THEATERRECENSIEBlindness

Blindness is een overweldigend hoorspel in een verduisterd Carré ★★★★☆

Actrice Juliet Stevenson is met haar hoogstaande stemtechniek de kracht van de voorstelling.

Blindness speelt zich grotendeels af in het donker.Beeld Helen Maybanks

Op het podium waar onder andere omstandigheden deze weken Herman van Veen had gestaan, zit nu dertig man publiek. Op losse stoeltjes, met mathematische precisie verspreid, en met een koptelefoon op, onder een ingenieus lichtdecor bestaande uit spotjes en gekleurde tl-balken.

Koninklijk Theater Carré in Amsterdam, zaterdagmiddag. De minister van Cultuur is er, en ook de directeur van het theater. Het mag weer, of nóg: open zijn voor dertig personen. We zijn binnengekomen via de artiesteningang, na afloop gaan we er ook door naar buiten. In de vijf kwartier daartussen worden we deelgenoot van de theatrale performance Blindness, deze zomer gemaakt in The Donmar Warehouse in Londen.

Toen daar na de eerste lockdown de (kleinere) theaters voorzichtig weer opengingen, besloot de artistieke leiding het publiek te trakteren op Blindness, gebaseerd op de roman Stad der blinden uit 1995 van de Portugese schrijver José Saramago. Die roman, en Simon Stephens’ theaterbewerking ervan, is een parabel over wat er met de mensheid gebeurt in tijdens een pandemie; in dit geval leidt dat tot extreem geweld en beestachtige taferelen. In Blindness wordt een stad, en later de hele wereld, getroffen door een geheimzinnige oogziekte, in een mum van tijd wordt iedereen blind.

Een boek lezen met je ogen dicht

Hoe dat begint, verloopt en eindigt, horen wij van de verteller, de Engelse actrice Juliet Stevenson – in Nederland vooral bekend door de geweldige tv-serie The Politician’s Wife. Haar stem is, samen met de perfect uitgevoerde techniek, de kracht van dit theatrale hoorspel. Het is alsof je een boek leest met je ogen dicht, en door haar stem het verhaal wordt ingeloodst.

Stevenson begint bijna als een nieuwslezer. Man staat in zijn auto voor stoplicht, stoplicht springt op groen, man rijdt niet door; hij is plotseling blind geworden. Met hulp van omstanders wordt hij thuisgebracht, belandt vervolgens in de wachtkamer van oogarts, waar na verloop van tijd iedereen wordt besmet en de pandemie zich gaandeweg uitrolt over het hele land. Dan wisselt Stevenson van rol: van verteller wordt zij de vrouw van de oogarts, de enige die nog kan zien.

De besmette personen worden opgesloten in een psychiatrische inrichting, en onder aanvoering van de ziende vrouw begint dan een gruwelijke dwaaltocht door een wereld in chaos, vol plunderende, gewelddadige mensen. Alle mensen deugen, maar in Blindness dus niet. De overheid is niet te vertrouwen, burgers slaan op hol. En toch gloort er aan het eind hoop, en misschien zelfs wel licht.

Het verhaal wordt door de koptelefoon in 3D-geluid verteld. Je hoort Stevenson rennen, gillen en in je oor fluisteren. Zo realistisch zelfs, dat ik met mijn ogen dicht zelfs mijn benen introk om haar maar niet te laten struikelen als ze te dichtbij kwam. 

Zinsbegoochelend

Enkele spectaculaire licht- en geluidseffecten ondersteunen haar relaas. Blindness speelt zich grotendeels in het duister af, het toneelhuis is daarbij een schitterend decor – het onverwachte zicht op de grote lege theaterzaal in bleek ochtendlicht is zelfs zinsbegoochelend.

Don’t lose yourself krijgen we als boodschap mee. Goed advies in een wereldwijde pandemie vol onzekerheid.

Blindness

Performance

★★★★☆

Door The Donmar Warehouse, tekst Simon Stephens naar de roman van José Saramago, regie Walter Meierjohann.

31/10, Theater Carré, Amsterdam. Daar t/m 8/11.

Meer over