DagboekHans van Swol (1914-2010)

Dagboekfragmenten: Esten mogen geen Estisch ­spreken als er Russen bij zijn

Erik van den Berg deelt dagelijks een opmerkelijk fragment uit zijn verzameling historische dagboeken.

Klassiek zangeres en diva Gré Brouwenstijn heeft een prijs gewonnen op het Grand Gala du Disque van 1963, Nederland. Beeld Nationaal Archief/Collectie Spaarnestad/Lily Eijsten
Klassiek zangeres en diva Gré Brouwenstijn heeft een prijs gewonnen op het Grand Gala du Disque van 1963, Nederland.Beeld Nationaal Archief/Collectie Spaarnestad/Lily Eijsten

Tallinn, 18 februari 1969

Rustdag, tevens feestdag. Gré angina, later naar de kapper. Estlanders spreken beter Duits dan Russisch, maar mochten hun eigen taal tijdens de bezetting niet spreken. Galina weigerde Duits tegen Estlanders te spreken, werd door Estlandse vrouwen aangekeken alsof ze een pissebed was.

De Estlanders wilden alles over het Westen weten, gingen ’s avonds over het water naar de lichtjes in de verte kijken: daar lag Finland, een vrijheidsparadijs, onbereikbaar. De gezichten dichter bij huilen dan bij lachen, moesten in gezelschap Russen Russisch spreken!

Conflict Gré-Galina op hoogtepunt. Gré wilde Galina niet meer in haar kleedkamer, had genoeg van haar gebral: bij ons is alles beter, in het Westen deugt niets. Ik nam Galina onderhanden: ‘Mijn vrouw, Gré Brouwenstijn, is een van de grootste zangeressen ter wereld, juist daarom is ze hierheen uitgenodigd, en wij kapitalisten doen dit bijna voor niets, om jullie een plezier te doen. We barsten hier van de kou en het slechte eten en de verzakte ‘luxe-hotels’. En als je nou niet als de bliksem je fatsoen houdt, zet ik alles in ons rapport.’

Galina doodsbleek, veranderde op slag, lag aan Gré’s voeten. Tolk zijn is moeilijk voor zulke meisjes. Tatjana van twee jaar terug was anders, een lief kind. Galina was net een bijterige hond; agressief, waakzaam en in de contramine.

Hans van Swol (1914-2010), arts en echtgenoot van operazangeres Gré Brouwenstijn. Ingekort fragment uit Gré Brouwenstijn – met en zonder make-up. Teleboek, 1971.

Meer over