Bewogen Thailand onder de knop

Exploding Cinema op het IFFR biedt ‘ruimtelijke ontmoetingen’ met Aziatische filmmakers...

‘Het zal geen verrassing zijn dat dit mijn favoriete onderdeel van het festival is’, zei Rutger Wolfson tijdens de officiële opening van Exploding Cinema in het Centrum Beeldende Kunst TENT. De interim-directeur van het filmfestival, die ook nog directeur is van museum De Vleeshal in Middelburg, riep iedereen dan ook op om naast films ook de tentoonstellingen en live optredens te bezoeken. ‘Ik beloof dat je van je sokken wordt geblazen.’

In TENT is werk te zien van ‘drie radicalen’: Robert Breer, Paul Sharits en Cameron Jamie, ‘Artist in Focus’ op het festival. Het monumentale pand waar tot vorig jaar het Fotomuseum was gehuisvest, aan de Witte de Withstraat, biedt onderdak aan de New Dragon Inns, ‘een ruimtelijke ontmoeting tussen filmmakers en beeldende kunstenaars uit het opwindende Azië’.

De expositie ligt in het verlengde van ‘Happy Endings, When Festivals Are Over’, het controversiële programma van vorig jaar. In de voormalige directiekamer wordt Crude Oil van de Chinese meesterdocumentarist Wang Bing vertoond. De film is gedraaid in de Gobiwoestijn in het noordwesten van China, en toont het leven van honderden arbeiders. Wang Bing volgt ze niet alleen tijdens het smerige, uitputtende werk, maar ook in hun kantines en slaapverblijven, tijdens het kaarten. Hij luistert mee naar de gesprekken over vrouwen – in eindeloos durende, statische shots.

Veertien uur duurt de film; het kost tenminste twee dagen om het hele werk te zien. In het oorspronkelijke plan zou de film zelfs zeventig uur duren, zodat hij gedurende het IFFR maar één keer in zijn geheel vertoond zou kunnen worden.

De interactieve installatie Black Air, gemaakt door een Thais collectief onder aanvoering van ‘festival darling’ Apichatpong Weerasethakul, beslaat twee ruimtes. In de eerste zijn op twee schermen beelden te zien van de steden, het platteland en de jungle van Thailand. Met behulp van tientallen drukknoppen kan de kijker een kakofonie van beeld en geluid veroorzaken. Met een druk op een knop begint een hond te blaffen; met een druk op een andere knop klinkt er een bel, slaat een klok, of is de regen op een plat dak hoorbaar.

Zo lichtvoetig als het werk in de eerste ruimte is, zo beladen en politiek is de toepassing in de aangrenzende, pikdonkere zaal. Daar verschijnen door een druk op verlichte knoppen op vier schermen clandestiene opnamen van het zogenoemde Tak Bai-incident, een treffen tussen protesterende moslims en de Thaise politie waarbij tenminste 85 dodelijke slachtoffers vielen.

De mooiste installatie is van de Taiwanees Tsai Ming-liang: Is it a Dream?. In een oude ongebruikte bioscoop in Kuala Lumpur zag de kunstenaar het theater van zijn herinneringen en besloot er een film in op te nemen. Daarin droomt een filmmaker over een bioscoop en ziet hij de dierbaren uit zijn jeugd. De stoelen uit de Maleisische bioscoop staan nu in Rotterdam. Zuilhof redde ze vorig najaar op de Biënnale van Venetië – waar Tsai’s installatie de Taiwanese bijdrage was – uit de afvalcontainer. Voor 600 dollar mocht hij ze meenemen.

Na afloop van het festival wil Zuilhof de installatie schenken aan het Amsterdamse Filmmuseum, waar voormalig IFFR-directeur Sandra den Hamer inmiddels de scepter zwaait. Maar Tsai’s producent ligt dwars: die is inmiddels bekend met de wetten van de galeriewereld en probeert de vijf rijen van zes stoelen, inclusief een dvd van de film en een certificaat te verkopen. Voor 100.000 euro per stuk. Zuilhof heeft hem een mailtje gestuurd dat de stoelen toch echt zíjn eigendom zijn; hij verwacht dat alles goed komt als Tsai Ming-liang de komende dagen zelf het festival bezoekt.

Als Tsai tenminste komt: zijn moeder, die te zien is in het hypnotiserende filmpje Is it a Dream?, is onlangs overleden.

De installatie 'Black Air van een groep Thaise cineasten en kunstenaars. Het publiek kan door het indrukken van knoppen geluid toevoegen. (Martijn Beekman / de Volkskrant) Beeld
De installatie 'Black Air van een groep Thaise cineasten en kunstenaars. Het publiek kan door het indrukken van knoppen geluid toevoegen. (Martijn Beekman / de Volkskrant)
Meer over