DagboekSofia Tolstoj-Behrs (1844-1919)

Dagboekrubriek: Leo Tolstoj verlustigt zich in de benen van een boerenmeid

 Erik van den Berg deelt dagelijks een opmerkelijk fragment uit zijn verzameling historische dagboeken.

Portret van Leo Tolstoj en zijn vrouw Sofia Tolstoj-Behrs, in 1888.  Beeld Getty
Portret van Leo Tolstoj en zijn vrouw Sofia Tolstoj-Behrs, in 1888.Beeld Getty

Jasnaja Poljana, 14 januari 1909

Vandaag heb ik mijn oude functie weer aanvaard: ik heb een nieuw, pas geschreven literair werk van Lev Nikolajevitsj zitten kopiëren.

Het gaat over revolutionairen, de doodstraf, en hoe dat allemaal zo ver gekomen is. Het zou interessant kunnen worden. Maar hij gebruikt dezelfde, bekende methoden om het boerenleven te beschrijven. Hij verlustigt zich in een sterk vrouwenlijf, de zonverbrande benen van een boerenmeid – datgene wat hem indertijd zo onweerstaanbaar verlokte. Het is dezelfde Aksinja met haar glanzende ogen die nu, op zijn tachtigste weer omhoogkomt uit de diepte van zijn herinneringen.

Dat riep allemaal nogal onplezierige reacties in mij op. Waarschijnlijk zal er wel een poëtisering van de revolutie volgen, waarmee L.N. ongetwijfeld sympathiseert, hoezeer hij dat ook door een christelijke sluier bedekt. Hij haat alles wat door het lot hoog geplaatst is, alle gezag.

Ik zal verder kopiëren, we zullen zien hoe het verhaal verdergaat. Hij wilde het me eerst niet ­laten overschrijven, alsof hij zich voor het verhaal schaamde. Inderdaad, als hij een beetje fijngevoeliger was zou hij zijn personage niet Aksinja noemen. En dan is de held natuurlijk een boer, die de lezer sympathiek moet zijn met zijn glimlach, zijn innerlijke harmonie, en die revolutionair wordt.

Misschien verander ik nog van mening, maar totnutoe ben ik er niet weg van.

Sofia Tolstoj-Behrs (1844-1919), schrijver en echtgenote van Leo Tolstoj. Uit Dagboek. Vertaling T. Eekman. De Arbeiderspers, 1984.

Meer over