Clipmakers in de schijnwerper

Steeds meer popartiesten onderkennen de macht van het beeld en verruilen de cd voor de dvd. Logisch dus dat ook clipmakers komen met dvd's van hun oeuvre....

Door Jeroen Junte

In 1983 moest de toenmalige King Of Pop Michael Jackson voor het twintig minuten-durende filmpje bij zijn hit Thriller nog de Hollywood-regisseur John Landis (Blues Brothers, Trading Places) inhuren. De moderne popartiest heeft de keuze uit een keur aan filmmakers die de succesformule van de videoclip grondig hebben bestudeerd. Zo grondig zelfs dat de clip soms beter blijft hangen dan het liedje.

Steeds meer popartiesten onderkennen de macht van het beeld en verruilen de cd voor de dvd. Logisch dus dat ook clipmakers hun plaatsje in de schijnwerpers opeisen met dvd's van hun oeuvre. Het spits wordt afgebeten door Chris Cunningham, Michel Gondry en Spike Jonze; niet toevallig de meest gelouwerde clipmakers van dit moment.

Op hun dvd's, gepresenteerd als een driedelige serie maar ook los te koop, staan naast alle clips ook interviews met artiesten, korte films, documentaires, commercials en andere rariteiten. Want deze generatie filmmakers is zo onrustig als het camerawerk in hun clips. Elke box gaat bovendien vergezeld van een boekje met 52 pagina's interviews, foto's en story boards.

Een meester in de verhalende clip in de traditie van Thriller is Spike Jonze - maar dan zonder de glitter en glamour en met een speelse knipoog. Een turnster die in een groezelige sporthal danst op de muziek van de Chemical Brothers, een kind dat de rol speelt van de gangsta-rapper Notorious B.I.G., de blanke rappers Beastie Boys die een pastiche van de stijve Starsky & Hutch spelen; het lijkt wel alsof Jonze de artiesten een spiegel voorhoudt. Soms zelfs gebruikt hij de muziek letterlijk als soundtrack voor zijn filmpje. In de clip van Da Funk van Daft Punk komt de muziek uit een radio en is dus ook het geluid van rijdende auto's en conversaties te horen.

De Fransman Michel Gondry excelleert in optische trucage. In een one take video - zijn handelsmerk - laat hij in één lang shot een aantal Kylie's door het beeld huppelen. Zelfs van een clip voor een traditionele band als de Rolling Stones maakt hij een zinsbegoochelende trip - bij Like a Rolling Stone golven de beelden door elkaar, waardoor je als kijker het gevoel hebt dronken te zijn. Maar het hoogtepunt in zijn oeuvre is zijn samenwerking met Björk. Voor dit zingende elfje uit IJsland schept hij een sprookjeswereld met pratende dieren en bewegende gebouwen.

Inmiddels weten we dat deze clips een stijloefening waren voor zijn bioscoopfilm Human Nature uit 2002. ook in deze Hollywood-productie naar een script van Charlie Kaufman lopen fantasie en realiteit vloeiend in elkaar over. Het al even bizarre Kaufman-script Being John Malkovich werd verfilmd door Spike Jonze.

Het zou pas echt smullen worden als ook Chris Cunningham de overstap maakt naar het grote doek. Maar de Britse regisseur zoekt het tegenwoordig meer in de artistieke hoek. Zijn video-installatie Flex, waarvan helaas maar een fragment op de dvd staat, was te zien op de Biennale van Venetië in 2001.

Cunninghams droomwereld is een nachtmerrie met louter freaks - vrouwen hebben lelijke mannenhoofden en zwervers vallen letterlijk uit elkaar. Niet gek: al op 17-jarige leeftijd leidde hij het special effects-team voor de film Alien 3. Zelfs Madonna ontkomt niet aan zijn zwartgallige regie. In de Frozen-clip staat de diva in een dorre woestijn en spat uiteen in een zwerm kraaien.

Deze drie dvd's snoeren de mond van de critici die beweren dat het treurig is gesteld met de videoclip. Veel clips zijn inderdaad gedegradeerd tot reclamefilmpjes vol lillend vlees, stretched limo's en stoere poses. Maar er zijn ook nog clips als Praise You van Fatboy Slim. Dit meesterwerk van Spike Jonze werd afgekeurd door de platenmaatschappij, maar Fatboy Slim hield voet bij stuk. De kijkers van MTV riepen Praise You vervolgens uit tot beste videoclip ooit.

Meer over