Compacte krant wordt er niet dunner op

Aan één onderwerp dat in veel reacties op de veranderingen in de Volkskrant aan de orde kwam, heb ik tot nu toe geen aandacht besteed: de omvang....

Kennelijk heeft de aankondiging van het einde van het katern Vervolg de indruk gewekt dat de 'leesbelasting' zou gaan verminderen. Ook in de officiële aankondiging van de vernieuwingen, onder de kop 'Overzichtelijker en compacter', werd een verband gelegd met de omvang van de krant. Maar daarin stond ook te lezen: 'De krant dunner maken is bijna niet te doen. De lezer moet de kans krijgen zich zo uitvoerig en breed mogelijk op de hoogte te stellen van alle aspecten van de samenleving.'

Anderhalf jaar geleden besteedde ik twee columns aan de dikke zaterdagkrant. Lezers verzuchtten toen dat ze niet meer door die overvloed aan informatie heen konden komen. Als praktisch bezwaar voegden ze eraan toe dat de krant niet meer onbeschadigd door de brievenbus kwam.

De brievenbus wordt vanzelfsprekend ook nu weer aangevoerd. Een lezer meldt zelfs dat de bezorger van een andere krant de klem zittende Volkskrant uit de brievenbus had getrokken om er het exemplaar van die andere krant in kwijt te kunnen. Slechts een flard van de voorpagina van de Volkskrant was binnen achtergebleven; de rest bleek later buiten op straat te liggen.

Wat de overvloed aan informatie betreft: sommige lezers verwijten de krant nu de vernieuwingen mooier voor te stellen dan ze zijn. Waarom zeggen jullie niet gewoon dat de veranderingen vooral bedoeld zijn om nóg meer advertenties - en dan vooral in kleur - te werven, stelt een lezeres. 'Dat zou wel zo eerlijk zijn', schrijft ze. En waarom heeft de hoofdredacteur op de televisie in het programma van Hanneke Groenteman niet duidelijk uitgelegd dat de omvang alleen maar afhankelijk is van de adverteerders, vraagt een andere. Ik zeg mijn abonnement op als jullie die bijlagen niet beter spreiden over de week, dreigt een derde lezer.

Het magazine is een redactioneel initiatief. De hoofdredactie wilde het oorspronkelijk op donderdag uitbrengen. De directie vond dat zakelijk een te groot risico en bovendien uiterst onverstandig; heel veel adverteerders willen hun boodschappen aan de lezer eigenlijk alleen in de zaterdagkrant kwijt. In die zin hebben de 'klagende' lezers dus wel gelijk.

De voorkeur van de adverteerders vloeit ook voort uit lezersgedrag. En dan gaat het niet zo zeer om consumptie bevorderende advertenties, maar om personeelsadvertenties, met name in de sectoren 'zorg' en 'onderwijs'. Wie op zoek is naar een baan weet dat de zaterdagkrant bij uitstek een royale keuze biedt. Ook veel werkzoekenden die geen abonnement hebben, kopen daarom de zaterdagkrant in kiosk of boekhandel, de zogenoemde 'losse verkoop'.

Om aan die vraag te voldoen, worden er honderdduizend Volkskranten extra gedrukt. Die zaterdagse oplage van een kleine half miljoen exemplaren maakt het voor de adverteerders dus extra aantrekkelijk om die dag in de krant te staan.

Ziedaar de 'dikke' krant. Van alle pagina's is ongeveer een kwart van de redactie afkomstig.

Maar waarvandaan dan toch de term 'compact'? Die blijkt niet op de 'luxe' katernen aan het einde van de week, of de omvang als geheel te slaan, maar uitsluitend op het dagelijkse eerste katern: de nieuwspagina's.

Het gaat dan om de manier waarop de redactie sinds begin september het nieuws aan de lezer presenteert. Niet meer een onderwerp in één lang, uitgebreid nieuwsstuk. Dat gebeurt nu in twee of drie bewust gekozen elementen - nieuws, interview, achtergrond, analyse - die, door ze samen te groeperen, 'uit de pagina' moeten springen.

De redactie laat zo blijken wat ze die dag het belangrijkste vindt om de lezer uitgebreid over te informeren. Overig nieuws wordt kort weergegeven, in ieder geval strenger geselecteerd.

Ook deze compacte aanpak wordt ingegeven door lezersgedrag. Het blijkt dat de Volkskrant-lezers in 1998 door-de-weeks dertig minuten aan het lezen van hun krant besteden tegen 37 minuten in 1996 en 42 minuten in 1991. In het weekeinde zijn die getallen 90, 101 en 102 minuten. Natuurlijk, de getallen zijn gemiddelden, maar het is een ontwikkeling waarop de redactie met 'de compacte krant' probeert in te spelen.

Meer over