleurd T-shirt aan heeft met daarop één letter. Samen vormen ze het woord ‘bibliotheek’.

Met de paspoppen in de etalage heeft architect Aat Vos van Aequo, het bureau dat het interieur ontwierp, een knipoog gemaakt naar de winkelpromenade De Promesse waaraan deze nieuwe bibliotheek zich bevindt. De flirt met winkels op de begane grond (Bakker Bart, Pearl Opticiens, en meer van dat soort ketens) is tot in detail doorgevoerd. Net als het winkelpubliek moet de potentiële lezer in Lelystad worden verleid door een pakkend maar functioneel interieur. Het is een prikkelend uitgangspunt: veel lezers zien hun bibliotheek juist als een plek van rust en contemplatie – een van de laatste bastions van beschaving waar de commercie nog niet heeft toegeslagen.

Maar zelfs de meest conservatieve lezer moet beamen dat deze aanpak werkt. Vos is dan ook een expert in bibliotheekinrichting. Met Dok Architecten van rijksbouwmeester Liesbeth van der Pol waardeerde hij eerder al de bibliotheek van Delft op tot een heuse ‘mediatheek’ met veel ruimte voor computers. De bibliotheek van Lelystad – een ontwerp van de Architectencie – veranderde hij naar eigen zeggen in een ‘kenniswarenhuis’. Dus staat meteen bij de ingang voor elke bezoeker een winkelmandje klaar zodat hij niet onhandig met boeken onder zijn arm hoeft te zeulen.

Leuk is ook de ronddraaiende band die nog het meeste lijkt op de bagageband op Schiphol. Hierop kunnen de boeken die elektronisch zijn ‘uitgecheckt’, worden gelegd. Dan kan ook meteen een blik worden geworpen op de boeken die anderen hebben ingeleverd, wat een welkom zetje kan zijn voor de shoppende lezer; deze boeken zijn immers door minstens één iemand het lezen waard bevonden. Daarbij geeft deze boekencarrousel een aardig beeld van wat Lelystad bezighoudt; zo draaien een naslagwerk over epidemieën, een fotoboek over de Tweede Wereldoorlog en de laatste Nicci French hun rondjes.

Een grote uitdaging voor Vos was om van de langgerekt ruimte met een oppervlakte van 3.650 vierkante meter verdeeld over twee verdiepingen toch één geheel te maken. Daarom verdeelde hij de bibliotheek in drie thematische ruimtes. Bezoekers komen binnen in het Verleden. Hier wordt de bulk van de boeken gepresenteerd in 27 ‘shop-in-shops’ oftewel aparte winkeltjes – een principe dat Vos afkeek van warenhuizen als de Bijenkorf.

In het hart van de bibliotheek ligt het Heden. Hier staan tafels met leestips (‘Alles over Darwin’) en de nieuwe aanwinsten – alsof je een Ako-winkel binnenloopt. Aan het einde van de smalle bibliotheek ligt, hoe kan het anders, de Toekomst. Deze ruimte ligt op de eerste verdieping heeft diverse werkplekken met computers. Deze ruimte die uitloopt op grote ramen, biedt niet voor niets uitzicht op het winkelcentrum De Promesse van Architectencie en en het feloranje Agora-theater van UNStudio, ook al zo’n opvallend gebouw dat de 21ste-eeuwse dynamiek van Lelystad moet uitdrukken. En zoals het de Toekomst betaamd, zijn hier naast stilte- en studieplekken ook thematische ruimtes voor de jonge lezers ingericht. De zachtroze kamer met speelse zitelementen is voor baby’s en peuters, een vrolijke groene ruimte voor kinderen en de tieners kregen een hangplek.

Soms slaat het interieur door en wordt de lezer als kind behandeld. Dat bij de Sinterklaasboeken een paspop met het T-shirt ‘tof’ staat, is tot daaraan toe. Maar dat boven de kookboeken in neonlicht ‘leesvoer’ staat, dat gaat zelfs menig boekhandel te ver.

Meer over