Bejubeld en verguisd

Nero als sportieve held in stadions bejubeld

Wat maakt dat iemand een held is? In de vroege Griekse geschiedenis was het antwoord helder: de dapperste krijger was ook de meest heldhaftige. Het beeld van heldendom zou door de eeuwen veranderen, hoewel de associatie met kracht en moed nooit helemaal zou verdwijnen.

In Bejubeld & verguisd beschrijft Fik Meijer drieëndertig bekende en onbekende 'helden' uit de oudheid, en maakt daarbij steeds duidelijk wat de reputatie van de held zegt over de samenleving waarin deze leefde.

Bejubeld & verguisd is anekdotischer dan Meijers laatste twee boeken Macht zonder grenzen en Vreemd volk, en sluit minder aan bij moderne ontwikkelingen en discussies. Dat maakt het geen minder boek. Ook hier vindt Meijer weer de juiste toon om de oudheid voor een groot publiek boeiend te laten zijn. Met enthousiasme en grote kennis van zaken vertelt hij over 'krijgshelden' en 'civiele helden' - vanaf Achilles in de achtste eeuw voor Christus tot de beruchte 'antiheld' Attila de Hun in de vijfde eeuw na Christus.

De personen die Meijer heeft gekozen belichamen allemaal verschillende heldentypen. Zo zijn er helden die 'verlangen god te zijn' (Alexander de Grote en Augustus) en 'verre kwelgeesten' (de Palmyreense koningin Zenobia en Attila de Hun).

Maar ook wetenschappelijk helden (Archimedes) en zelfs sportieve helden, waaronder Meijer verrassend genoeg ook de Romeinse keizer Nero weet te plaatsen, die 'in de jaren 66 en 67 bijna zestien maanden in Griekenland doorbracht en zich in verscheiden stadions liet bejubelen'.

Meijers helden zijn personen die representatief zijn voor de verschillende categorieën. Daardoor komen ook onbekendere figuren aan bod, zoals de Griekse ontdekkingreiziger Pythias en de laat-antieke filosofe Hypathia. In de verhalen rond die minder bekende helden is Meijer op zijn best.

Zo leren we dat een van de sportieve helden, de Romein Gaius Appuleius Diocles, in zijn loopbaan als wagenmenner in 4257 races 35.963.120 sestertiën verdiende; per wedstrijd 'ongeveer zestig keer het minimumbedrag dat nodig was om in Rome te overleven, en acht keer het jaarinkomen van een geschoolde vakman'.

Daarbij vergeleken zijn zelfs moderne voetbalhelden maar matig betaald. Elke maatschappij krijgt de helden die zij verdient.

Meer over