Film

De anti-autoritaire Herr Bachmann is de held van een meesterlijke documentaire ★★★★★

Met zijn respectvolle, prikkelende houding, humor en scherpe oog voor de individuele karakters weet de Duitse docent al zijn leerlingen te bereiken.

Kevin Toma
Herr Bachmann und seine Klasse. Beeld
Herr Bachmann und seine Klasse.

Iemand moest brood op de plank brengen, zegt Dieter Bachmann tegen een vriend, als die hem vraagt waarom hij ooit leraar is geworden. ‘Ik heb me er best lang tegen verzet, omdat de school als instituut me bevreemdde. Tot op de dag van vandaag.’

Juist deze anti-autoritaire man, die zijn beroep niet bepaald uit roeping heeft gekozen, is de held van een meesterlijke, ontroerende onderwijsdocumentaire. Een terechte keuze van cineast Maria Speth. Zelden zul je op film een docent zien die zijn werk zo feilloos, betrokken en liefdevol uitvoert als de beanie en hoodie dragende zestiger uit Herr Bachmann und seine Klasse.

En dat terwijl hij zeker niet de makkelijkste klas heeft, als docent Duits, biologie en muziek op de Georg-Büchner-Gesamtschule in Stadtallendorf. Het ongeveer 21 duizend inwoners tellende industriestadje in de Duitse deelstaat Hessen kent een roerige geschiedenis – de nazi’s stelden er talloze Oost-Europese dwangarbeiders te werk in enorme wapenfabrieken – die direct en indirect doorwerkt in de klas van meneer Bachmann. Veel kinderen spreken eerder Turks, Bulgaars of Russisch dan Duits. Sommigen van hen staan op het punt naar een andere stad te verhuizen of Duitsland te verlaten.

En toch bereikt Bachmann hen stuk voor stuk met zijn respectvolle, prikkelende houding, humor en scherpe oog voor de individuele karakters. Zo leer je ze ook als toeschouwer enigszins kennen: muzikaal talent Stefani, jeugdbokser Hassan, de immer in winterjas gestoken Ferhan, de introverte Rabia. Allen staan ze op de drempel van de middelbare school, en ook voor Bachmann is het een beslissend schooljaar. Zodra zijn leerlingen zijn uitgevlogen, gaat hij met pensioen.

Speth, die met de film de Zilveren Beer-juryprijs won op het filmfestival van Berlijn, observeert het reilen en zeilen in Bachmanns klas even nauwgezet als onnadrukkelijk. Soms biedt ze een glimp van de buitenwereld, maar verder houdt de drieënhalf uur durende film zich vooral op in Bachmanns microkosmos. Met geduldige opnamen op lesbankhoogte – de film gedraagt zich als een geconcentreerde scholier – toont Speth de talrijke interacties tussen Bachmann en zijn leerlingen. Zo brengt ze de ontspannen maar hechte sfeer in de klas voortreffelijk over.

Intussen glijdt de tijd stiekem verder in Herr Bachmann und seine Klasse, tot het onvermijdelijke moment van afscheid komt en je ook als toeschouwer met weemoed en voldoening achterblijft.

Herr Bachmann und seine Klasse

Documentaire

★★★★★

Regie Maria Speth.

217 min., in 24 zalen.