InterviewMark van Rijswijk

Commentator Mark van Rijswijk wil álles weten: ‘Al stemt er maar vijfhonderd man af op die wedstrijd’

Voetbalcommentator Mark van Rijswijk (42) speurt ‘enigszins obsessief’ naar interessante voetbalfeitjes. De Volkskrant ging op pad met de man die twaalf uur research pleegt rond dertien-in-een-dozijnduel Sparta-Fortuna Sittard.

Commentator Van Rijswijk bij de wedstrijd Sparta-Fortuna in Het Kasteel in Rotterdam.  Beeld Jan Mulders
Commentator Van Rijswijk bij de wedstrijd Sparta-Fortuna in Het Kasteel in Rotterdam.Beeld Jan Mulders

Voor voetbalcommentator Mark van Rijswijk komt er aan zijn werk, tevens zijn hobby, bijna nooit een eind. Hij volgt het voetbal op de Europese velden op de voet en in zijn voorbereiding op wedstrijden voor voetbalbetaalzender ESPN steekt hij geregeld zes uur. Allerlei wetenswaardigheden over alle basisspelers, reserves, trainers, assistent-trainers, scheidsrechters en assistent-scheidsrechters sprokkelt hij bij elkaar. Alsmede statistieken, tactische opstellingen en ‘leuke, losse trivia die misschien actueel worden’. Tot hij alles, maar dan ook álles weet.

Commentator Leo Driessen (66) heeft in zijn lange loopbaan nimmer zo’n bevlogen collega meegemaakt. ‘Mark is uniek door zijn voorbereiding, zijn enthousiasme en door wat hij allemaal weet.’

Op een stralende zondagmiddag zit Van Rijswijk een uur voor de wedstrijd Sparta-Fortuna Sittard begint in de bijna lege perskamer van Sparta-stadion Het Kasteel in een grote zwarte map te bladeren. Erin zitten, in plastic hoesjes, veertien A4’tjes met keurig uitgetypte informatie over het nakende treffen.

null Beeld Jan Mulders
Beeld Jan Mulders

Genoeg te vertellen

Er zijn aanlokkelijker affiches dan Sparta-Fortuna. ESPN zendt immers alle eredivisiewedstrijden (zowel mannen als vrouwen) live uit, net als Europese wedstrijden, de KNVB-beker en nog wat buitenlandse competities. Maar er is genoeg te vertellen vandaag, vindt Van Rijswijk. Neem de vaders van twee reservespelers van Sparta. Die van Mario Engels speelde acht interlands voor Duitsland en die van Kenzo Goudmijn was behalve een goede veldvoetballer ook een uitstekende zaalvoetballer. ‘Wat ook leuk is: Fortuna-verdediger Roel Janssen heeft al drieënhalf jaar niet gescoord. Ik verwacht niet dat hij straks een doelpunt maakt, maar als hij het toch doet, dan kan ik dat vertellen. En tegen welke club hij toen scoorde.’

De blos op zijn wangen wordt roder. ‘Misschien staan er straks ook twee Luxemburgers op het veld en een in Luxemburg geboren Ier! Dat is best bijzonder. Ze hebben trouwens een heel ander levensverhaal.’

Hij doet het vliegensvlug uit de doeken, tovert en passant de laatste doelpunten van die Luxemburgers tevoorschijn op zijn mobiel. Dankzij een abonnement op de app Wyscout heeft hij de beschikking over opvallende beelden van alle spelers wereldwijd. En over alle tactische opstellingen. Glunderend: ‘Zelfs als een trainer tijdens een wedstrijd van tactiek verandert.’

Waarom dat handig is? ‘Nou, als er wordt gewisseld, kan ik al een beetje voorspellen wat er gaat gebeuren.’

null Beeld Jan Mulders
Beeld Jan Mulders

Ja, Van Rijswijk geeft toe ‘enigszins obsessief’ te zijn in zijn zucht naar opvallende voetbalfeitjes. Het is niet dat werkgever ESPN zo’n intensieve voorbereiding van hem eist. ‘Ik vind dat gewoon superleuk.’

Drie uur voor de wedstrijd meldt hij zich al op het Kasteel. Zo kan hij op het veld nog even praten met spelers en trainers van Sparta en Fortuna. ‘Dat vind ik het leukst. Ook dat levert weer informatie op.’

Na afloop neemt hij interviews af en voert hij nog wat gesprekjes. Zo kost een wedstrijd hem zo twaalf uur, exclusief reistijd. En dat vier keer per week. ‘Het liefst doe ik van alles wat: donderdag Europa League, vrijdag eerste divisie, zaterdag eredivisie, zondag vrouwenvoetbal.’

Hij schuift daarnaast vaak aan bij voetbalpraatprogramma Voetbalpraat van ESPN. Ook daar bereidt hij zich grondig op voor. Driessen: ‘Als Mark er zit, weet je zeker dat er geen stilten gaan vallen. Hij staat altijd aan, is altijd enthousiast. Hij zal je ook altijd helpen als je iets wilt weten.’

Ook van NOS-commentator Frank Snoeks (65) is bekend dat hij veel werk steekt in het opdiepen van interessante verhalen en ijkpunten. Maar die gaat niet op Wyscout voor een wedstrijd van eerstedivisieclub Excelsior opzoeken hoe de tactiek van die ploeg in de laatste vijf wedstrijden was, weet Leo Driessen.

null Beeld Jan Mulders
Beeld Jan Mulders

Voetbalbibliotheek

Regisseurs worden weleens gek van hem, zegt Van Rijswijk een paar weken later in Oldemarkt, zijn woonplaats in de kop van Overijssel, grijnzend. ‘Ik vind het gewoon leuk dat als FC Groningen-doelman Sergio Padt voor het eerst in zeven jaar ontbreekt, uitgerekend de keeperstrainer van tegenstander Cambuur, Peter van der Vlag, hem destijds verving. Dus zeg ik van tevoren tegen de regisseur: als ik over Padt ga praten, dan kun je Van der Vlag in beeld nemen. Kijkt hij me glazig aan.’

Hij heeft een uitgebreid persoonlijk archief, want niet alles wat online wordt bijgehouden klopt, of soms ontbreekt een handzame rangschikking. Zijn garage is omgebouwd tot een soort voetbalbibliotheek; er staan ruim 6.500 voetbalboeken, keurig gesorteerd. Maar hij grasduint tijdens zijn voorbereiding vooral op internet, kijkt wedstrijdbeelden terug en luistert podcasts.

NOS-commentator Arman Avsaroglu (32) zegt zich juist wat minder extreem voor te bereiden dan in het begin van zijn loopbaan. ‘Ik voelde me gedwongen al die informatie op te noemen.’

Van Rijswijk waakt ervoor kijkers te overvoeren met feiten en tactische bespiegelingen, zegt hij. ‘Zeker als de wedstrijd zelf attractief is en er veel sfeer is in het stadion, moet ik dat beperken. Dat heb ik wel moeten leren. De eerste vijf, zes jaar was het soms een grote feitenshow. 80 procent van wat ik opzoek voor een wedstrijd gebruik ik niet.’

Hij wil gewoon niet graag verrast worden. ‘Let wel: mensen die naar ESPN kijken zijn vaak supporters van de clubs die spelen. Die weten veel van hun club, dan kun je best iets dieper gaan, vind ik. Als iets niet klopt, krijg je dat direct op Twitter voor je kiezen.’

 ‘Het liefst doe ik van alles wat: donderdag Europa League, vrijdag eerste divisie, zaterdag eredivisie, zondag vrouwenvoetbal.’ Beeld Jan Mulders
‘Het liefst doe ik van alles wat: donderdag Europa League, vrijdag eerste divisie, zaterdag eredivisie, zondag vrouwenvoetbal.’Beeld Jan Mulders

Juweel van een feitje

De aftrap van Sparta-Fortuna nadert. Van Rijswijk werpt nog een blik op Wyscout. ‘Ik ontdek steeds weer dingen die ik erbij moet doen. Zoals: wie kreeg er wanneer een gele of rode kaart dit seizoen en wie floot er toen? Wie benutte of stopte dit seizoen al een strafschop en wanneer en tegen wie was dat?’

Hij vertelt dit laatste bloedserieus.

Een ander onderzoek dat hij standaard pleegt, is speuren naar een bijzondere band tussen spelers. Hij gaat sneller praten als hij vertelt over zijn ‘allermooiste’ ontdekking. ‘Dat was toen ik ADO-speler Ramon Leeuwin en Groningen-aanvaller Thomas Enevoldsen elkaar zag omhelzen voor Groningen-ADO. Ik kwam er maar niet achter hoe die twee elkaar konden kennen. Dan gaan alle radertjes in mijn hoofd aan de slag, zoek ik me wezenloos op internet, bel ik bij wijze van spreken stad en land af en ga ik toch die ene wedstrijd die ze daarvoor tegen elkaar speelden bekijken. Was daar iets bijzonders gebeurd? Uiteindelijk heb ik het aan Leeuwin gevraagd. Wat bleek?’

Haalt even adem om de spanning op te bouwen: ‘Leeuwin kwam als scholier bij een uitwisselingsproject terecht in het Deense gezin van Enevoldsen en Enevoldsen stomtoevallig in het Almeerse gezin van Leeuwin. Serieus! Een juweel van een feitje. Helaas heb ik daarna nooit meer een wedstrijd gehad waarbij ze tegen elkaar speelden.’

Niet iedereen geniet ervan. Jan Mulder ging in het AD los op zijn type commentator. ‘Dat oeverloze gezwets. Die oneindige zee aan informatie, de hele wedstrijd door. De oom van de rechtsback, die vroeger bij Huddersfield speelde. Over de Congolese moeder van de linksbuiten. Dat gezwets over hoeveel geslaagde passes Pietje al heeft gegeven, of waar hij vroeger allemaal gespeeld heeft. Het gaat maar door. Het kakelt maar en het kakelt maar. Het houdt niet op. Die voetbalcommentatoren steken elkaar aan, ze zijn gaan geloven dat je die negentig minuten helemaal vol moet praten. Laat. Het. Stoppen!’

Van Rijswijk moet erom lachen. Nee, dit trekt hij zich niet aan. Iedere commentator heeft een andere stijl, betoogt hij. ‘Theo Reitsma was een topcommentator, en die sprak heel weinig. Maar dit is een andere tijd, er worden niet alleen topwedstrijden live uitgezonden. Soms zijn er maar weinig toeschouwers in het stadion, dan kun je het niet de hele tijd laten stilvallen, vind ik. Juist voor Jong AZ-FC Dordrecht ben ik lang bezig met informatie verzamelen, ook al stemt er maar vijfhonderd man af op die wedstrijd. Dat maakt mij niet uit.’

null Beeld Jan Mulders
Beeld Jan Mulders

Door trainers wordt de voetbalfeitenfreak onder de commentatoren gewaardeerd, met sommigen speelt hij vooraf een voetbalquiz. De begroeting op Het Kasteel tussen Van Rijswijk en de jonge Fortuna-coach Sjors Ultee is amicaal. ‘Sparta-doelman Okoye heeft een zwakke plek, wist je dat? Ik vertel je na afloop wel welke’, zegt Ultee plagend.

Van Rijswijk is er zichtbaar door geprikkeld. Uiteindelijk komt het niet aan bod in het commentaar, want Okoye maakt geen fout. Ook het voetbalverleden van de vaders van Sparta-reserves Engels en Goudmijn en de drieënhalf jaar durende doelpuntendroogte van Fortuna-verdediger Janssen belanden niet in de huiskamer van de kijkers van Sparta-Fortuna (3-1). Van Rijswijk monter: ‘Er was geen aanleiding toe. Misschien een volgende keer.’

Wel vertelt Van Rijswijk een aangrijpend verhaal over Fortuna-speler Mickaël Tirpan. Hij wisselde een lucratief dienstverband in Turkije in voor een veel minder gepeperde overeenkomst bij Fortuna omdat zijn vrouw een agressieve vorm van MS heeft en zijn dochter prematuur is geboren. Tirpans vrouw en schoonvader zitten op de tribune, had Fortuna-coach Ultee van tevoren aan Van Rijswijk verklapt. Ze verschijnen precies in beeld als Van Rijswijk zijn verhaal doet.

Na afloop van de niet al te spectaculaire wedstrijd is de commentator er blij mee. ‘Voegde toch wel iets toe, vind ik.’

null Beeld Jan Mulders
Beeld Jan Mulders

Mark van Rijswijk

30 augustus 1979 Geboren in Runnymede (Verenigd Koninkrijk)

1997-2003 Studie journalistiek en rechten in Groningen

2000-2004 Lokale omroep Oog Radio

2003-2005 RTL Sport

2003-2005 Eurosport

2005-2007 Talpa

2008-heden ESPN (voorheen Eredivisie Live en Fox Sports)

Mark van Rijswijk woont samen en heeft twee dochters. Hij voetbalde zelf in lagere amateurelftallen en sinds vijftien jaar elke week in de zaal. Daarnaast is hij trainer van de onder 10-1 van FC Oldemarkt waar zijn dochter in speelt.

Meer over