CINEMA ZONDER CELLULOID

Machinima heet de kunstvorm waarin videospellen worden gebruikt voor het maken van films. Iedereen kan het...

PETER VAN AMMELROOY

'Apen zoals jij zouden in de dierentuin moeten blijven', roept de Fransepolitieman terwijl hij een zwarte verdachte in elkaar slaat. De beelden ophet scherm lijken zo geknipt uit de Franse film La Haine (Haat). Elf jaargeleden joeg regisseur Mathieu Kassovitz de gegoede burgerij de gordijnenin met deze aanklacht tegen racisme in de buitenwijken van Parijs.

Maar La Haine werd gefilmd in hard zwart-wit, duurt anderhalf uur enlaat echte acteurs aan het werk zien op het witte doek. The FrenchDemocracy, de film waarin de afranseling is te zien, is in kleur, beslaatdertien minuten en laat over het computerscherm houterig bewegendestripfiguren lopen.

Geen wonder: maker Randolph d'Amore schiep zijn politiek pamflet doorfragmenten aaneen te smeden uit The Movies. In dit computerspel neemt despeler de rol op zich van filmbons. Hij richt een studio in, begeleidtlastige acteurs in hun loopbaan en laat de camera's draaien. DeHollywood-simulator levert heuse films af, ook al duren ze maar dertigseconden.

The Movies, vijf maanden geleden uitgebracht door de Britsegamesontwikkelaar Lionhead, is daarmee het perfecte vehikel voor eenmachinima. Met dit begrip - een samentrekking van machine en cinema - wordteen nieuwe kunstvorm aangeduid, waarin games worden aangewend voor hetproduceren van films.

'De machinima begon toen gamers de kans kregen om met een camera in hetspel hun verrichtingen vast te leggen en gebruikten om verhalen tevertellen', zegt Klaas Kuitenbrouwer van Mediamatic, een Amsterdams centrumvoor kunst en nieuwe media. Quake was in 1997 het eerste videospel dat eenruwe vorm van films maken toeliet. Kort daarna verschenen de eerstegeregisseerde gamefilms op internet en een jaar later werd de termmachinima bedacht.

Nu zijn er op websites als Machinima.com al meer dan duizend films. Demuziekzender MTV2 maakt videoclips met figuren en attributen uit games. Ineen ervan is de zangeres van Evanesence omgetoverd in de vampiervrouw uithet horrorspel Bloodrayne.

De machinima hebben zelfs al hun eigen Oscar-feest, in november in NewYork. Daar worden de beste werken bekroond met een Mackie voor beste film,beste regisseur en beste montage. In tegenstelling tot een film kaniedereen een machinima maken: meer dan een game en een computer zijn erniet voor nodig.

Bij de Mackie-winnaar voor beste film van 2005, Game: On, kwam duidelijkmeer kijken. De film toont de professioneel geschoten beelden van een echteman, die een spel speelt en verliest. Als hij in de auto naar zijn werkrijdt, transformeert mens in stripfiguur en de omgeving in hetbordkartonnen decor van een game.

De hoofdrol is weggelegd voor de auto. Hij verandert in een bolide diede krankzinnigste buitelingen overleeft zonder maar een krasje op te lopen.Game: On is dan ook een reclamespot voor de Volvo V50. De Zweedseautofabrikant liet zijn machinima maken met een knipoog naar de razendpopulaire gangster-games als Grand Theft Auto.

Game: On laat zien wat een iets ruimer budget vermag. Furnace Media inNew York kon daardoor beschikken over een productieploeg die eentelevisiefilm waardig is. Tegen de zestig mensen waren bij detotstandkoming van de reclamespot betrokken. Van acteurs en geluidstechnicitot aan beeldredacteuren en scriptschrijvers.

Ook werkte een half dozijn computerprogrammeurs mee: zij brachten dedoor tekenfilmmakers ontworpen figuren en decors tot leven met de softwaredie de game-ontwerper Epic Games levert bij zijn schietspel UnrealTournament 2004.

Want dat is de volgende stap die geoefende machinima-makers zetten, legtKlaas Kuitenbrouwer van Mediamatic uit. 'In tal van videospellen vind jetegenwoordig een editor, software die fanatieke gamers kunnen gebruiken omhun eigen spelfiguren te maken, hun eigen decors en hun eigenspelomgevingen.'

Een mod heet zo'n aangepaste versie van het officiële computerspel,jargon voor modificatie. Uit sommige mods ontspruiten totaal nieuwe games.Zo is aan het tactische schietspel Counter-Strike niet meer af te zien dathet 'maar' een variant is van het meer verhalende Half-Life. En die laatstetitel is weer gebaseerd op de game engine - letterlijk de spelmotor - vande machinima-grondlegger Quake.

Omdat machinima zo sterk zijn wortels heeft in de wereld vanvideospellen is het gros niet meer dan een knap gemonteerde reeksspelfragmenten, voorzien van nieuwe muziek en dialogen. 'Ze volgen vaakstrak het stramien van een doorsnee Hollywood-trailer', merkt KlaasKuitenbrouwer op.

Mediamatic organiseert volgende week een vierdaagse workshop, om tochvooral beeldende kunstenaars bekend te maken met machinima. Want hoeveelwerk gamers ook in hun films steken, de democratisering van de montagetafellevert niet louter pareltjes op, stelt Kuitenbrouwer nuchter vast. 'Ik benbenieuwd wat filmmakers met het medium gaan doen.'

Meer over