Kunstwerk van de week

Cyprien Gaillard filmt halsbandparkieten: exotische vogels zonder rechten

Wekelijks bespreken we een kunstwerk dat nú om aandacht vraagt. Deze week: KOE van Cyprien Gaillard.

Cyprien Gaillard On the Inside  Beeld Natascha Libbert
Cyprien Gaillard On the InsideBeeld Natascha Libbert

Psittacula krameri, luidt zijn Latijnse benaming. Maar iedereen zal hem beter kennen als de halsbandparkiet. U weet wel, die donderse schreeuwlelijken, knalgroen van kleur met een felrode, gebogen haaksnavel en oranjeroze band om de nek, die als hooligans elk park onveilig maken.

Niet alleen hier, ook in Düsseldorf komen ze in zwermen voor, merkte de Franse kunstenaar Cyprien Gaillard. Zes jaar geleden maakte Gaillard er meerdere opnamen van, die hij tot een ruim 4 minuten durende video aan elkaar monteerde en nu bij Project Space on the Inside in Amsterdam-Noord laat zien.

In slow motion volgt de camera de vliegende bende van groene doeraks. Hoe ze vanuit de bomen van de Hofgarten, aan de rand van de binnenstad, over het bronzen hoofd van het Peter von Cornelius-monument – 19de-eeuws Duits schilder van spuuglelijke historische en bijbelse taferelen –, tussen de chique winkels aan de Köningsallee door vliegen, richting Apple Store en de modezaken van Dior en Valentino.

Waar ze de geboende straattegels natuurlijk flink onder schijten.

Op zich geen reden om daar een film van de maken. Laat staan een videokunstwerk. Velen zien de parkieten het liefst wegvliegen naar de streken waar ze vandaan komen, Centraal-Afrika en India, vanwaaruit ze vanaf de jaren zestig in kooitjes naar Europa zijn meegenomen. ‘Ach wat leuk, een mini-papagaaitje.’ Precies zoals in de 17de eeuw, afgaande op het menangerieschilderij van de Utrechtse natuurschilder Melchior d’ Hondecoeter (1636-1695). Daarop staat in het midden ook zo’n parkiet, die met zijn strenge blik de hele beestenboel lijkt te willen beheersen.

De menagerie, Melchior d'Hondecoeter. Beeld Rijksmuseum, Amsterdam
De menagerie, Melchior d'Hondecoeter.Beeld Rijksmuseum, Amsterdam

Leuke excentriekelingen, maar ze maken wel erg veel lawaai en copuleren als konijnen. Voor je het weet nemen ze het luchtruim boven elk stadspark over. Ze vormen nog net geen bedreiging voor hun inheemse soortgenoten, maar als exoot van buiten Europa zijn ze wel vogelvrij. Afschieten gaat te ver, maar (op grond van de Europese Vogelrichtlijn en de Nederlandse Wet natuurbescherming) geniet de gevleugelde krijser geen juridische rechten.

Waar heb ik zoiets eerder gehoord? Het geeft te denken. Zeker omdat Gaillard de vlucht vanuit het park vastlegt precies op het moment dat aan de waterrand een moslimgezin met man, kind en zwart gesluierde vrouw eendjes aan het voeren is.

Toeval?

Wordt er toch ineens een zak met muntjes in je hoofd geleegd. Hoe Gaillard een parallel lijkt te trekken tussen de vogels en dit gezinnetje. Hoe ze door talrijke ‘inheemsen’ op eenzelfde manier worden bekeken: als vliegende en gesluierde exoten die ‘onze’ steden bedreigen, onwelkom zijn, geen bescherming mogen genieten en de grens over moeten worden gezet.

Blijkt Gaillard met een op zich weinig inhoudelijke parkietenvideo in vier minuten tijd de vinger op een gevoelige kwestie te hebben gelegd.

Cyprien Gaillard  Beeld Albrecht Fuchs
Cyprien GaillardBeeld Albrecht Fuchs

Wie: Cyprien Gaillard (41)

Wat: KOE, 2015, video, 4 min. 17 sec.

Waar: Tentoonstelling Fragments of Sphere in Project Space on the Inside in Amsterdam, t/m 1/8.