DagboekJohn Evelyn (1620-1706)

Dagboekfragment: Londen was, maar is niet meer!

Erik van den Berg deelt dagelijks een opmerkelijk fragment uit zijn verzameling historische dagboeken.

John Evelyn Beeld Getty
John EvelynBeeld Getty

Londen, 3 september 1666

De Theems was bezaaid met drijvende spullen, alle schepen en aken afgeladen met wat enkelingen die moed en tijd hadden gevonden nog bij elkaar hadden weten te rapen. Karren reden de velden in, die tot mijlenver vol waren van alle soorten voertuigen.

Wat een wanhopig, ramp­zalig schouwspel! De lucht was één grote vuurzee, als een oven, en nachtenlang was het licht tot veertig mijl in de omtrek te zien.

God geve dat mijn ogen nimmer meer hoeven te aanschouwen hoe tienduizend huizen tegelijkertijd in brand staan, met ­tomeloos loeiende, krakende en knallende vlammen, gillende vrouwen en kinderen, opgejaagde menigten, instortende ­torens, huizen en kerken, als in een woedende orkaan, en de lucht zo heet dat men niet meer in staat was het vuur te naderen en het noodgedwongen voort liet razen, over een lengte van 2 mijl en 1 mijl breed. Even luguber ­waren de rookwolken, die naar schatting 56 mijl ver reikten.

En zo liet ik vanmiddag de brandende stad achter mij, het evenbeeld van Sodom, of van het Laatste der Dagen. Vanzelf drong deze passage zich aan mij op: non enim hic habemus stabilem civitatem (Hebreeën 13:14 ‘Want wij hebben hier geen blijvende stad’, red.), de ruïnes herinnerden aan het beeld van Troje. Londen was, maar is niet meer!

John Evelyn (1620-1706), Engelse wetenschapper, medeoprichter van de Royal Society. Ingekort fragment uit Evelyn’s Diary and Correspondence, uitgave 1910.

Meer over