Het eeuwige levenMuziek

Cees Tol (1947-2018), mede-oprichter van BZN en een van de aartsvaders van de palingsound

Jarenlang was het muzikantenbestaan sappelen voor de Volendammer Cees Tol. Tot BZN doorbrak en niet meer uit de Top-40 weg te branden viel.

Wat hij de mooiste periode vond van BZN? ‘Misschien de allereerste periode, toen ze met de geluidsboxen en elektrische gitaren experimenteerden. Toen mensen alleen verwonderd naar het fenomeen van popbands kwamen kijken’, zegt zijn jongere broer Thomas Tol.

Cees Tol was een van de aarts­vaders van de palingsound. In 1965 was hij mede-oprichter van de Band Zonder Naam, BZN, die tien jaar later de wereld zou veroveren metzanger Jan Keizer en de zangeressen Annie Schilder en ­Carola Smit. Hun successen zijn nog altijd ongeëvenaard. Ze zouden 55 Top-40-hits scoren, waarmee ze 26 jaar (van 1973 tot 1998) onafgebroken in de hitlijst zouden staan. Ze zijn ook nog altijd de meest verkopende album-artiesten in de Nederlandse geschiedenis.

Cees en zijn broer Thomas zouden in 1988 de band verlaten en daarna verder gaan als het duo Tol & Tol. Later werden ze componisten en tekstschrijvers voor Jan Smit. Cees Tol kreeg zes jaar geleden een hersenbloeding. Na een longontsteking overleed hij op 13 april. Hij werd 70 jaar. Hij wordt overleefd door zijn vrouw en twee kinderen.

Fanfare en Mozart

Cees Tol was de oudste in een muzikaal Volendams gezin van zeven kinderen. Zijn vader zat in de fanfare en luisterde thuis naar ­Mozart en jazz. Het succes van The Beatles verleidde Tol om gitaar te gaan spelen. In 1965 richtte hij samen met Jan Tuijp, Jan Veerman en de gebroeders Woestenburg een bandje op. Omdat ze geen naam konden bedenken, kozen ze voor de Band Zonder Naam. ‘Aanvankelijk speelden ze vooral nummers van The Shadows. Instrumentaal. Later begon Jan Veerman erbij te zingen’, zegt Thomas, die zich in 1969 bij de band aansloot. Toen was de aandacht verschoven naar de hardrock en werden covers van The Who gespeeld. ‘Cees was de solo-gitarist. Daarnaast speelde hij sopraansax. Dat deed hij briljant, maar we konden ons amper bedruipen,’ zegt Thomas Tol.

Cees Tol zei in het jubileumboek van BZN: ‘Op een gegeven moment had ik nog geen achthonderd gulden in de maand om van rond te komen. Ik liep met oude troep aan mijn lijf en m’n jassen verdienden dat woord niet. Zo’n rotzooi droeg ik. We zagen het echt niet meer zitten. De bedelaarsstaf kwam al dichter en dichter bij. Ik ging uit pure ellende muzieklessen geven op een mavo in Edam.’

Annie van de vismarkt

Dat veranderde toen in 1976 Annie Schilder van de vismarkt werd geplukt en de groep voor een meer commerciële sound koos. De single Mon Amour, die al enige tijd op de plank lag maar nooit in het repertoire paste, werd uitgebracht. Het nummer werd meteen een nummer-1-hit. Het door Cees Tol mede geschreven Pearlydumm kwam ook op nummer 1. In 1982 gaf BZN als eerste groep in Nederland een verzamelalbum op cd uit in plaats van de traditionele lp. Cees Tol was op de bühne de meest introverte van de groep. ‘Maar in de auto kon je grote lol met hem hebben. Hij had echt een vorm van droge humor.’ Na twintig jaar BZN wilde je wel een keer wat anders, verklaart Thomas Tol de reden dat hij en Cees in 1988 de band verlieten. Als Tol &Tol zouden ze vijf cd’s maken. Met Eleni haalden ze een derde plek in de Top-40.

Uiteindelijk had Cees Tol steeds minder zin meer in optredens. Hij ging werken voor Jan Smit, voor wie hij samen met zijn broer de hit Als de nacht verdwijnt schreef.

‘Hij bleef gitaar spelen’, zegt Thomas Tol. ‘De vliering werd zijn podium. Hij was zelf de enige toehoorder. Klassiek werk. De hersenbloeding maakte het gitaar spelen onmogelijk. Hij hield zich bezig met fotografie, zette platen op en keek televisie. Maar dat hij niet meer kon spelen, was erg.’

Meer over