NieuwsConcertgebouworkest

Concertgebouworkest benoemt Iván Fischer tot honorair gastdirigent

Nog steeds geen vaste chef voor het Amsterdamse orkest gevonden.

Dirigent Iván Fischer.Beeld Marco Borggreve

Eindelijk is er goed dirigentennieuws van het Concertgebouworkest: Iván Fischer wordt vanaf volgend seizoen ‘honorair gastdirigent’. De Hongaar zal minstens twee weken per jaar werken met het Amsterdamse orkest, dat sinds het afscheid van de van ongepast gedrag betichte Daniele Gatti zonder chef-dirigent zit. Fischer, geprezen om zijn partituurkennis en experimenteerdrift (onder meer met orkestopstellingen), dirigeerde het Concertgebouworkest 111 keer sinds zijn debuut in 1987.

De benoeming kan ook als slecht nieuws worden uitgelegd, als een mooi etiket op een bestaande relatie, want ook Fischer wordt dus niet de nieuwe chef. Begin dit jaar meldden bronnen in en rond het orkest aan de Volkskrant dat het orkest tot een topdrie was gekomen van wenskandidaten voor de vacante positie. Fischer stond daartussen, net als de Let Andris Nelsons. Maar Nelsons verlengde begin deze maand zijn contracten bij zijn huidige orkesten – het Boston Symphony Orchestra en het Gewandhausorchester uit Leipzig – tot 2025. Zijn komst lijkt voorlopig uitgesloten.

De derde naam op het lijstje was die van de Rus Valeri Gergiev, oud-chef van het Rotterdams Philharmonisch. Maar Gergiev is op z’n minst controversieel te noemen. Hij staat bekend als laatkomer die weinig repeteert en is bovendien een vertrouweling van de Russische president Vladimir Poetin. Die associatie is zo sterk, dat de van een gifaanslag herstellende oppositieleider Alexander Navalny deze maand in het Duitse blad Bild opriep tot een EU-inreisverbod voor Gergiev. Een keus voor Gergiev zou veel weerstand oproepen; niet iets wat het orkest goed kan gebruiken.

Algemeen directeur David Bazen wil niet ingaan op namen, noch op de procedure. Hij beaamt dat het proces ingewikkeld is. ‘Er zijn meer goede orkesten dan goede dirigenten’, zegt hij. ‘Dirigenten worden op steeds jongere leeftijd vastgelegd, daardoor is de flexibiliteit vrij gering. Daarbij wordt er twee à drie seizoenen vooruit gewerkt. Wie denkt dat we zo even een dirigent aanstellen, begrijpt niets van onze planningshorizonnen.’

Fischers benoeming tot honorair gastdirigent heeft wel degelijk meerwaarde, vindt Bazen. ‘We hadden weinig titeldirigenten meer. Onze oud-chef Mariss Jansons is vorig jaar overleden, Bernard Haitink is vorig jaar gestopt; alleen Riccardo Chailly is nog over. Op deze manier vieren we onze gezamenlijke geschiedenis en houden we een greep op de agenda: zo is het voor beide partijen duidelijk dat we tijd voor elkaar maken.’

Intussen lijkt het ook tijd voor een nieuwe topdrie. Sinds het nieuws uit januari waren er twee opvallende debuten van (voor dirigentenbegrippen) jonge Finnen. De optredens van Santtu-Matias Rouvali (34), in februari, en Klaus Mäkelä, vorige maand, werden goed ontvangen. Maar ook zij staan al bij meerdere orkesten onder contract. Mäkelä is pas 24.

Bazen maakt zich geen zorgen. ‘Volgens mij hebben we de komende seizoenen een fantastische line-up met aantrekkelijke namen. Die chef-dirigent, die komt er ook. Maar het orkest kan nog best een tijdje zonder.’

Meer over