Mode

Coutureweek in Parijs: na twee jaar digitaal presenteren eindelijk weer echte shows

Op de Parijse coutureweek 2022 is sprake van twee werelden: oude meesters en nieuwe helden. Al zijn er wel degelijk bruggetjes te ontdekken tussen het analoge modeverleden en het digitale heden. Een verslag van de shows.

Cécile Narinx
@reignofcesar in Parijs. Beeld Hilde Harshagen
@reignofcesar in Parijs.Beeld Hilde Harshagen

Dior

Maandag 24 januari, 16.00 uur

Ze staan al een tijdje te kleumen en te kouten, zomers maar zorgvuldig aangekleed. Jong zijn ze, beeldschoon. Zodra een fotograaf op ze afstapt om ze te vereeuwigen, trekken ze een blasé gezicht, alsof ze willen zeggen: vooruit, néém dan maar een kiekje. De straat waar ze poseren is de Rue de Varenne in de verder doodsaaie ambassadewijk in het 7de arrondissement van Parijs, voor de poort van het Musée Rodin, waar de coutureshow van Dior plaatsvindt. Anthony, Eythen en Thelia heten ze, en ze zijn niet uitgenodigd voor die show. Ze zijn geen modellen, geen acteurs en geen influencers. Op de vraag wie of wat ze wel zijn, luidt het antwoord, verlegen: we zitten nog op school. En op de vraag wat ze komen doen: kijken of we beroemdheden kunnen spotten. Zo maakten vanmorgen Kanye West en zijn nieuwe vriendin Julia Fox nog hun opwachting bij de show van Schiaparelli. Althans: zeer waarschijnlijk dat het Kanye was. Hij was gehuld in een allesverhullende zwarte bivakmuts zonder gaten.

De Jordaans-Roemeense influencer Amina Muaddi. Beeld Hilde Harshagen
De Jordaans-Roemeense influencer Amina Muaddi.Beeld Hilde Harshagen

Voor de argeloze bewoner of bezoeker van Parijs is dit wat coutureweek is: drommen bont uitgedoste mensen op steeds andere plekken in de stad, waar een paar streng geselecteerde modehuizen hun couturecollecties showen. Ter opfrissing: haute couture is, in tegenstelling tot prêt-à-porter dat in designerboetieks hangt, alleen weggelegd voor de happy few. Het zijn kledingstukken die in oplagen van één aangepast naar de wensen van de klant op maat worden gemaakt, met oneindig veel bewerkingen (draperieën, plooien, borduursels, applicaties) en een navenant prijskaartje. Bedoeld voor rijken en royals, en voor enkele wereldsterren die de jurken lenen voor rodelopermomenten, optredens of videoclips.

Showen tijdens de officiële coutureweek kan niet iedereen. Het is de strenge Franse Fédération de la Haute Couture et de la Mode die beslist of een modehuis goed genoeg is om op de kalender te mogen. Er zijn eisen, veel eisen: hoeveel mensen je in dienst hebt, hoeveel ‘looks’ je maakt, welke technieken je toepast. En zelfs als je al de zegen van de Fédération hebt, zijn er nog verschillende stadia van erbij horen. Alleen de gerenommeerde modehuizen Chanel, Dior, Jean Paul Gaultier en Schiaparelli zijn membres haute couture: volwaardig lid. Anderen, zoals het Italiaanse Valentino en de Nederlanders Iris van Herpen en Viktor & Rolf, zijn membres correspondants. En dan is er nog het derde echelon van membres invités, zoals Rahul Mishra uit India en de Nederlander Ronald van der Kemp.

Parijse coutureweek 2022. Beeld Hilde Harshagen
Parijse coutureweek 2022.Beeld Hilde Harshagen

Dior is dus een modemammoet, een oer-Frans huis met een indrukwekkende geschiedenis. En met indrukwekkend succes. Sinds de huidige ontwerper Maria Grazia Chiuri is aangetreden in 2016, is de omzet verdrievoudigd en is Dior met dik 6 miljard euro het op Chanel en Louis Vuitton na grootste luxemerk ter wereld. Chiuri is geliefd omdat ze draagbare en begrijpelijke outfits maakt. Omdat ze samenwerkt met feministische schrijvers en kunstenaars, en omdat ze slim samenwerkt met handwerkers. Niet alleen met de petites-mains die Dior zelf in dienst heeft, maar ambachtslieden van heinde en verre die gespecialiseerd zijn in lokale technieken, van kantklossers uit Puglia tot wasververs uit Ivoorkust. Voor de collectie voor komende zomer heeft Chiuri Indiase handwerkers betrokken bij het maken van de met zijde, pailletten en kristallen opgesmukte jurken. Kunstenaars Madhvi en Manu Parekh maakten 22 reusachtige geborduurde doeken die de wanden van de showlocatie sieren.

Een aantal gasten zal dat worst wezen, die fotograferen en filmen die doeken niet, niet eens de modellen, niet eens de kleding. Zij filmen zichzelf, zittend langs de catwalk. Zij luchtkussen vage bekenden en volslagen vreemden, poseren voor fotografen en draaien daarbij hun tassen en schoenen zo dat het Dior-logo goed zichtbaar is. Eenmaal buiten, toegeschreeuwd door hippe vogels en andere fans, laten ze zich nogmaals uitgebreid fotograferen met tientallen mobieltjes. En soms, als de influencer in kwestie een goed humeur heeft, laat die de fans selfies met hem of haar maken. De Franse Léna Mahfouf bijvoorbeeld, beter bekend als Léna Situations (2,14 miljoen volgers op YouTube, 3,5 miljoen op Instagram), en de Jordaans-Roemeense Amina Muaddi, die beiden met blote armen en benen en op hoge hakken staan te stralen. In januari, met temperaturen rond het vriespunt.

De Franse influencer Léna Mahfouf, beter bekend als Léna Situations. Beeld Hilde Harshagen
De Franse influencer Léna Mahfouf, beter bekend als Léna Situations.Beeld Hilde Harshagen

Een vreugdevuur van ijdelheden kortom, zoals het altijd was en altijd zijn zal. En toch is deze coutureweek, waarin de meeste modehuizen na twee jaar van digitale presentaties eindelijk weer echte shows organiseren en gasten uitnodigen, alles anders dan het was. Want waar eerst de goedlachse Dior-boys bij de ingang stonden met champagneflûtes en canapés, daar staan ze nu met trays vol mondkapjes en handgel. Waar eerst de Chinese en Amerikaanse pers en masse naar Parijs trok, daar zijn nu nul Chinezen en maar een paar Amerikanen. ‘En de Zwitsers, die mogen ook niet komen door de strenge coronaregels’, zegt Diors pr-dame Claudine Duvivier. ‘Het Midden-Oosten? Ja, het Midden-Oosten is er wel. Maar of de Chinezen ooit nog komen? Dior gaat met de hele collectie dáárheen, om ter plekke nog een coutureshow te geven. Die markt is te belangrijk om te missen. Het worden twee werelden: China en de rest.’

Het Zuid-Soedanees-Australische topmodel Adut Akech Bior (rechts). Beeld Hilde Harshagen
Het Zuid-Soedanees-Australische topmodel Adut Akech Bior (rechts).Beeld Hilde Harshagen

Chanel

Dinsdag 25 januari, 12.00 uur

Twee werelden, dat concept dringt zich op meer plekken op tijdens de coutureweek. Zoals bij aanvang van de show van Chanel, gehouden in het Grand Palais Éphémère, een tijdelijke expositieruimte op de Champ-de-Mars. Er is de wereld buiten, waar studenten en cool kids weer fotogeniek staan te wezen en turen of er al tiktokkers, youtubers, instagrammers of netflixers in zicht zijn. En de wereld binnen, van genodigden die behalve hun gekalligrafeerde papieren invitatie ook hun boosterbewijs kunnen laten zien, minder dan 24 uur geleden een PCR-test hebben laten doen, een chic zwart FFP2-masker hebben aangenomen en hun Chanel-tas door het röntgenapparaat hebben laten glijden. Er zijn de van top tot teen in Chanel gehulde vaste coutureklanten en minder eenkennig geklede redacteuren van bladen en kranten, waaronder de uwe. Suzy Menkes is er, ooit het modeorakel van The International Herald Tribune, nu een eenpitter. Angelo Flaccavento, de bemutste Italiaan die ongezouten stukken schrijft voor The Business of Fashion. Hamish Bowles, de bekakte dandy van Vogue en World of Interiors. Katie Grand, de Britse topstylist met het spleetje tussen haar voortanden. Carine Roitfeld, ooit de chic-slonzige hoofdredacteur van Vogue Paris, nu de maker van haar eigen magazine CR. Mensen met een schat aan ervaring, een gefundeerde mening, een referentiekader waar je u tegen zegt. Mensen die een stuk verder komen dan selfies maken en met holle frasen strooien als: ‘I just looooooove ketoer, it’s soooo crazy’.

Parijse coutureweek 2022. Beeld Hilde Harshagen
Parijse coutureweek 2022.Beeld Hilde Harshagen

In het midden van de ruimte, front row, is het celebritybankje. Daarop zitten actrice en zangeres Vanessa Paradis en de Belgische zangeres Angèle, beiden blootsmonds maar volledig gehuld in Chanel en vol aandacht voor de show. Een ingetogen maar luxe collectie is het, waarvoor alle Chanel-ateliers hun uiterste best hebben gedaan. De couturecollectie is immers de staalkaart van wat ze kunnen, finest hour voor alle vaklieden die vaak al decennia voor Chanel werken. Er zijn zachtroze deux-pièces, rokken met veren of broderie, pied-de-poule tweedpakken en asymmetrische glittertops. De allerlaatste look is traditioneel de trouwjurk, deze keer eenvoudig en twenties van snit. Allereerste look: een zwart tweedjasje, gedragen door een amazone op een galopperend renpaard. Ontwerper Virginie Viard, vroeger Karl Lagerfelds rechterhand en nu zijn opvolger, noemt het een ode aan Coco Chanel, die zelf ook dol was op paardrijden. Denk overigens niet dat de amazone in kwestie van de lokale manege komt. Het is Charlotte Casiraghi, dochter van de Monegaskische prinses Caroline, kleindochter van Grace Kelly. Het dier in kwestie is Casiraghi’s 8-jarige Spaanse luxepaard Kuskus.

Het Nederlandse model Jill Kortleve (links). Beeld Hilde Harshagen
Het Nederlandse model Jill Kortleve (links).Beeld Hilde Harshagen

Na afloop staat voor de hoofdingang, verkleumd en verveeld, een kluit fotografen in zwarte winterjassen op zelf meegezeulde keukentrapjes om over de hoofden heen te kunnen schieten als er een coryfee naar buiten komt. Bij de zijingang van de locatie dringen de kleurig geklede streetstylefotografen en jongeren met weggeschoren bakkebaarden, vlassnorren, hoofdsjaaltjes, matjes, schoudervullingen en smalle zonnebrillen rond de modellen die naar buiten komen. Charlotte van Monaco en Vanessa Paradis? Zegt ze niets, maar de topmodellen van nu kennen ze allemaal bij naam. Felice Nova bijvoorbeeld, de Nederlandse die deze week vier shows loopt: Schiaparelli, Alaïa, Chanel en Valentino. ‘Rustig schema’, zegt ze als ze haar belagers heeft afgeschud, ‘maar wel intensief door dat steeds weer testen, testen, testen.’ Jill Kortleve is er, de Nederlandse die met haar maat 40 als plussize te boek staat. En Adut Akech Bior, het Zuid-Soedanees-Australische topmodel met 1,7 miljoen volgers op Instagram, die als een zwaan-kleef-aan bij elke meter die ze loopt meer fotografen en fans achter zich aan krijgt.

Modepaus Anna Wintour arriveert. Beeld Hilde Harshagen
Modepaus Anna Wintour arriveert.Beeld Hilde Harshagen

Valentino

Woensdag 26 januari, 13.00 uur

Een gekkenhuis, en dat is het, op Place Vendôme. Kijk, daar is de immens populaire Léna Situations weer in iets bloterigs, en daar heb je Fredrik Robertsson, hoofdredacteur van het Zweedse blad Boy en misschien wel de enige man die in vrouwencouture loopt. Maandag bij Dior droeg hij een appelgroen reuzengilet, vandaag paradeert hij in een zwarte jurk met ruches. Modepaus Anna Wintour, die normaal gesproken door achterdeurtjes naar binnen glipt, kan hier door het ontbreken van een sluiproute niet anders dan de hoofdpoort nemen, onmiskenbaar herkenbaar aan haar onbeweeglijk gekapte bob.

Gegil hier, gejoel daar – allemaal braaf achter mondkapjes – beetje duwen, zeker als er nóg meer geblindeerde zwarte Mercedessen voor komen rijden. Uit een van de auto’s stapt een gebronsde man met een pluizige grijze kuif, door niemand geroepen of gefotografeerd. Het is Giancarlo Giammetti, levens- en zakenpartner van Valentino Garavani, oprichter en naamgever van het huis dat op het punt van showen staat. Sinds de huidige ontwerper Pierpaolo Piccioli in 2008 het roer overnam zijn Garavani en Giammetti met pensioen, en leiden beide gebronsde senioren een leven als God in Frankrijk. En Italië. En Gstaad.

 Fredrik Robertsson, hoofdredacteur van het Zweedse blad Boy. Beeld Hilde Harshagen
Fredrik Robertsson, hoofdredacteur van het Zweedse blad Boy.Beeld Hilde Harshagen

Welbeschouwd zijn ook dat twee werelden: die van de oude meesters en de nieuwe helden. Oude meesters als de afgelopen zondag gestorven Thierry Mugler, een god in de jaren tachtig en negentig, een vergeten freak in de decennia daarna. Een geest uit het verleden die pas weer wat geloofwaardigheid en aandacht kreeg toen nieuwe heldin Kim Kardashian zijn ontwerpen ging dragen.

Ze zijn er dus wel, een paar wankele bruggetjes tussen het analoge modeverleden en het digitale heden. Bruggetjes waaraan dringend behoefte is, want de kloof tussen toen en nu, tussen noest handwerk en gebakken lucht, tussen peperdure couture en goedkope maar creatieve streetstyle lijkt schier onoverbrugbaar, zeker tijdens de lockdowns, nu de verschuiving naar een onlinesamenleving onafwendbaar lijkt.

Parijse coutureweek 2022. Beeld Hilde Harshagen
Parijse coutureweek 2022.Beeld Hilde Harshagen

De vraag of haute couture überhaupt nog levensvatbaar en relevant is, gonst overigens al decennia. In 2000 schreef modehistoricus en hoogleraar Lou Taylor van de Universiteit van Brighton al in haar kritische betoog The Hilfiger Factor and the Flexible Commercial World of Couture: ‘Couture is grotendeels gebaseerd op een fictie die alleen bestaat uit het verhaal van het ontwerpen en maken van glorieuze kledingstukken. Deze revisionistische geschiedenis van couture is manipulatief, strategisch en cynisch’, waarna een lange verhandeling volgt over hoe de verliesgevende couture alleen maar bedoeld is om de elite te onderscheiden van hoi polloi. En hoe de droomwereld van de couture louter is bedoeld als marketingtool: om minder gefortuneerden die geen couture kunnen betalen parfums en riemen met logo’s te laten aanschaffen, omdat ze daarmee in elk geval een stukje van de droom in huis halen. Klopt allemaal als een bus, Taylor is niet voor niets hoogleraar, maar je zou natuurlijk ook de vraag kunnen stellen wat daar zo erg aan is. En of we, zeker in deze onzekere tijden van pandemie en oorlogsdreiging, niet juist behoefte hebben aan dromen en escapisme. Want als we niets meer te fantaseren en creëren hebben, zijn we pas echt ver van huis.

Viktor (rechts) & Rolf. Beeld Hilde Harshagen
Viktor (rechts) & Rolf.Beeld Hilde Harshagen

Viktor & Rolf

Woensdag 26 januari, 14.30 uur

Nog anderhalf uur voor aanvang van de show. Bij haar en make-up is het een heksenketel, bij de doorpas een duiventil. Hoofd atelier Martin van Dusseldorp staat er met blossen op de wangen tussen. Er moet nog veel gestreken en gestoomd worden, zegt hij; de stroom viel uit, hier in de catacomben van het Palais de Chaillot aan het Place du Trocadéro, en dat konden zou nou nét niet gebruiken.

Backstage bij Viktor & Rolf.

 Beeld Hilde Harshagen
Backstage bij Viktor & Rolf.Beeld Hilde Harshagen

Viktor Horsting en Rolf Snoeren ogen totaal stressloos en vertellen honderduit hoe ze zich hebben laten inspireren door Dracula en oude Hollywood-griezelfilms, en hoe ze de akelige onzekerheid van vandaag de dag hebben vertaald naar extreem uitgerekte silhouetten met verhoogde schouders. Een archetypisch angstbeeld waarmee ze hun eerste show uit 1993 citeren en teruggrijpen naar hun kenmerken: tailoring in trenchcoats en overhemden en jasjes, en grote baljurken.

Backstage bij Viktor & Rolf. Beeld Hilde Harshagen
Backstage bij Viktor & Rolf.Beeld Hilde Harshagen
Backstage bij Viktor & Rolf. Beeld Hilde Harshagen
Backstage bij Viktor & Rolf.Beeld Hilde Harshagen

Aan Horsting en Snoeren, die in 2015 stopten met prêt-à-porter en vandaag de dag vooral verdienen aan hun bruidskleding en het parfum Flowerbomb, dat al sinds 2005 een wereldhit is, de vraag: hoe belangrijk is het om weer een echte coutureshow te organiseren? ‘Heel belangrijk’, zegt Horsting, ‘want zo’n live-ervaring is digitaal niet na te bootsen. Een tweedimensionale werkelijkheid is voor ons heel beperkend, er zijn bewerkingen die je dan niet kunt laten zien.’ Helemaal aan het begin van de pandemie, zo vertellen ze, hebben ze getwijfeld of ze nog wel collecties moesten maken. ‘We vroegen ons af’, zegt Horsting, ‘wat is de relevantie van mode nog? Maar kennelijk is die relevantie er altijd geweest, er blijft behoefte aan.’

Parijse coutureweek 2022. Beeld Hilde Harshagen
Parijse coutureweek 2022.Beeld Hilde Harshagen

Café Ruc

Woensdag 26 januari, 18.00 uur

Rest de laatste vraag, bij een glas prijzige wijn met zicht op steppende Parijzenaars op Place Colette, of en hoe couture bij de tijd kan blijven. Zou het genoeg zijn om tiktokkers en K-popsterren uit te nodigen voor een show om een merk relevant te maken voor de volgende generatie? Zeker niet. Is het genoeg om diverse modellen te casten? Nee, dat is pas een begin. Net zoals het een goed begin is dat de Nederlandse couturier Ronald van der Kemp kleding maakt van overgebleven en gerecyclede stoffen. De roep om duurzaamheid is inmiddels ook doorgedrongen tot het luxe warenhuis Printemps, dat nu een tweedehands- en upcycle-afdeling heeft ingericht op de 7de verdieping. De naam is een zalige inkopper: 7ème ciel, de zevende hemel.

Parijse coutureweek 2022. Beeld Hilde Harshagen
Parijse coutureweek 2022.Beeld Hilde Harshagen

Hoopgevend is ook de afgelopen juli gepresenteerde eerste couturecollectie sinds 1968 van Balenciaga, ontworpen door de onder jongeren immens populaire modemessias Demna Gvasalia. En, heet van de naald want woensdag gepresenteerd, de frisse nieuwe couturecollectie van het huis Jean Paul Gaultier gemaakt door de jonge Belgische gastontwerper Glenn Martens. En zelfs als de analoge wereld compleet wordt overschaduwd door de digitale metaverse, is er nog couture beschikbaar: zoals van het merk Tribute, dat kunstmatige intelligentie beschouwt als een ambacht en cybercouture maakt die alleen maar digitaal gedragen kan worden door avatars.

Los daarvan: het hoopgevendst was misschien wel de immense drukte bij de tentoonstelling Couturissime in het Musée des Arts Décoratifs, met duizelingwekkende ontwerpen van Thierry Mugler zaliger. Alle stukken kun je er van heel nabij bekijken, een aanrader voor iedereen die gevoel voor schoonheid en betovering in z’n donder heeft. Onder het zeer gemengde publiek liep een oma met haar kleinzoon. Een blond knaapje van een jaar of 4 dat vrolijk vragen stelde en verrukt opkeek van ‘ces chapeaux drôles’. Dat van zijn oma uit elk rijtje zijn favoriete jurk mocht kiezen en braaf op de foto ging voor een creatie met een vlinderstaart van een triljoen veren. Kijk, dat is opvoeden op z’n Frans: couture voeren met de paplepel. Over een jaar of vijftien, gok ik, staat dat mannetje met een matje en een mal hoedje bij de poort van de Dior-show.

Pat Cleveland in RVDK (Ronald van der Kemp), zomer 2022. Beeld Koen Vernimmen/RVDK
Pat Cleveland in RVDK (Ronald van der Kemp), zomer 2022.Beeld Koen Vernimmen/RVDK

Pat in Paradiso

De analoge Nederlandse inbreng van deze coutureweek bleef dit keer beperkt tot de show van Viktor & Rolf. Iris van Herpen sloeg een seizoen over om zich te kunnen focussen op de coutureweek van juli, als ze haar 15-jarig jubileum viert. Ronald van der Kemp maakte een video, waarin het legendarische in RVDK-couture gehulde 71-jarige model Pat Cleveland zingend te zien was, in een leeg Paradiso.

Het decor van kunstenaar Xavier Veilhan bij de Chanel-show in het Grand Palais Éphémère. Beeld Chanel
Het decor van kunstenaar Xavier Veilhan bij de Chanel-show in het Grand Palais Éphémère.Beeld Chanel
Charlotte Casiraghi op haar paard Kuskus in de Chanel-show. Beeld Chanel
Charlotte Casiraghi op haar paard Kuskus in de Chanel-show.Beeld Chanel

Horsewalk

Het decor van de Chanel-show in het Grand Palais Éphémère was van de hand van kunstenaar Xavier Veilhan, die een landschapstuin had gemaakt van opblaaselementen, podiumverhogers en multiplex platen, compleet met golfbaan, konijnenpaadjes en een ruiterpad, waarover Charlotte Casiraghi op haar paard Kuskus galoppeerde.

Viktor & Rolf Beeld Imaxtree
Viktor & RolfBeeld Imaxtree

Geluk is een jurk

Zonder droomjurken geen echte couturecollectie. Dit zijn topstukken uit de collecties van Viktor & Rolf, Dior, Valentino en Chanel.

Christian Dior Beeld Imaxtree
Christian DiorBeeld Imaxtree
Valentino Beeld Imaxtree
ValentinoBeeld Imaxtree
Chanel Beeld Imaxtree
ChanelBeeld Imaxtree
Meer over