Controversiële opening 'typisch IDFA'

Vanavond begint 21ste editie van het documentairefestival...

Van onze verslaggever Bor Beekman

Amsterdam. ‘Dit is typisch IDFA.’ Kom bij festivaldirecteur Ally Derks niet aan met de stelling dat de controversiële openingsfilm Episode 3 sterk afwijkt van het gangbare aanbod tijdens het International Documentary Festival Amsterdam (IDFA), dat vanavond begint. ‘Deze film houdt de kijker een spiegel voor en staat daarmee juist in de IDFA-traditie. Wij vertonen films met een werkkarakter, geen hapklare brokken.’

In Episode 3 trekt de Nederlandse kunstenaar Renzo Martens door Congo, en poseert hij als ijdele hulpverlener én documentairemaker. Voor de camera exploiteert Martens een van honger stervend kind om zijn boodschap over te brengen. Over die openingsfilm, en het nut van de Afrika-documentaire in het algemeen (IDFA vertoont er dit jaar ruim 40), wordt een debat gevoerd, in de nieuw bij het festivalterrein betrokken locatie Escape Club.

De komende tien dagen vertoont IDFA meer dan 300 films, waaronder ruim 70 films uit Nederland. Zestien documentaires dingen mee naar de Joris Ivens Award, de hoofdprijs van het festival. Onder die selectie valt slechts één Nederlandse productie; Carmen meets Borat van Mercedes Stalenhoef. Haar film is een portret van een jong meisje in het Roemeense plaats Glod, waar de komiek Sacha Baron Cohen zijn Borat-film opnam.

Ook in de Silver Wolf-competitie, voor films korter dan een uur, dingt één Nederlandse film mee naar de prijs. Boris Ryzhy, van maakster Aliona van der Horst, een portret van de Russische dichter Rhyzhy, die in 2001 op 27-jarige leeftijd zelfmoord pleegde.

Een goed deel van de Nederlandse documentaires die te zien zijn, begeeft zich over de grenzen. En de films die wel in Nederland zijn gesitueerd, handelen veelal over integratie van tweede en derde generatie allochtonen.

Behalve een retrospectief van het werk van Joris Ivens, naar aanleiding van diens 110de geboortedag, zijn er ook 16 films van Frans Bromet te zien. Niet enkel het overbekende Buren, maar ook vroeg werk als De 1,2,3, Rapsodie uit 1964.

Ook kent de 21e editie masterclasses – publieke interviewsessies met gerenommeerde documentairemakers. Zo zal de Oostenrijker Nikolaus Geyrhalter inzicht verlenen in zijn werk. Zijn film 7915 km dingt mee naar de Ivens-award. Geyerhalter programmeert tijdens het IDFA ook zijn ‘top tien’ van favoriete films.

Ook Steve James, maker van de klassieke documentaire Hoop Dreams, en in 2002 nog Ivens Award-winnaar met Stevie, geeft een masterclass. IDFA vertoont zijn nieuwe film At the Death House Door, een portret van een gepensioneerde pastoor uit Texas, die bijna honderd ter dood veroordeelden begeleidde naar hun dodelijke injectie. Een andere, opvallende gast is de Senegalese zanger Youssou N’Dour. Hij treedt op tijdens het festival, en is te zien in het filmportret I Bring What I Love, over zijn controversiële islamalbum. N’Dour is ook aanwezig bij het Afrika-debat.

Meer over