theater

Circus Treurdier is vernuftig en verrassend, en even scherpzinnig als hilarisch ★★★★☆

Tussen alle kwinkslagen, het aanstekelijke spel en de knappe samenzang in BAAAAAA door, boren de makers ook een diepere psychologische laag aan.

Herien Wensink
Jan-Paul Buijs als Guido in 'BAAAAAA' van Circus Treurdier. Beeld Bowie Verschuuren
Jan-Paul Buijs als Guido in 'BAAAAAA' van Circus Treurdier.Beeld Bowie Verschuuren

De nieuwste voorstelling van muziektheatergezelschap Circus Treurdier heet BAAAAAA en is andermaal een ingenieus spiegelpaleis: vernuftig en verrassend, en even scherpzinnig als hilarisch. Dat begint al met de geniale decorvondst van ontwerper Janne Sterke: het publiek in Theater Bellevue kijkt naar de achterkant van een decor. In de verte spelen acteurs onverstaanbare teksten op het voortoneel, zogenaamd voor het échte publiek, en wij zitten backstage opgezadeld met de 16-jarige Guido, die het ondankbaarste baantje denkbaar heeft in de schoolmusical: hij is de boom.

Meer dan een beetje wapperen als een echte acteur hem passeert hoeft Guido niet te doen. Zijn rol heeft één voordeel: hij is er van dichtbij getuige van hoe zijn collega Elsje zich razendsnel omkleedt. Minder fijn is het dat Elsje avond aan avond bronstig tegen de boom wordt gedrukt door John, de ster van het stuk. Dit alles leidt tot een sublieme, langdurige litanie van Guido, door Jan-Paul Buijs vertolkt met schitterend innemend chagrijn. De puberale vernedering van Guido is hartverscheurend herkenbaar, als hij zich giftig voorneemt: ‘Later word ik schrijver en dan vermorzel ik ze allemaal met mijn pen.’

BAAAAAA gaat over de positie van de underdog, het muurbloempje, de nerd, en zijn antagonist de alfaman. John, natuurlijk heet hij zo: de macho die achteloos alle ruimte opeist en moeiteloos in alles excelleert. Peter van Rooijen speelt hem als een onverzettelijk rotsblok, en ergerlijk genoeg niet eens al te onsympathiek. Iedereen loopt steevast met hem weg.

Als Guido even wegdroomt, daar in zijn benauwde bomenkostuum op het achtertoneel, ontspinnen zich diverse scenario’s voor zijn latere leven, waar die gekmakende sociale dynamiek zich steeds weer herhaalt: hij in de schaduw, John in de schijnwerper; hij bescheiden en zelfondermijnend, John zorgeloos zelfingenomen. En keer op keer pikt John het leuke meisje in. Leidt dit frustrerende vooruitzicht uiteindelijk dan toch tot actie van Guido? Durft hij zich te laten horen en te gaan voor wat hij wil? En zou dat ook echt iets veranderen?

Onder alle hilarische kwinkslagen, het uiterst aanstekelijke spel (ook van Sophie Höppener, Eefje Paddenburg en Sam van Hulst) en de knappe harmonieuze samenzang boren de makers ook een diepere psychologische laag aan. Overtuigend laten ze zien dat gevoelens van minderwaardigheid en superioriteit twee kanten zijn van dezelfde medaille. Jezelf kleiner maken moet altijd worden gecompenseerd met je groter voelen. Door de onvermijdelijke rancune die volgt op hun halsstarrige zelftwijfel krijgen de Guido’s van de wereld ook een venijnig kantje. Kun je aan die eeuwige pendule ontsnappen? Guido probeert het in elk geval wel.

BAAAAAA zet vrolijk aan tot denken en praten over zulke hardnekkige sociale en psychologische mechanismen. Troostrijk ook, hoe velen van ons zich van binnen dan nog altijd een Guido blijken te voelen. Al ziet de buitenwereld dat intussen gelukkig heel anders. Toch?

Peter van Rooijen (l.) en Eefje Paddenburg in 'BAAAAAA' van Circus Treurdier. Beeld Foto Bowie Verschuuren
Peter van Rooijen (l.) en Eefje Paddenburg in 'BAAAAAA' van Circus Treurdier.Beeld Foto Bowie Verschuuren