100 jaar de Volkskrant

Borculo was door een windhoos verwoest. Meer hoefde de lezer niet te weten

De Volkskrant, 12 augustus 1925 Beeld ..
De Volkskrant, 12 augustus 1925Beeld ..

De verzuiling van de Nederlandse samenleving had geen invloed op de wijze waarop de kranten verslag deden van de windhoos die (delen van) Noord-Brabant en Gelderland op 10 augustus 1925 had getroffen. Zo leunde de Volkskrant bij de verslaggeving van deze gebeurtenis sterk op de verslaggeving van de NRC. Voor rooms-katholieke Nederlanders was dit nieuwsfeit tenslotte niet meer of minder belangwekkend dan voor Nederlanders met een andere levensbeschouwelijke achtergrond.

De verslaggevers beperkten zich tot een beschrijving van de gevolgen van de natuurramp: de slachtofferaantallen (4 doden, 80 gewonden), het aantal getroffen woningen, de te verwachten schade. Maar over de meteorologische toedracht werd de lezer niet geïnformeerd. Soms was sprake van een tyfoon, dan weer van een orkaan, een wervelwind of een windhoos. Maar deze begrippen werden verder niet toegelicht, laat staan grafisch geïllustreerd.

Details bleven niet onvermeld. Zo waren het huis en de schuur van J. Broekmans uit Malden, bij Nijmegen, ‘totaal ingestort, terwijl de inboedel onder het neerstortend puin werd bedolven’. En: ‘Het huis van H. Hendriks en de geheele inboedel werden verwoest, terwijl de woning van P. Rebbers eveneens instortte. De woning van De Valk werd gedeeltelijk verwoest, terwijl de kap van de woning van de weduwe Hartkens zeer werd beschadigd.’

Het Brabantse dorp Zeeland en het Gelderse Borculo waren door het natuurgeweld vrijwel verwoest. ‘Overal woeien de daken uit elkaar en werden de muren der eenvoudige boerenhuizen en stallen ingedrukt en uiteengeslagen. De oogst werd door den storm opgenomen en als scheurpapier verspreid.’ Een van de weinige ooggetuigen die in de krant figureerde, zei: ‘Toen ik met een kind van een jaar op den arm en een vrouw met een 4-jarig meisje aan de hand uit ons huis vluchtte, zagen we reeds den geheelen kerktoren in balken en splinters op den grond liggen, terwijl dakpannen en steenen van de instortende huizen ons om de ooren vlogen.’

Ook bij het verslag van het bezoek dat koningin Wilhelmina enkele dagen na de ramp aan Borculo bracht, ging de Volkskrant af op de indrukken van de NRC-verslaggever ter plaatse. Die wist te melden dat de koningin ‘het noenmaal’ in de trein had gebruikt, dat zij een oude vrouw die wanhoopte over de verwoesting van haar huisje had getroost met de woorden ‘Wees daarover maar gerust, moedertje, dat wordt wel weer voor je in orde gemaakt’, en dat de bevolking dankbaar was voor de getoonde belangstelling.

Het authentieke Volkskrant-geluid werd vertolkt door de commentator. ‘De mensch vermag veel. Hij is de koning der schepping en zijn vernuft maakt de natuurkrachten dienstbaar aan zijn voordeel en gemak. Totdat die natuurkrachten uit den band springen, dood en verderf om zich heen zaaien en den mensch dwingen tot het besef van zijn beperktheid en nietigheid.’ Daarbij tekende hij wel aan dat een ramp dicht bij huis meer tot de verbeelding spreekt dan veel grotere calamiteiten achter de horizon. ‘Zó is eenmaal de aard van den mensch, die het mindere binnen zijn gezichtskring beter kan omvatten dan het meerdere op verren afstand.’

In een wekelijkse serie kijken we terug op hoe de Volkskrant de afgelopen 100 jaar verslag deed van historische gebeurtenissen. Reageren? 100jaar@volkskrant.nl

Meer over