Conflict en verzoening in Spaans avontuur

Anet Bleich

AB. Yehoshua zoals hij zichzelf stelselmatig aanduidt - het kost enig googelen om te ontdekken dat hij Avraham heet - hoort tot de Grote Drie van de Israëlische literatuur, samen met Amos Oz en David Grossman. De oorspronkelijke Hebreeuwse titel van zijn jongste roman wijkt af van de Nederlandse (Het eerbetoon) en Engelse (The Retrospective) en luidt, letterlijk vertaald: De Spaanse (of: de Sefardische, die twee termen komen overeen) compassie. Deze titel raakt de kern van het verhaal dat voor een belangrijk gedeelte draait om een klassieke mythe, 'de Romeinse compassie'.

Breuk

Hoofdpersoon in Het eerbetoon is de succesvolle oudere filmregisseur Yair Mozes die eregast is in Santiago de Compostella, waar enkele van zijn oude films worden vertoond. Films uit de tijd dat hij samenwerkte met een nogal wilde, jonge, zeer getalenteerde scenarioschrijver, Shaoel Trigano. Dertig jaar eerder is het tot een breuk gekomen tussen regisseur en scenarist. Aanleiding was de door Trigano bedachte slotscène waarin hij een oude bedelaar wilde laten drinken uit de borst van de hoofdrolspeelster die in de film vlak daarvoor haar baby voor adoptie had afgestaan. De actrice, Ruth, tevens Trigano's geliefde, weigerde deze scène te spelen. Mozes koos haar kant en schrapte het beoogde slot, Trigano brak met zowel Ruth als Mozes.

Verzoening

Aangekomen in het Spaanse bedevaartsoord ontdekt Mozes in zijn hotelkamer tot zijn verbazing een schilderij dat sprekend lijkt op de drie decennia tevoren door hem geschrapte scène. Navraag leert hem dat het gaat om 'de Romeinse compassie', een mythe waarin de dochter van de ter dood veroordeelde Cimon die aan honger en dorst is blootgesteld haar vader met haar eigen borst voedt. Hij krijgt gratie dankzij haar barmhartige gebaar. De confrontatie met het schilderij en de bewondering van zijn vrome katholieke gastheren voor juist zijn vroege films roepen in Mozes het verlangen op zich alsnog met Trigano te verzoenen. Die vraagt daarvoor een hoge prijs, waardoor de regisseur opnieuw verstrikt raakt in een Spaans avontuur.

In Het eerbetoon gaat het om conflict en verzoening. Tussen Mozes en Trigano, maar ook tussen Sefardische Joden en de Spaanse katholieken die hen ooit verdreven. Met 'de Romeinse compassie' als originele maar ietwat gekunstelde invalshoek.

Meer over