DagboekSir Allen ‘Tommy’ Lascelles (1887-1981)

Dagboekfragment: de Eerste Wereldoorlog is voorbij, feestvreugde blijft uit

Erik van den Berg deelt dagelijks een opmerkelijk fragment uit zijn verzameling historische dagboeken.

De Noord-Franse stad Béthune in 1915.  Beeld Getty Images
De Noord-Franse stad Béthune in 1915.Beeld Getty Images

Noord-Frankrijk, 13 november 1918

We hebben de letterlijke tekst van de wapenstilstand gezien. De toon die we tegen de moffen aanslaan is onvoorstelbaar. Je wordt er licht van in je hoofd.

De manschappen hebben er verbazingwekkend kalm op gereageerd. Er was nauwelijks openlijke geestdrift op de gezichten, eerder de vergenoegde, zij het licht verbaasde uitdrukking van tafelgasten die opstaan van een bijzonder goede maaltijd.

Geen wonder dat het tijd kost het nieuws te laten bezinken. Als je de enorme schaal van onze inspanningen tot je laat doordringen, beneemt het je bijna de adem. Lichaam en ziel van het Beest vernietigd, het leger aan stukken, de keizer in ballingschap, de kroonprins de pispaal van Europa, Ludendorff een afgeleefde imbeciel, alle grootse chauvinistische idealen waarin we zo heilig geloofden dood en verrot – dat alles werd ons als in één bliksemflits geopenbaard. En daar bovenop kwam het antwoord op onze ene vraag in al die eindeloze nachten: Mijn God, hoe lang nog?

Is het vreemd dat we traag en niet-begrijpend reageerden?

Nog andere factoren dragen ertoe bij dat de feestvreugde uitblijft. Want bij het binnenhalen van deze ontstellende oogst ontbreken te veel van de zaaiers. Ook als je een oorlog wint, kun je niet vergeten dat een hele generatie verloren is gegaan.

Sir Allen ‘Tommy’ Lascelles (1887-1981), Engelse legerofficier in de Eerste Wereldoorlog, later de privé­secretaris van koning George VI en koningin Elizabeth. Uit End of an Era. Hamish Hamilton, 1986.

Meer over