David Lynch neemt wraak met lieve film

Onder de begintitels van The Straight Story klinken de karakteristieke tonen van David Lynch' huiscomponist Angelo Badalamenti. Terwijl de camera langzaam langs de sterrenhemel en immense graanvelden glijdt, dwalen de gedachten onwillekeurig af naar afgesneden oren (Blue Velvet), krokodillen-leren jasjes (Wild at Heart) en in plastic gewikkelde meisjeslichamen (Twin Peaks)....

Jan Pieter Ekker

Lynch, de chroniqueur van het ongewone, speelt op ingenieuze wijze met het verwachtingspatroon van zijn publiek. Want langzaam maar zeker wordt duidelijk dat het gezapige provincieplaatsje Laurens, Iowa - waar de camera stilhoudt bij een zonnebadende vrouw die routineus de buurvrouw begroet, terwijl ze haar donuts naar binnen werkt - níet gebukt gaat onder verborgen perversiteiten.

Lynch baseerde The Straight Story op een krantenbericht uit 1994. Nadat de 73-jarige Alvin Straight heeft gehoord dat zijn broer Lyle, die hij na een ruzie al tien jaar niet meer heeft gesproken, een beroerte heeft gehad besluit hij hem op te zoeken. Hij maakt de reis van Iowa naar Mount Zion, Wisconsin - ruim 500 kilometer - op zijn John Deere grasmaaier (bouwjaar 1966), omdat hij vanwege zijn slechte ogen zelf niet mag rijden en zich niet door anderen wil laten vervoeren. Straight deed zes weken over zijn tocht.

De 79-jarige Richard Farnsworth (die zijn eerste rol in 1937 speelde en meer recent te zien was in The Natural en Misery) speelt de eigengereide Straight en doet dat indrukwekkend. Houthakkersvest, spijkerbroek, laarzen en een cowboyhoed. Witte baard en een doorgroefd gezicht, een sigaar tussen zijn lippen geklemd. Zonder zijn twee wandelstokken kan hij zich nauwelijks voortbewegen. Zijn zwakbegaafde dochter (Sissy Spacek) en vrienden uit het café blijven hoofdschuddend achter als Straight vertrekt. Tegenhouden kunnen ze hem niet, weten ze.

De tocht voert Alvin langs uitgestrekte velden, dorpjes, schuren en begraafplaatsen, allemaal even fraai in beeld gebracht door de 82-jarige Freddie Francis, die eerder The Elephant Man en Dune draaide voor Lynch.

Nog belangrijker dan de fysieke tocht is, zoals in elke geslaagde road movie, de emotionele weg die Straight aflegt. Onderweg ontmoet hij mensen die hem helpen, die naar hem luisteren en aan wie hij verhalen kwijt kan. Zo komen we beetje bij beetje meer te weten over Alvin Straight.

Over zijn familie, de oorlog en over zijn trots. Want wat iedereen hem onderweg ook aanbiedt, de koppige Straight vervolgt de tocht op zijn grasmaaier. Op zijn eigen manier, net als Lynch. De veelzijdige regisseur vond en zocht de beste manier om Alvins verhaal te vertellen: in het tempo van de grasmaaier. Zonder special effects, zonder seks, zonder geweld, zelfs zonder gevloek. Het resultaat is een ontroerende, grappige en bovenal lieve film. The Straight Story is Lynch' meesterlijke revanche na de overbodige Twin Peaks-epiloog Fire Walk With Me en het onbegrijpelijke Lost Highway.

Meer over