DagboekJudith Herzberg (1934)

Dagboekfragment: Bijna de illusie van 1938 verstoord

Erik van den Berg deelt dagelijks een opmerkelijk fragment uit zijn verzameling historische dagboeken.

Fragment uit de film Charlotte van Frans Weisz met Max Croiset en Birgit Doll. Beeld Getty Images
Fragment uit de film Charlotte van Frans Weisz met Max Croiset en Birgit Doll.Beeld Getty Images

Wannsee, 24 maart 1980

’s Middags kwam de zon. Maar het werd niet warmer. Kleumend stonden we op het verlengde ponton, waarop de rails voor de camera waren uitgelegd. Nog erger was het voor de acteurs, die in zomerkleren in het roeibootje om de beurt aan het roeien waren. Gruwelijk, en naarmate het later werd, steeds gruwelijker.

Birgits gezicht was van kou vertrokken (hoofdrolspeelster Birgit Doll, red.). Ze kon de uitdrukking niet meer bepalen, werd steeds bleker en raakte meer en meer vermoeid. ‘Derek, be warm!’, riep Frans nog (tegen acteur Derek Jacobi, red.), met grenzeloos vertrouwen in de kracht van de verbeelding, maar Derek zat met zijn zomerkleren in de nattigheid, want het bootje was een heel klein beetje lek.

En tijdens een van de laatste shots naderde er over het water, in vliegende vaart, een surfer, die de illusie van 1938 zou hebben verstoord als hij niet net op tijd met veel handgezwaai en gefluit het beeld uitgewoven was. En zo was er aldoor wat.

Als niemand ziek geworden is, wordt de scène morgen in de studio afgemaakt. Een andere exemplaar van het boothuis staat daar al klaar in een bassin. Derek vraagt beleefd doch dringend of hij de laatste tekst van de scène niet hoeft uit te spreken, ‘mijn vrienden zouden gaan lachen’.

Judith Herzberg (1934), dichter en toneelschrijver, schreef het scenario voor Charlotte, de film van Frans Weisz over de in Auschwitz vermoorde schilder Charlotte Salomon. Ingekort fragment uit Charlotte – dagboek bij een film. De Harmonie, 1981.

Meer over