Review

Breaking Bad-achtige Giovanni door Nationale Opera

De Duitse Claus Guth zet een Breaking Bad-achtige Giovanni op het podium met een subliem spelend Nederlands Kamerorkest. Vooral de Roemeense bas Adrian Sâmpetrean laat zijn personage, knecht Leporello, schitteren.

Don Giovanni door de Nationale Opera. Beeld Marco Borggreve
Don Giovanni door de Nationale Opera.Beeld Marco Borggreve

De Don Giovanni die deze maand bij de Nationale Opera speelt, is duister. In een decor dat alleen bestaat uit dicht op elkaar geplante bomen krijgt zelfs het lichte spel van flirten en verleiden van de legendarische vrouwenheld sinistere trekken.

Claus Guth, de Duitse regisseur die nooit verlegen zit om een gedurfde aanpak, laat Don Giovanni vanaf het begin rondlopen met een gevaarlijke schotwond in zijn buik, toegebracht door de Commendatore, de vader van Donna Anna, een van de veroveringen van de Don.

De Commendatore overleeft zijn strijd om de eer van zijn dochter niet en ook Don Giovanni's wond overschaduwt de voorstelling. Christopher Maltman, de Britse bariton, maakt als Don Giovanni die onheilsdreiging voelbaar, soms door een klein gebaar, soms doordat hij niet verder kan van de pijn. Ook de vrouwen die hij verleidt, worden erdoor getekend: met bloed aan de handen van Donna Elvira en een bloedvlek op de bruidsjurk van Zerlina, de boerendochter.

Aan het einde van de eerste acte staan ze als rechters opgesteld voor het voordoek, terwijl Don Giovanni ronddoolt in het bos, gevangen in een cirkel van onwerkelijk geel licht.

Mozart: Don Giovanni. De Nationale Opera. Regie: Claus Guth. Solisten, Koor van de Nationale Opera, Nederlands Kamerorkest o.l.v. Marc Albrecht. 7/5, Nationale Opera & Ballet, Amsterdam. Tot 29/5.

Buiten adem

Ook vocaal lijkt Don Giovanni aangedaan. Christopher Maltman maakt geen fitte indruk. Tijdens zijn feestaria raakt hij buiten adem, zelfs bij het vriendelijke tempo dat de dirigent Marc Albrecht voor hem kiest.

Dat zet een domper op de karakterisering van de held. De sprankelende, ongedurige noten die Mozart voor hem heeft gecomponeerd, krijgen iets bezadigds. Nee, dan Leporello, zijn knecht. De Roemeense bas Adrian Sâmpetrean, debutant bij DNO, duikt trommelend en klauterend in zijn rol als drugsverslaafde outcast. Zijn stem heeft een warme, vlezige kern die zijn personage laat schitteren. Claus Guth lijkt voor de typering van Leporello en Don Giovanni geïnspireerd door de hoofdpersonen van tv-serie Breaking Bad, net als deze Don Giovanni ontstaan in 2008, maar met een spuitende Leporello raakt hij wel erg ver van het pad.

Marc Albrecht, die net zijn contract als chefdirigent van het Nederlands Philharmonisch Orkest en het Nederlands Kamerorkest heeft verlengd, mist soms wat gedrevenheid. Dat maakt hij ruimschoots goed met het duet van Don Giovanni en Zerlina, Là ci darem la mano, onwaarschijnlijk teer gespeeld en gezongen. Onovertroffen is de manier waarop hij de aria van Zerlina (de Spaanse sopraan Sabina Puértolas) verandert in een aangrijpend duet met de solocellist van het subliem spelende Nederlands Kamerorkest.

Seksverslaafde

Ook de overige solorollen zijn uitstekend bezet. Sally Matthews verandert Donna Anna van een gekweld slachtoffer in een seksverslaafde. Donna Elvira (Véronique Gens) dwaalt ontheemd door het bos, nadat Don Giovanni haar heeft verlaten. Opvallend is de Argentijn Juan Francisco Gatell als Don Ottavio. Hij heeft de looks van een ambtenaar maar zingt als een echte belcantotenor - zonder druk op zijn stem te leggen, laat hij de klank natuurlijk ontstaan. Daardoor wordt de versmade echtgenoot van Donna Anna een uiterst begeerlijke figuur.

Voor de slotscène heeft Mozart zijn onheilspellendste noten bewaard. Als de overleden Commendatore ineens in het bos verschijnt, met een verband om zijn bebloede voorhoofd, klinkt zijn dreigende 'Don Giovanni' noten die iedere luisteraar kippevel bezorgen. De Finse bas Mika Kares zingt ze alsof ze rechtstreeks uit het hiernamaals komen. Don Giovanni staat oog in oog met de dood. Er is geen ontkomen meer aan. Het einde van de nacht is aangebroken.

Sally Matthews (Donna Anna) en Juan Francisco Gatell (Don Ottavio) in Don Giovanni. Beeld Marco Borggreve
Sally Matthews (Donna Anna) en Juan Francisco Gatell (Don Ottavio) in Don Giovanni.Beeld Marco Borggreve

De Duitse regisseur Claus Guth laat Mozarts opera's zelden ongemoeid.

Claus Guth (Frankfurt, 1964) is een regisseur die meecomponeert aan opera's. In Salzburg, waar ook deze Don Giovanni in première ging, liet hij in het Mozartjaar 2006 een productie van Le nozze di Figaro zien waarin niet één maar twee Cherubino's optraden: een zingende en een zwijgende, die als een schaduw de handeling volgde, maar er ook als een deus ex machina in kon stoken.

Ook in zijn Don Giovanni zet hij het verhaal ingrijpend naar zijn hand. In het libretto van Lorenzo da Ponte vermoordt Don Giovanni de vader van Donna Anna. Guth geeft Don Giovanni een stigma. Vanaf de moord is hij een getekende, met een wond die hij tot het einde van zijn dagen moet dragen.

Daarmee geeft hij de hoofdpersoon een extra, tragische laag. Don Giovanni is niet langer een edelman op zoek naar macht en genot maar ook een slachtoffer. Van zijn eigen aard? Of van de vrouwen die hem stuk voor stuk willen verslinden? Dat laat Guth aan de toeschouwer.

Meer over