Cabaretiers doen het goed op internet

Cabaretiers zijn populair op internet. De Lama’s is het succesvolste programma online en comedians zien hun fragmenten massaal terug op YouTube.

Op de website HansTeeuwen.tv staat een filmpje waarop de cabaretier Hans Teeuwen een gesprek voert met een telefonisch verkoper van Tele2. Nog voor de medewerker over de nieuwe abonnementsvorm ‘Living Experience’ kan beginnen, vertelt Teeuwen (’meneer Mensink’) uitvoerig over zijn relatieproblemen. Zijn vrouw is bij hem weg. Het seksuele aspect is in het slop geraakt, want zij wilde experimenteren en hij niet. En nu is ze bij hem weggelopen voor een vriendin. ‘U bent wel openhartig, hè’, zegt de man gegeneerd en op begripvolle toon. ‘Ik bel over de telefonie, de Living Experience.’ Teeuwen: ‘De Living Experience, ja. Ik moet zeggen dat ik daar de laatste tijd veel over heb nagedacht. Ik ben eigenlijk heel blij dat u belt.’

In mei is Teeuwen begonnen met zijn videowebsite met eigen filmpjes. Behalve een serie rare telefoongesprekken, staan er sketches, gespeelde interviews en practical jokes op. Het is de bedoeling dat naast Teeuwen ook andere cabaretiers, columnisten, cartoonisten en acteurs een bijdrage gaan leveren, zodat de website uiteindelijk uitgroeit tot een breed comedykanaal. Teeuwen nam het initiatief samen met producent Column Film en twee internetbedrijven.

De cabaretier is de website begonnen, omdat hij graag een eigen podium voor zijn video’s wilde creëren, waarover hij zelf volledig zeggenschap heeft. ‘Ik kan mijn eigen voorwaarden stellen en heb alle artistieke vrijheid. In Hilversum krijg ik het niet voor elkaar om een programma naar mijn inzichten te maken. Je krijgt te maken met formats en bemoeienissen. Omroepen zijn conservatief en willen herkenbaarheid. Als je iets nieuws doet, maak je geen kans. Dan is internet een uitkomst.’

Hoewel Teeuwen al eerder van verschillende kanten was benaderd met de vraag of internet niets voor hem zou zijn – ‘omdat ik een soort van bekende naam heb, zou ik ervan verzekerd zijn dat mensen ook zouden gaan kijken’ –, besefte hij pas goed wat voor bereik hij zou kunnen hebben op internet, toen het beruchte interview over de vrijheid van meningsuiting, dat hem werd afgenomen door de Meiden van Halal, vorig jaar werd verkozen tot het tv-moment van het jaar. Het publiek had dat gesprek vooral online gezien: alleen al via YouTube.com en Dumpert.nl werd het meer dan 2,3 miljoen keer bekeken. Los daarvan had Teeuwen al een grote schare fans op internet. Op YouTube is hij de meest bekeken comedian. Teeuwen: ‘Het gesprek met de Meiden van Halal was natuurlijk geen artistiek ding, maar ik heb wel gemerkt dat ik een behoorlijk groot publiek kan bereiken.’

En dat blijkt. Zijn site doet het sinds de lancering in mei erg goed. Op topdagen trekt HansTeeuwen.tv 15 duizend unieke bezoekers.

Wim de Bie liep in 2002 voorop met de start van zijn internetpodium Bieslog (in mei 2008 gestopt). Inmiddels raken, behalve Hans Teeuwen, ook andere Nederlandse cabaretiers, langzaamaan doordrongen van de populariteit van comedy op internet. De streetwise grappen van Najib Amhali en de watervlugge sketches van Jochem Myjer (in 2007 net als Teeuwen ook genomineerd voor het beste tv-fragment van dat jaar) bijvoorbeeld, kunnen er rekenen op grote belangstelling.

]]>

Alleen: het zijn veelal geen beelden die de comedians zelf op internet hebben gezet. Waar de muziekindustrie al jaren last van heeft, ondervinden Nederlandse cabaretiers ook: illegale kopieën van hun werk worden op internet gezet. Delen van (maar ook complete) cabaretprogramma’s die eerder op tv zijn uitgezonden, (fragmenten van) dvd’s die in de winkel te koop zijn, en clandestiene opnamen die vanuit het publiek met een mobieltje zijn gemaakt van theateroptredens worden door fanatieke fans illegaal op websites als YouTube geplaatst of aangeboden als illegale downloads. Teeuwen voert op YouTube de hitlijst aan, met ongeveer 1100 geplaatste filmpjes. Amhali en Myjer volgen, met respectievelijk zo’n 600 en 500 fragmenten.

En net zoals muzikanten – na eerst, vaak tevergeefs, tegen muziek- en videosites te hebben geprocedeerd – nieuwe wegen gingen zoeken om zelf hun werk online te verspreiden en daar ook geld mee te verdienen, beginnen Nederlandse cabaretiers nu ook hun eigen sites met nieuw materiaal, soms speciaal voor internet gemaakt.

Najib Amhali is zo’n cabaretier die het heft in eigen hand neemt. Vorig jaar schakelde hij nog een advocaat in toen hij erachter kwam dat hele shows van hem op YouTube stonden. De eerste keer dat hij YouTube aanschreef, werden alle filmpjes geblokkeerd. ‘Maar dat hield geen stand, want al snel kwamen nieuwe fragmentjes online. YouTube is een draaimolen die maar blijft draaien.’

Dat humor op internet populair is, en dat humor – ook zijn humor – daarmee handel was geworden, ondervond Amhali eveneens vorig jaar toen Jamba, een verkoper van content voor mobiele telefoons, een ringtone had gemaakt die voorkomt in Amhali’s cabaretprogramma Freefight. Die show is alweer zeven jaar oud, maar acht maanden geleden plaatste een fan een fragment ervan op YouTube. Het filmpje is inmiddels bijna 450 duizend keer bekeken en is daarmee het populairste online fragment van Najib Amhali.

In dat fragment vertelt Amhali over een groepje vrienden dat om drie uur ’s nachts een shoarmazaak binnenkomt. Waarom veranderen mannen op zo’n moment in randdebielen?, vraagt hij zich hardop af. Amhali speelt een Marokkaanse jongen die schreeuwend zijn bestelling doorgeeft. Terwijl hij wacht op zijn broodje, ziet hij opeens een mooi meisje: ‘Hey meisje, hey meisje. . .’ Ze reageert niet. ‘Meisje, hey, hey. . . hey hoer!’. Het meisje blijkt doof te zijn.

Jamba maakte een ringtone van de zin die het dove meisje in de shoarmazaak krijgt toegeroepen; volkomen uit z’n verband gerukt. Amhali: ‘Letterlijk mijn tekst, alleen ingesproken door een ander. ‘Buitenlander’ werd de ringtone nota bene door Jamba genoemd.’ Jamba staakte de verkoop van de ringtone nadat Amhali een advocaat had ingeschakeld.

De voorvallen hebben Amhali ertoe aangezet om op zijn eigen website meer fragmenten van zijn cabaretprogramma’s te gaan plaatsen. Daarnaast werkt hij aan eigen ringtones die zijn fans tegen betaling kunnen downloaden. Amhali: ‘Het heeft als voordeel dat ik zelf de controle kan houden, dat ik zelf kan bepalen welke fragmenten online komen.’ Natuurlijk, geeft hij toe, de enorme populariteit van de illegaal geplaatste fragmenten op internet ‘is ook een vorm van reclame, zeker onder jongeren. Ik wil ook niemand de kans ontnemen mij te zien. Ik vind het niet erg als er wat fragmentjes op YouTube staan, maar hele shows gaat mij te ver.’

Niet elke comedian kan overigens op grote publieksaantallen op internet rekenen. Cabaretiers die in het theater en op televisie tot de meest succesvolle gerekend kunnen worden, zoals Youp van ’t Hek, Marc-Marie Huijbregts, Brigitte Kaandorp of Tineke Schouten, blijven op YouTube steken op iets boven (Van ’t Hek) of onder de honderd filmpjes; bovendien hebben hun geüploade video’s ook nog eens veel minder views. Theo Maassen heeft op YouTube 188 hits, André van Duin 639. Groot op internet lijken – niet geheel verrassend – vooral de comedians die populair zijn bij jongeren, bij uitstek immers de groep die online filmpjes bekijkt en plaatst.

Bij uitzendinggemist.nl, de website waar je reeds uitgezonden tv-programma’s van de Publieke Omroep kunt (terug)kijken, merken ze hetzelfde; het zijn vooral jongeren die online programma’s bekijken en dan met name komische programma’s. Onlangs maakte de Stichting Kijk Onderzoek bekend dat BNN’s De Lama’s het best bekeken programma online is. Gemiddeld haalt deze cabaret/improvisatieshow bij Uitzendinggemist 100 duizend kijkers per aflevering – nummer twee is de soap Goede Tijden, Slechte Tijden bij RTL met ‘slechts’ de helft van dit aantal kijkers. ‘De Lama’s zijn het meest populair in de leeftijdsgroep 13-19 jaar en worden ook goed bekeken door 20- tot 35-jarigen. Daarna zakt het in; 50-plussers kijken er zelfs amper naar’, zegt William Valkenburg, als directeur internet van de Publieke Omroep verantwoordelijk voor Uitzendinggemist.

De uitzendingen van De Lama’s zijn eveneens terug te vinden op sites als YouTube. ‘Ook wij kunnen meer dan een dagtaak hebben aan het laten verwijderen van fragmenten’, zegt Valkenburg. ‘BNN heeft afgelopen week een schoonmaakactie gehouden op YouTube om de grote hoeveelheid illegale Lama-clips terug te dringen. Maar het heeft geen zin om als een Hansje Brinker een vinger in de dijk steken, het water gaat er aan alle kanten langs. Het is dweilen met de kraan open.’

De Publieke Omroep kiest een andere strategie: weliswaar werken zij vaak samen met YouTube en gedogen ze doorgaans het illegaal plaatsen van fragmenten op die videosite, tegelijkertijd gaan ze ook de concurrentie met YouTube aan. Gepoogd wordt nog meer bezoekers naar de nu al druk bezochte, eigen site uitzendinggemist.nl te trekken.

Om die reden test Uitzendinggemist momenteel een eigen ‘player’, die de bezoekers van de site in staat stelt de filmpjes te bekijken. Die player moeten internetgebruikers makkelijk op andere sites kunnen plaatsen, op hun Hyves of op hun weblog bijvoorbeeld (net als bij de YouTube-player het geval is). Het wordt daarmee mogelijk om op die websites programma’s van de publieke omroep te zien, zonder de filmpjes te kopiëren. De andere websites leggen een rechtstreekse verbinding met uitzendinggemist.nl en laden vanuit die website de filmpjes.

Vooral voor populaire programma’s die nu op YouTube gezet worden, zoals De Lama’s, is dit een uitkomst. Valkenburg: ‘Zo registreren we beter hoe programma’s bekeken worden en kunnen we rechthebbenden netjes afrekenen.’ Reclamegelden spelen bij de gekozen strategie ook een belangrijke rol, erkent Valkenburg. Rondom programma’s van Uitzendinggemist zullen in de toekomst steeds vaker commercials komen. Programma’s die niet via de eigen site worden bekeken, staan bij Uitzendinggemist synoniem voor inkomsten gemist.

Eigen content op eigen sites, en dan met advertenties geld verdienen – dat is het nieuwe model voor de grappenmakers op internet. Buro Renkema bijvoorbeeld, de website van comedians Pieter Jouke, Arjen Lubach en Edo Schoonbeek, waarop intelligent gemonteerde webvideo’s staan gebaseerd op bestaande tv-fragmenten, haalt z’n inkomsten uit advertentiebanners en samenwerkingen met andere media. Drie jaar geleden begon het als onafhankelijk comedykanaal op internet, maar werkt inmiddels voor 925people, de nieuwe site van Jort Kelder. Eerdere opdrachtgevers waren de Volkskrant en Talpa’s Koppensnellers. Met hun internetfilmpjes hebben comedians Jouke, Lubach en Schoonbeek een nieuwe inkomstenbron gevonden – buiten het cabaretpodium of de dvd-verkoop.

Ook Hans Teeuwen denkt uiteindelijk met bannering inkomsten te verwerven. Op zijn site staat een banner van een telefoonmerk. Adverteerders moeten het videokanaal rendabel maken. Teeuwen: ‘We hebben overwogen om bezoekers te laten betalen voor de video’s, maar dat is onhandig en vormt een te grote drempel. Bovendien werkt het niet op internet, want vroeg of laat duiken de filmpjes dan weer op andere sites op.’

Is zijn videokanaal een nieuwe inkomstenbron? Teeuwen: ‘Van inkomsten is nu nog geen sprake. Sterker nog: ik steek er momenteel juist geld in. Als ik een dag met een cameraman of een acteur werk, wil ik die kunnen betalen. Ik hoef er niet aan te verdienen, maar met meer bezoekers kan het wel lucratief worden. De site moet zichzelf terugbetalen zodat we opbrengsten kunnen investeren in nieuwe filmpjes. Anders wordt het een dure hobby.’

Meer over