De talenten van 2021Comedy

Comedy maken in 2021: ‘Ik heb het afgelopen jaar extra veel thuis kunnen oefenen’

Dit jaar besloot de Volkskrantjury geen nieuwe rijzende comedyster aan te wijzen, omdat het open-dicht-open-dichtregime van de theaters het bijkans onmogelijk maakt om als talent te rijpen en te groeien. In plaats daarvan vroegen we aan de talenten van vorig jaar: wat mis je in je ontwikkeling als je niet goed kunt touren?

Gidi Heesakkers en Joris Henquet
Lisa Ostermann. Beeld Elspeth de Jong
Lisa Ostermann.Beeld Elspeth de Jong

1. Lisa Ostermann (30) beleeft hopelijk van dinsdag 18 januari tot en met zaterdag 22 januari haar premièreweek in De Kleine Komedie in Amsterdam. Haar eerste voorstelling heet Met z’n allen. In 2020 won ze het Leids Cabaret Festival.

‘Tot 14 januari geldt de lockdown. Vier dagen later begin ik in De Kleine Komedie aan mijn premièreweek, het hoogtepunt van alle dromen die ik ooit heb gehad. Die week staat natuurlijk nog en ik doe maar alsof het doorgaat.

‘Eind september ben ik begonnen met try-outen. Er stonden ongeveer veertig try-outs op de planning. De helft ging niet door. Ik vond het touren zó leuk: overdag een beetje rondscharrelen in die steden en dorpen, en dat er dan ’s avonds echt mensen kwamen kijken. Ik dacht echt: dit is het, this is the life.

‘In Met z’n allen heb ik het over mijn fascinatie voor mensen die dingen heel zeker weten. Zelf vind ik het moeilijk om meningen te vormen, omdat alles zo veel kanten heeft. De voorstelling bestaat eigenlijk uit het belichten van heel veel kanten van heel veel dingen. Over corona gaat het niet veel. Ik heb niet het idee dat ik daar de origineelste gedachten over kan formuleren, en die lockdowns leverden vooral sentimentele liedjes op. Je hebt Brel en 100% NL, en ik maak zéker geen Brel.

‘Vandaag ben ik het eindlied aan het schrijven, dat moest nog gebeuren. Ik heb bedacht dat ik zo dankbaar mogelijk gebruik moet maken van de extra thuiszittijd en veel te oefenen met drummen, zodat ik achteraf kan zeggen: de voorstelling is er op bepaalde fronten toch beter van geworden. Dat is natuurlijk typisch iets wat je tegen jezelf zegt om lekker te kunnen slapen.

‘Enerzijds is het fijn om minder haast te hebben, er is meer tijd om thuis te schrijven. Maar ik had toch het idee dat ik sneller vooruitgang boekte met de druk dat ik de voorstelling elke dag aan mensen moest laten zien.

‘Praten met het publiek kun je natuurlijk niet oefenen zonder publiek. Ik praat met wat mensen in de zaal over relaties, over hoe je weet of de persoon met wie je bent leuk genoeg is om bij te blijven, of dat je nog verder moet zoeken. Ik vraag ze of hun relatie nog vlamt, of dat het voor hun gevoel een openhaard-dvd is geworden.

‘Ik had verwacht dat mensen daar heel Disney-achtig op zouden reageren, maar ze waren veel eerlijker dan ik had ingeschat, veel leuker. Dan heb je dus niets aan je voorbereide grapjes. Ik heb ervan geleerd dat je op alle scenario’s voorbereid moet zijn.

‘Komende weken ga ik waarschijnlijk een paar keer in een zaaltje voor vijf mensen spelen en af en toe vrienden uitnodigen om dingen op uit te proberen. Dat deed ik in de eerste helft van dit jaar ook, om maar verder te kunnen. Uiteindelijk voelt deze hele situatie alsof ik eindelijk in de achtbaan zit waar ik altijd al in wilde en dat ze nu stilstaat op het allersaaiste stukje.’

Met z'n allen. Première 18/1, tournee t/m 28/5.

Rosa da Silva. Beeld Anne van Zantwijk
Rosa da Silva.Beeld Anne van Zantwijk

2. Rosa da Silva (35) was in april 2019 de overtuigende winnaar op het Amsterdams Kleinkunst Festival. Haar debuutvoorstelling Daar moet je heen zou in oktober 2020 in première gaan in De Kleine Komedie in Amsterdam, maar dat werd uiteindelijk oktober 2021.

‘Nadat het twee keer was uitgesteld, heb ik op 26 oktober van dit jaar eindelijk mijn première kunnen spelen in De Kleine Komedie. Daar ben ik superblij mee. Het was ook nog in een volledig gevuld theater mét de bar open. Dat klinkt nu echt als een luxe van heb ik jou daar, want sommige collega’s die na mij in première zijn gegaan hebben met een gesloten bar moeten spelen. Dat lijkt mij echt balen, dan ren je na je première naar de foyer en is iedereen al weg. Dus die première, met al die mensen erbij, was een hoogtepunt waarop voor mij veel samenkwam. Een avond waarop ik besefte: ‘Wauw, het is gelukt. Ik ben gewoon solo in première gegaan, met mijn eigen materiaal.’

‘Hoewel er in december weer voorstellingen zijn afgelast, heb ik geen onbevredigd gevoel overgehouden aan het najaar. Ik heb echt veel kunnen touren. Ik heb veel theaters gezien, mensen ontmoet, veel in de auto gezeten. Ik heb dus wel het gevoel van ‘Ik heb in ieder geval een tour gehad’.

‘In 2021 heb ik niet echt meer nieuwe scènes toegevoegd aan de voorstelling, die in principe al af was. Toch zeiden mensen die de show vorig seizoen al hadden gezien nu tegen mij: ‘Jeetje, wat zitten er veel nieuwe dingen in.’ Dus blijkbaar sluipt dat erin, dat je andere dingen zegt, omdat je verder bent in je leven. Er is onbewust veel nieuws ontstaan tijdens het spelen. Door deze tijd is het belangrijk om de rare situatie in het theater te benoemen, daardoor ga je ook meer improviseren. Ik ben er blij mee dat ik dat heb gedurfd. Achteraf gezien vind ik het ook goed dat de première dit jaar is geweest, want ik voelde me mentaal en fysiek beter dan vorig jaar.

‘Er waren in 2021 ook heus momenten dat ik er doorheen heb gezeten, hoor. Zoals in het theater in Venlo, in de week na mijn première. Ik had net die volle Komedie achter de rug en toen kwam ik in Venlo en waren er 11 kaarten verkocht, in een zaal met 250 stoelen. Toen heb ik daar wel even zitten huilen, ook door de vermoeidheid van de premièreweek. De mensen van het theater waren superaardig en het lag zeker niet aan hen. Door deze rare tijd weet je niet precies waardoor zoiets komt: is het door de coronasituatie of hebben we niet genoeg aan publiciteit gedaan? Omdat dit mijn eerste solotournee is, kan ik het ook niet vergelijken met eerdere jaren.

‘Maar er stonden veel mooie theateravonden tegenover. Ik denk meteen aan het optreden in Elst en aan de avond in Druten, twee avonden waarop er onverwacht veel mensen in de zaal zaten. Zo heb ik erg kunnen genieten van het touren met mijn eerste cabaretsolo. Ik vond het heerlijk om alleen in mijn auto door het land te rijden en dan te denken: ik ben nu gewoon op weg naar het theater, met mijn eigen spullen voor mijn eigen show.’

Daar moet je heen, tournee t/m 23/3.

Tobi Kooiman. Beeld Anne van Zantwijk
Tobi Kooiman.Beeld Anne van Zantwijk

3. Best of, het debuut van Tobi Kooiman (32), ging op 17 november in première in De Kleine Komedie in Amsterdam. Anderhalve week later moesten de theaters na 5 uur dicht. Kooiman won in 2019 de publieksprijs van cabaretfestival Cameretten.

‘In februari 2020 word ik écht cabaretier, hield ik mezelf voor. Vanaf dat moment had ik geen ander werk meer en ging het contract in bij mijn impresariaat. Dezelfde maand nog brak de pandemie uit en in maart gingen de theaters dicht. De finalistentournee van Cameretten was toen halverwege. Een deel van de tour kon wel worden ingehaald in de herfst, voor dertig man publiek op anderhalve meter afstand. Dat was oefenen op moeilijkheidsgraad terror, waardoor een wat legere zaal later wel te bespelen was.

‘Een deel van mijn voorstelling gaat erover dat ik stoïcijn probeer te zijn. Het principe van de stoa is dat je je niet laat raken door dingen waarop je geen invloed hebt. Over het algemeen lukte me dat de afgelopen periode vrij aardig, maar de week voor mijn première was een emotionele achtbaan.

‘Donderdag 11 november speelde ik met een paar andere cabaretiers in Het Kruispunt in Barendrecht. Na de voorstelling zagen we het nieuws en werden we allemaal depressief: de verwachting was dat de theaters weer moesten sluiten. Vlak voor ik ging slapen was er een update waaruit bleek dat ze waarschijnlijk tóch openbleven. Ik besloot niet te vroeg te juichen, maar de persconferentie af te wachten. Toen heb ik voor het eerst in mijn leven euforisch op Mark Rutte gereageerd, met mijn bord op schoot: mijn première kon doorgaan.

‘Het seizoen zat door alle verschuivingen overvol. Ik kon maar dertien try-outs spelen, en 17 november waren er volgens mijn impresariaat nog vijf andere premières. Om me zo goed mogelijk voor te bereiden, deed ik iets wat ik in een normale situatie, met drie of vier try-outs per week, niet had opgebracht: elke voorstelling opnemen, terugkijken, analyseren en tips en tops opschrijven. Anderhalf uur naar jezelf kijken is helemaal niet leuk. Soms keek Pieter Bouwman mee, mijn regisseur. Dan was het van: spatiebalk, pauze, dit doe je op deze manier, dat kun je ook zus en zo doen.

‘Het belangrijkste wat ik van hem heb geleerd, is normaal praten, zoals ik nu met jou praat. Het zit in de menselijke natuur om als je voor een groep staat anders te gaan praten, harder, soms ook wat hoger. Toen ik me daar eenmaal van bewust was, klonk het de week erna meteen beter.

‘Ik vermoed trouwens dat het een ongeschreven regel is om te miepen over je première. Een programmeur vroeg mij per mail hoe het was gegaan. ‘Eén groot feest’, mailde ik terug, want dat was het. Haar reactie, met drie uitroeptekens: ‘Wat heerlijk dat iemand dit een keer over zijn première zegt.’

Best of, tournee t/m 13/5.

Roel Maalderink (30), mediatalent van 2021

‘De afgelopen maanden stond mijn leven in het teken van Plakshot, mijn satirische VPRO-programma. De anderhalf jaar ervoor was ik onder meer bezig met straatinterviews voor mijn internetkanaal Voxpop, maar ik zocht iets nieuws om me verder in te ontwikkelen. Misschien iets met theater, maar dat kwam door corona moeilijk van de grond. Toen kwam Plakshot, waarin ik de actualiteit bespreek met straatinterviews, sketches en parodieën.

‘Met de goedkeuring van mijn pilotaflevering kwam mijn jongensdroom, een eigen televisieprogramma, uit. Ik ben blij met het resultaat: het is een origineel, creatief programma, niet aangekocht uit het buitenland, maar helemaal zelf ontwikkeld. Ook belangrijk: het is iets wat ik zelf graag zou kijken. Een show van een halfuur maken is andere kost dan internetvideo’s en door de intensieve samenwerking met een groter team leer ik veel. Ik wilde me ontwikkelen en Plakshot biedt daarvoor de ruimte. Ik ben een betere televisiemaker geworden.

‘Toch vond ik het spannend wat de reacties zouden zijn, meer dan voorheen, omdat het zo’n groot project was. Maandenlang bestond mijn wereld uit het programma, mijn vriendin en een handjevol vrienden. Het was fijn om lieve mensen om me heen te hebben; ik heb elke aflevering samen met vrienden gekeken. Nu keer ik vanuit die Plakshot-bubbel terug naar mijn normale leven, dat vind ik ook wel even lekker. En dan ga ik in de lente weer verder, met een tweede seizoen.’