Review

Combinatieorkest uit het oosten het sterkst bij rust

Sopraan Lisa Larsson kwam stem tekort, maar concertmeester Cécile Huijnen laat de strijkers zinderen. Oost-Nederlandse orkestcombinatie speelt het fraaist wanneer de muziek aanschurkt tegen stilte.

Dirigent Antonello Manacorda.Beeld René Knoop

Goed muzieknieuws uit Oost-Nederland: het blijkt nog altijd mogelijk een ruim honderdkoppig, professioneel symfonieorkest op de been te brengen voor de überromantiek van Richard Strauss. Zo vanzelfsprekend is dat niet, na het bijna-faillisement van het Orkest van het Oosten en het diepe snijwerk dat Het Gelders Orkest na bezuinigingen moest doorstaan.

Beter nog: nu de twee ensembles, voor de gelegenheid ineengeschoven, rondreizen met weelderig orkestwerk, schudden ze zomaar een Nederlandse première uit de mouw. Van Alban Berg waren de Sieben frühe Lieder al bekend. Sinds de bemoeienis van de Britse componist Chris Gordon kunnen we tegenwoordig spreken van de Zehn frühe Lieder. Gordon orkestreerde drie miniaturen voor zang en piano die Berg destijds liet liggen.

Of de Brit daar goed aan deed, bleef in het Apeldoornse Theater Orpheus onbeslist. In Schliesse mir die Augen beide raakte de toch al bescheiden stem van sopraan Lisa Larsson nog meer afgedekt. Gulle, Angelsaksisch getinte koperklanken staken de kop op in Die Sorglichen. En hoe beluisterenswaardig An Leukon ook was, Larsson bracht niet de vervoering van eerdere optredens in Gelderland. In dit overrijpe, sensuele en gedoemde repertoire kwam haar stem tekort aan body en spankracht.

Wellicht krijgt Larsson het gaandeweg de tournee gemakkelijker, als dirigent Antonello Manacorda meer rust kan brengen in de troepen uit Arnhem en Enschede. Klankcultuur komt niet op een koopje bleek in Also sprach Zarathustra, de geparfumeerde grilligheid die Strauss opdiepte uit Friedrich Nietzsches gelijknamige boek. Luide passages kaatsten zich een weg door de niet al te grote zaal van Theater Orpheus. Tegenover die stroefheid stond gelukkig zachte pracht. De strijkers lieten horen hoe je dat doet, zinderen in elke vezel. En met haar geconcentreerde solo's voerde concertmeester Cécile Huijnen het symfonische gedicht sfeervol naar de laatste tokkel in de contrabas.

Info

Also sprach Zarathustra. Strauss, Webern en Berg. Lisa Larsson (sopraan), Het Gelders Orkest en Orkest van het Oosten o.l.v. Antonello Manacorda. 8/4, Theater Orpheus, Apeldoorn. Herh. Enschede 15/4, Arnhem 16/4.

Het zoelste geluid reserveerde de Oost-Nederlandse orkestcombi voor Im Sommerwind van Anton Webern. Aan deze 'idylle voor groot orkest' bezondigde de componist zich op 20-jarige leeftijd, vlak voordat zijn leermeester Arnold Schönberg hem het pad van de vrije atonaliteit wees. Elegant zwaaiend opende de Gelderse chef-dirigent Antonello Manacorda een romantische kleurdoos vol Wagnerecho's en Mahlermomenten. Maar het fraaist waren de maten waarin de jeugdige Anton Webern alvast iets uitprobeerde waarin hij later uitblonk. Muziek die aanschurkt tegen stilte.

Meer over