InterviewGuido van Rijn

Blueskenner Guido van Rijn vindt Smokey Hogg een van de grootsten uit Texas: ‘Juist mooi om te horen hoe zijn begeleiders zijn foutjes moesten ­herstellen’

Smokey Hogg was vroeger razend populair bij de zwarte Texaanse bevolking, maar is door witte blueshistorici nauwelijks opgepikt, omdat hij technisch niet zo goed was en geen maat kon houden. Blueskenner Guido van Rijn vindt dat Smokey Hoggs werkt behoort tot het mooiste dat de blues te bieden heeft, dus compileerde hij een cd en schreef zijn biografie.

Bluesmuzikant Smokey Hogg, in 1950. Beeld Getty
Bluesmuzikant Smokey Hogg, in 1950.Beeld Getty

Met een nieuwe compilatie-cd en een fraai geïllustreerde biografie wordt eer gedaan aan het leven en werk van bluesmuzikant Andrew ‘Smokey’ Hogg (1914-1960). Niet de bekendste naam, maar wel ‘een van de allergrootste blueszangers uit Texas’, vindt Guido van Rijn (70), die verantwoordelijk is voor beide uitgaven.

De ‘grootste blueskenner ter wereld’, zoals de Volkskrant Van Rijn vijf jaar geleden noemde, woont in Overveen, waar hij tot zijn pensioen in 2015 Engels gaf aan het Kennemer Lyceum. Hij kan zich sindsdien eindelijk fulltime inzetten voor wat hij als zijn levenswerk ziet, de geschiedenis van de blues. Goed, eerst moest er nog even een geschiedenis van zijn school worden geschreven, vertelt Van Rijn. Maar daar draaide hij, als schoolarchivaris, zijn hand niet voor om.

‘Honderd jaar Kennemer Lyceum heeft een mooi boek opgeleverd, maar is natuurlijk geen blues. Daar wilde ik nu weer mijn tijd aan besteden. En ik koos Smokey Hogg als onderwerp.

‘Ik luister al mijn hele leven naar de blues’, zegt Van Rijn, die bluesartiesten naar Nederland haalde, aan de wieg stond van de Utrechtse Blues Estafette en een uitgeverij annex platenlabel runt (Agram Records) dat gewijd is aan de blues. ‘En Smokey Hogg zat al zo lang in mijn hoofd. Daar moest ik echt iets mee.’

Bluesexpert Guido van Rijn Beeld Daniel Cohen
Bluesexpert Guido van RijnBeeld Daniel Cohen

Een opmerkelijke keuze: over Hogg was niet alleen weinig bekend, zijn muziek lijkt ook minder geliefd dan die van grootheden als Robert Johnson, Muddy Waters of B.B. King. ‘Blanke bluesliefhebbers houden vaak niet van Smokey Hogg omdat hij geen noten kon lezen, geen maat kon houden en soms vals zong. Technisch was zijn muziek ook niet perfect. Wat wil je, die man was zwaar alcoholist. Kocht voordat hij de studio inging een fles drank die hij tijdens het spelen tussen zijn benen zette.’

De zelfverklaarde blueskenners halen misschien hun neus voor hem op, ‘maar de mensen voor wie hij zong waren zwarte arbeiders uit Texas en die vonden zijn muziek juist geweldig. In zijn liedjes bezong hij hun wereld. Hij sprak zoals zij en was een van hen.’

Dat hij wat vals zong en technisch niet perfect gitaar speelde, hinderde Van Rijn niet. ‘Ik vind het juist mooi om te horen hoe zijn begeleiders zijn foutjes steeds moesten herstellen.’ Foutjes of niet, wat we vooral niet moeten vergeten is dat Smokey Hogg echt een van de populairste bluesartiesten uit Texas was. ‘Dat kun je zien aan het feit dat hij in korte tijd, tussen 1947 en 1957, heel veel platen heeft uitgebracht bij heel veel verschillende labels. Wie zoveel platen als Hogg mocht uitbrengen, was echt geliefd bij een groot publiek.’

Het startpunt van de biografie was dus het verzamelen en in kaart brengen van al die plaatopnamen. Daarvoor benaderde Van Rijn allereerst het Britse Ace-label. De in blues- en soulheruitgaven gespecialiseerde platenmaatschappij bracht al vier cd’s met nummers van Hogg uit en bezit de rechten van het Modern-label uit Los Angeles waar hij veel voor opnam.

‘Ze kennen me daar, dus ik kreeg alle medewerking en de toezegging dat er, mocht ik meer vinden, een vijfde cd zou worden uitgebracht.’ Van Rijn vroeg vervolgens zijn wereldwijde netwerk naar alles wat ze wisten van mogelijk vergeten 78-toeren platen van Smokey Hogg, en kwam tot 256 plaatopnamen. ‘Ik ben al die mp3’tjes chronologisch achter elkaar gaan zetten en alle teksten gaan uitschrijven.’

Wat het werk van Hogg extra bijzonder maakt, is dat hij zong over wat hij meemaakte. ‘Gedoe met zijn echtgenotes en vriendinnen, heimwee, wroeging, alcoholmisbruik: alles bezingt hij, net als de plekken waar hij is wanneer hij iets zingt.’ Dat maakte het werk voor de biograaf van iemand over wie weinig bekend is makkelijker. ‘Ik hoefde eigenlijk de deur niet uit, alles van geboorteakten tot overlijdensverklaringen kon ik online vinden.’

Van Rijn verwerkte alle informatie tot een fraai boek waarin behalve een korte biografische schets ook de teksten van alle 256 songs zijn terug te lezen. De biograaf is in het jaar dat hij aan boek en cd werkte (hij vond genoeg onuitgebrachte liedjes om een vijfde Ace-cd te rechtvaardigen) alleen maar meer van Smokey Hogg gaan houden. ‘De man zong over alles wat hij meemaakte zó intens. Het raakte me echt dat ik moest lezen hoe pijnlijk zijn dood was. Hij gooide zich van het dak van het ziekenhuis waar hij voor darmkanker behandeld werd. De komst van de arts om een zenuw door te snijden om de pijn te verzachten, durfde hij niet af te wachten.’

Albumhoes van ‘The Texas Blues of Smokey Hogg’.  Beeld
Albumhoes van ‘The Texas Blues of Smokey Hogg’.

Boek Guido van Rijn: The Texas Blues of Smokey Hogg. Agram Blues Books; 300 pagina’s; € 35,-.

Cd The Texas Blues of Smokey Hogg. Ace Records/V2.

Texas Blues

Op de inmiddels vijfde cd die het Britse Ace-label uitbracht met muziek van blueszanger Smokey Hogg staan voor het eerst acht liedjes waarop Hogg alleen met zijn gitaar te horen is, uit januari 1951. Dit zijn misschien wel de mooiste en zeker de meest intens klinkende nummers op The Texas Blues of Smokey Hogg dat gelijktijdig met de biografie met dezelfde titel verschijnt. Voor biograaf Guido van Rijn behoren ze tot de mooiste blues die hij kent.

Meer over