Cultuur toont de kracht van een volk

'Cultuur is meer dan alleen het artistieke kunstje', vindt Hans van Vugt. De programmadirecteur van het Festival Mundial beschouwt kunst en cultuur in een breder perspectief: ze dwingen respect af, tonen de kracht van een volk, hoe arm het ook is, en dragen bij tot sociale en economische ontwikkeling....

Hoeveel kunst is niet ontstaan uit armoede? Blues en reggae zijn bekende voorbeelden. Maar ook in Afrika, het vergeten continent, sprankelt de cultuur. De muziek- en dansgroep Troupe Fomtugol uit Burkina Faso, die vorig jaar op het Tilburgse festival optrad, is een treffend voorbeeld van cultuur als instrument van ontwikkeling. De Afrikaanse kunstenaars grepen na de vreselijke hongersnoden in de jaren tachtig naar muziek, dans en theater om jonge, teleurgestelde landgenoten te mobiliseren, socialiseren en motiveren.

'Cultuur is óók voeding', vindt de Burkinese minister van Communicatie Mahamoudou Ouedraogo. 'Eten gaat via de mond, cultuur via de zintuigen. Het is voeding voor de hersenen.' Maar in veel ontwikkelingslanden zijn kunst en cultuur ondergeschoven kindjes. Ze borrelen in de samenleving, maar worden nauwelijks serieus genomen.

Ten onrechte. Want cultuur vertegenwoordigt ook een economische waarde en schept banen. Kunstenaars verdienen hun eigen brood en als ze doorbreken zelfs meer. La Troupe Saaba wervelde op een vorige editie van het Festival Mundial en financiert nu een nieuwe garagewerkplaats voor tachtig leerlingen in Koudougou, de derde stad van Burkina Faso.

Mundial, dat vanavond wordt geopend in de Concertzaal van Tilburg, is een festival met een boodschap. 'We balanceren voortdurend tussen cultuur en ontwikkeling', zegt Van Vugt.

Als evenement van wereldmuziek heeft het festival in de afgelopen elf edities zijn sporen verdiend. Gevestigde namen als Fela Kuti, Femi Kuti, Baaba Maal, Mano Dibango, Ismael Lo en Mariam Makeba stonden ooit op de Tilburgse podia.

Maar het festival wil ook een podium zijn om het maatschappelijk draagvlak voor internationale samenwerking te vergroten. Ontwikkelingsorganisaties krijgen de kans om 'op een creatieve manier' hun boodschap uit te dragen tegenover een breed publiek.

Van Vugt mikt op bijna driehonderdduizend bezoekers, van wie tweederde op de grote slotmanifestatie in het weekeinde van 19 en 20 juni wordt verwacht. Dan treden in het Tilburgse Leijpark zestig muziekgroepen uit de hele wereld op, van Anouk tot de Keniase Taffi Dancers, van David Rudder uit Trinidad tot Iyar Mohammad Alizai uit Afghanistan.

Het Festival Mundial besteedt dit jaar veel aandacht aan kinderen in moeilijke omstandigheden, met Kenia als voorbeeldland. Dertig kinderen uit de sloppenwijken van Nairobi kregen een pocketcamera in de hand gedrukt met de vraag om hun eigen wereld in beeld te brengen. Dat heeft geresulteerd in een aangrijpende foto-expositie, te zien op het plein naast de Concertzaal.

Daar kunnen de bezoekers ook kennismaken met de dagelijkse werkelijkheid van honderdduizenden inwoners van Kenia. Vier krotwoningen uit de sloppenwijken van Nairobi, aldaar afgebroken en verscheept, zijn in Tilburg opgebouwd door de Keniaanse timmerman Joseph Kihumba.

De armzalige krotten vormen een treffend contrast met de pracht en praal van de moderne Concertzaal. Arm versus rijk. Noord en Zuid hebben elk hun eigen realiteit. Van Vugt: 'Dit festival draait om de kracht van de cultuur en om wederzijds begrip. Cultuur verbroedert, net als sport. Via cultuur, informatie en educatie leveren we onze bijdrage aan ontwikkelingssamenwerking.'

Meer over