Wat zijn dit voor vragen?chazia mourali

‘Bij Powned mag ik mijn liefde voor opera en mijn scherpe randjes houden, zonder dat ik meteen een karikatuur hoef te worden’

Chazia Mourali Beeld Frank Ruiter
Chazia MouraliBeeld Frank Ruiter

Wat zijn dit voor vragen? Naar aanleiding van haar podcast Madame Machiavelli, zeven dilemma’s voor presentator Chazia Mourali (58).

Menno van Dongen

Cleopatra of Catharina de Grote?

‘Cleopatra. Zij staat centraal in de eerste aflevering van mijn nieuwe podcastserie, Madame Machiavelli, over vrouwen en macht. Die onderzoekt of het klopt dat de opmars van vrouwen niet te stuiten is, zoals socioloog Abram de Swaan voorspelt, en dat vrouwen betere leiders zijn, zoals Barack Obama zegt. Als dat zo is, zou de wereld over vijfentwintig jaar een leukere en beter bestuurbare planeet moeten zijn. Dat onderzoek ik, op een vrolijke manier, met mijn 14-jarige dochter Jasmijn.

‘Ik vond het leuk te beginnen met het onderuithalen van politiek-correcte praatjes. Dus koos ik Cleopatra, die ik beschouwde als een slecht rolmodel. Maar na gesprekken met experts kwam ik erachter dat Romeinse geschiedschrijvers een vervormd beeld van haar hebben geschetst, vanuit het idee: zij had zoveel macht over onze mannen, dat kan geen zuivere koffie zijn.

Cleopatra is neergezet als een decadente diva die mannen aan krokodillen voerde en zelfmoord pleegde door een slang in haar borst te laten bijten. Een mooi, erotisch beeld – hallo, meneer Freud – maar in werkelijkheid was ze een slimme, belezen diplomaat, die veel rationeler was dan ik dacht.’

KRONCRV of Powned?

‘Powned, omdat ik daar nu werk. Ik maak deze podcast voor hen en NPO Radio 1, waar ik ook Goed ingelichte kring presenteer. Dat is een opinieprogramma waarin de slimste vrouwen van Nederland messcherp commentaar leveren op de actualiteit. Elke laatste zaterdag van de maand, van 3 tot 4 uur ’s middags. En volgend jaar wekelijks, een uur later.

‘Of ik pas bij Powned, de omroep van onder anderen Rutger Castricum? In het begin dacht ik van niet. Maar ze hebben me ervan overtuigd dat ik me had vergist. Powned bekijkt de macht kritisch. Dat vind ik een goed uitgangspunt. Ze zijn mede opgericht omdat de laag opgeleide witte man te weinig aan bod kwam in de media. Dat kun je ook zeggen over mijn radiodoelgroep, hoogopgeleide vrouwen. En ik ben ongepolijst, net als Rutger.

Goed ingelichte kring is geen doorsneeprogramma. Kort geleden interviewde ik bijvoorbeeld Sana Valiulina, een van oorsprong Estse schrijver. We spraken erover of we onze energie, waarvoor we minder willen betalen, moeten inkopen bij Poetin. Tijdens dat gesprek liet ik een fragment horen uit de opera Boris Godoenov. Dat was haar vaders lievelingsmuziek, en ik merkte dat het haar raakte.

‘Iedere andere omroep zou zeggen: dit is een actueel opinieprogramma, het gaat nu over de gasprijs, waarom kom je met een opera aanzetten? Ik ben onuitsprekelijk gelukkig dat Powned dit niet doet.’

Nederland of Frankrijk?

‘Ik ben in Parijs geboren, en mijn Tunesische vader is naar een Franse school geweest, toen het nog een Franse kolonie was. Maar ik kies Nederland. Omdat het niet zo hiërarchisch is en onze premier op de fiets naar zijn werk gaat. Omdat de fiets ons veel vrijheid geeft, en ik me een echte Amsterdamse voel. Met een mediterrane inslag, dat wel. Dat sla je er niet helemaal uit.

‘Ik weet veel van Frankrijk, en heb Frans gestudeerd. Daarom word ik om de haverklap door de media gebeld, als een soort ambassadeur van de Franse cultuur en politiek. Een paar weken geleden was ik bijvoorbeeld te gast bij Khalid & Sophie, over het 20-jarige bestaan van de film Le fabuleux destin d’Amélie Poulain. Zulke gesprekken vind ik enig.’

Nina Hagen of Charles Baudelaire?

‘Ach, Nina Hagen. Als puber was ik een punkmeisje. Prachtig vond ik het, de muziek en de esthetiek: de ultieme schoonheid zien in een veiligheidsspeld.

‘Later, toen ik studeerde, luisterde ik alleen maar naar Chopin en leerde ik gedichten van Charles Baudelaire uit mijn hoofd. Ik kies voor hem. Baudelaire schreef zulke prachtige poëzie. Zoals L’Albatros, over een vogel die wordt gevangen door zeelui, die hem vastbinden en martelen.

‘Of ik een apart meisje was? Misschien wel, maar dat had ik pas laat door. Ik ben opgegroeid in Breukelen, waar mijn ouders naartoe verhuisden omdat mijn vader een baan kreeg bij de Wereldomroep. We woonden in een flat met mensen uit allerlei landen, zoals Syrië en Soedan. Dat was mijn referentiekader. Later kreeg ik geregeld te horen: wáár kom jij vandaan? Hóé heet je?

‘Toen ik eind jaren tachtig tv-presentator werd, kreeg ik een coach die vond dat ik mijn naam moest veranderen. Ze was zo slim niet te zeggen waarom. Waarschijnlijk vond ze mijn naam te moeilijk voor Hollandse kijkers. Voor mij voelde het als: Chazia Mourali past niet goed in dit medialandschap.’

Chazia Mourali Beeld Frank Ruiter
Chazia MouraliBeeld Frank Ruiter

Puccini of Wagner?

‘Giacomo Puccini. Hij is de grootste, omdat hij de geheimen van onze ziel blootlegt, in opera’s als Tosca. In opdracht van de NTR ben ik in zijn leven gedoken, voor een vierdelige tv-serie die begin dit jaar te zien was. Ik ging onder meer naar een tweeduizend jaar oud amfitheater in Verona, waar een enorm koor zijn aria Nessun dorma zong. De tranen sprongen me in de ogen.

‘Mensen die me goed kennen, zeiden: Chazia en Puccini is eindelijk een tv-programma dat precies bij je past. Dat heeft lang geduurd, ja, ik ben inmiddels 58. Als je zo’n rare vogel bent als ik, is het niet vanzelfsprekend dat een omroep je alle ruimte geeft om jezelf te zijn. Dat was bij de NTR zo, en bij Powned is dat ook het geval. Ik mag mijn liefde voor opera en mijn scherpe randjes houden, zonder dat ik meteen een karikatuur hoef te worden.

‘Ik was wel een karikatuur in de quiz De zwakste schakel op RTL 4, die ik presenteerde van 2001 tot 2004. Maar dat deed ik met veel plezier. Het programma scoorde goed, met gemiddeld ruim een miljoen kijkers, en heeft zo veel indruk gemaakt dat ik er nog bijna dagelijks op word aangesproken. Dat maakt me trots.’

Vilein of zachtaardig?

‘Ah, een variant op de vraag die me het meest wordt gesteld: ben je echt zoals je was in De zwakste schakel? Nou, nee. Ik ben zachtaardig.

‘Voor wie het programma niet kent: het was een ondeugende kennisquiz waarin de vrouwelijke presentator niet aardig mocht zijn voor de kandidaten. Het format was van de BBC.

‘Ook de esthetiek van het programma was ongebruikelijk. Ik had altijd gemene zwarte hakjes en zwarte leren kleren aan, knalrode lippenstift op en een iets witter gemaakt gezicht.

‘Je moest het met gevoel voor humor bekijken. Stel dat ik als presentator vroeg wat de hoofdstad van Frankrijk is, en de kandidaat zei ‘Berlijn’. Ik glimlachte dan en gebruikte een quizcliché: ‘Thuis is het veel makkelijker, hè?’ Dan zei de kandidaat dankbaar: ‘Ja.’ En dan zei ik: ‘Nou, ga dan naar huis!’

‘Er zijn veel presentatoren die valse nabijheid verkopen. Ze staan met hun arm om een kandidaat heen en doen alsof ze close zijn. Terwijl ze in een villa wonen met een hek eromheen. Ik speelde met die televisiewet, door afstand te houden en kandidaten af te kammen. Dat was ironie.’

De dood accepteren of vechten tot het einde?

‘Dat is een belangrijk thema in mijn boek Het einde voor beginners, over de mantelzorg voor mijn moeder, die borstkanker had. In 2015 kwam de ziekte terug, zeventien jaar nadat ze genezen was verklaard.

‘Ik wil dat er een einde komt aan de heroïek rond kanker. Al die mensen die zeggen dat het een strijd is die je moet proberen te winnen. Onzin. Zelfs oncologen zien het als een nederlaag als hun patiënt niet beter wordt, waardoor ze soms te lang doorgaan met behandelen.

‘De arts van mijn moeder zei dat ze misschien nog wel acht jaar te leven had, met een nieuwe chemokuur. Had hij maar gezegd: het duurt niet lang meer, denk na over wat je echt belangrijk vindt en doe dat in de tijd die je nog hebt. Dan zouden we naar Parijs zijn gegaan, met zijn allen, om mijn roots te ontdekken. In plaats daarvan kreeg mijn moeder die chemokuur, die alleen maar kwaad heeft gedaan.’

‘In het aanvaarden van de dood kan een enorme schoonheid liggen. Dat bleek in de laatste zes weken van haar leven, in een hospice. Dat was bizar genoeg een gelukkige tijd. We hebben nog een tocht gemaakt naar Utrecht, waar mijn moeder is geboren, en Breukelen. En ze kreeg op haar sterfbed het laatste sacrament toegediend: een priester zegende haar met olie en gebed. Dat was veel troostrijker dan de kilheid van de wetenschap.

‘De priester las een bijbeltekst voor uit Prediker: er is een tijd om geboren te worden, en een tijd om te sterven. Ik vond het zo betekenisvol, samen die tekst doorleven. Daar was ik zo van onder de indruk dat ik me heb laten dopen en rooms-katholiek ben geworden.’

Chazia Mourali

1963 Geboren in Parijs op 30 september

1988 Deelnemer Screentest (KRO)

1989 RTL Nieuws

1991-1998 NCRV (Binnenland, Hier&Nu, Netwerk)

1993-2001 AT5

2001-2004 De zwakste schakel (RTL 4)

2003-2008 Achmea kennisquiz (RTL 4)

2004-2006 Char, het medium (RTL 4)

2013 NTR podium: Die Meistersinger von Nürnberg

2018 Het einde voor beginners (boek), De lokroep van Venetië (NTR, Radio 4)

2019-nu Goed ingelichte kring (Powned, Radio 1)

2021 Chazia en Puccini (NTR)

Madame Machiavelli (Powned, Radio 1)

Chazia Mourali woont in Amsterdam en is getrouwd met Marc Schröder. Ze hebben een dochter, Jasmijn (14).

Meer over