DAGBOEKCornelis Bijl de Vroe (1879-1945)

Dagboekfragment: Pestbestrijding levert 2½ cent per rat op

Erik van den Berg deelt dagelijks een opmerkelijk fragment uit zijn verzameling historische dagboeken.

null Beeld Getty
Beeld Getty

Malang, 8 december 1914

Per auto gaat de weg over Poer­wodadi en Pontjokoesoemo naar Malang, waarbij we onderweg de administratie controleeren van de pestbestrijding, welks chef dr. Van Roon ons vergezelt.

Het zijn streken waar de pest huisgehouden heeft. Reeds in 1910 tijdens mijn vorig verblijf te Soerabaia schijnen pestgevallen te zijn voorgekomen, vermoedelijk ingevoerd door ratten in Rangoon-rijst. Eerst einde 1911 werd het vermoeden tot zekerheid toen een onderzoek van dr. Koefoed uit Malang het bewijs bracht.

Waar toen de ziekte reeds in een vergevorderd stadium was, werd gedurende eenige maanden alle verkeer van het district Malang met omliggende gewesten verboden. Voortdurende twisten met burgerlijk bestuur en tusschen de doktoren onderling belemmerden het stuiten der ziekte, tot onder de krachtige leiding van dr. Van Gorkom in de tweede helft van 1913 een goede organisatie werd ingevoerd.

Aangezien de pest verbreid werd door de vlooien der ratten werd de strijd tegen de ratten ­gevoerd, eerst door verdelging middels een premie van 2½ cent per stuk, doch toen het uitkwam dat daardoor geregelde ratten­fokkerijen werden opgericht, ging men alleen door in de richting van woningverbetering.

De ratten huisden in de holle bamboes der huizen en in de atapdaken, zoodat ter verbetering de huizen geheel werden afgebroken.

Cornelis Bijl de Vroe (1879-1945), ­adjudant van de gouverneur-generaal van Nederlands-Indië. Ingekort fragment uit Rondom de Buitenzorgse troon. Fibula-Van Dishoeck, 1980.

Meer over