Reportage

Balenciaga maakt comeback in couture

Balenciaga, een van de grote namen in coole streetwear, maakte na 53 jaar verrassend genoeg zijn rentree op het chique Parijse couturepodium. En de show smaakt naar meer.

Tweedjurk, tricot operahandschoenen en fluwelen hoed van Philip Treacy voor Balenciaga Couture. Beeld
Tweedjurk, tricot operahandschoenen en fluwelen hoed van Philip Treacy voor Balenciaga Couture.

Daar zaten ze weer, op de eerste rij in Parijs: modejournalisten, bladenmakers en ontwerper annex fenomeen Kanye West. De meesten braaf met een mondkapje en West met een aanstellerige sjaal over zijn hoofd. Het was weer business as usual tijdens de afgelopen coutureweek in Parijs. De Nederlandse couturiers die op het programma stonden – Ronald van der Kemp, Iris van Herpen en Viktor & Rolf – hielden het op virusveilige videopresentaties, maar modereuzen als Dior, Fendi, Armani en Chanel hielden weer ouderwetse catwalkshows. De spraakmakendste: de eerste coutureshow sinds 1968 van het huis Balenciaga.

Het aparte van de hype rond modemerk Balenciaga is dat elke hippe vogel ermee gezien wil worden, maar dat weinig vogels weten wie of wat Balenciaga was, al staat die naam in niet te missen blokletters op monstersneakers van 800 euro en canvas heuptasjes van 650 piek. Die items zijn ontworpen onder supervisie van de creatief directeur van het huis, de Georgiër Demna Gvasalia. Hij werkte eerder voor de avant-gardistische Belg Martin Margiela en brak met broer Guram in 2014 door met tot mode verheven gewonemensenkleren als hoodies en jeans van hun label Vetements – hun shirt met opdruk van DHL werd een culthit. In 2015 werd Demna aangesteld als hoofd creatief bij het prestigieuze modehuis Balenciaga, dat valt onder het conglomeraat Kering.

Gele jas en stola van gesneden leer, gevoerd met kasjmierfleece van Balenciaga Couture. Beeld
Gele jas en stola van gesneden leer, gevoerd met kasjmierfleece van Balenciaga Couture.
Geruite wollen jas en met indigo geverfde Japanse jeans van Balenciaga Couture. Beeld
Geruite wollen jas en met indigo geverfde Japanse jeans van Balenciaga Couture.

Gvasalia’s aanstelling bleek een gouden greep, het wat ingedutte merk stond weer volop in de belangstelling en de items verkochten als een tierelier. En nu, na jaren van louter prêt-à-porter – designerkleding die in boetieks verkrijgbaar is – waagt het huis zich weer aan couture: op maat gemaakte, unieke stukken waarvoor de beste stoffen en de moeilijkste technieken zijn gebruikt.

Dat is enerzijds verrassend, omdat Balenciaga de laatste jaren vooral bekendstaat om zijn rauwe, coole streetwear en niet om z’n deftige damesjurken. Anderzijds is het méér dan logisch, gezien het feit dat de oprichter van het huis, de Spanjaard Cristóbal Balenciaga (1895-1972), de geschiedenis inging als grootste couturier ooit. De geboren Bask, zoon van een visser en een naaister, ontvluchtte in 1937 de Spaanse burgeroorlog en vestigde zich in Parijs. Zijn vernieuwende silhouetten – ballonjasjes, enveloptops, tulprokken en zakjurken – vielen in de smaak, zijn onberispelijke vakmanschap werd alom geroemd. Collega’s als Coco Chanel en Christian Dior loofden hem, André Courrèges, Óscar de la Renta en Emanuel Ungaro leerden bij hem de kneepjes van het couturevak. Zijn klanten waren niet de minsten: de Spaanse gravin Fabiola Mora y Aragón trouwde in Balenciaga met koning Boudewijn van België en ook societydames als Bunny Mellon en Marella Agnelli droegen zijn ontwerpen.

Verder weg dan het DHL-shirt van Gvasalia kán niet, zou je denken. Maar toch is ook Gvasalia in zijn jaren bij het huis een meesterlijk vernieuwer gebleken. Hij speelt met silhouetten en verhoudingen, blaast rokken op tot formaat iglo, maakt schouders kamerbreed, laat laarzen uitmonden in ellenlange punten. Logisch dat de modewereld razend benieuwd was of en hoe hij couture net zo cool zou maken als hij deed met T-shirts en leggings.

Oranje gabardine pakje en fluwelen hoed van Philip Treacy voor Balenciaga Couture. Beeld
Oranje gabardine pakje en fluwelen hoed van Philip Treacy voor Balenciaga Couture.
Ella Emhoff in wollen pak en satijnen stola van Balenciaga Couture. Beeld
Ella Emhoff in wollen pak en satijnen stola van Balenciaga Couture.

Een paar bofkonten mochten het met eigen ogen aanschouwen, in een majestueus pand aan Avenue George V, een paar deuren verder dan waar de oprichter ooit begon. De rest van de pers kon via de livestream zien hoe het interieur van die originele salon was nagemaakt: het tapijt, de muren en de gordijnen waren ivoorwit, de stoeltjes goudkleurig. Het was oorverdovend stil, op de voetstappen van de modellen (onder wie Ella Emhoff, de stiefdochter van de Amerikaanse vicepresident Kamala Harris) na.

De show was typisch Balenciaga én typisch Gvasalia. Grootste vernieuwing: de couture was niet alleen voor vrouwen, ook mannen liepen mee, in luxe versies van de welbekende prêt-à-porterkleding: pakken met grote schouders, mantels met heupen. Er waren van zakjurken afgeleide zakjasjes en er was denim dat werd behandeld als couturestof. Er waren ook baljurken, met een broek eraan vast, er waren schotelhoeden die deden denken aan de silhouetten van de oude meester. Er werd, kortom, een brug geslagen tussen erfgoed en toekomst. Nieuw leven geblazen in een stokoud ambacht. Dat ráákte, en smaakt naar meer.

Hoogvlieger

Adembenemend: de Nederlandse Iris van Herpen toonde haar laatste couturecollectie Earthrise op een spectaculaire manier. Haar modellen poseerden op angstaanjagend hoge rotsen, en één ervan, wereldkampioen skydiven Domitille Kiger, sprong uit een vliegtuig in een lange hemelsblauwe jurk, bezaaid met honderden blauwe lovertjes. Haar vrije val in couture was, in alle opzichten, een hoogtepunt.

Iris van Herpen, ‘Earthrise', herfst/winter 2021-2022. Parachutespringer: Domitille Kiger. Beeld Alexandre Aimard
Iris van Herpen, ‘Earthrise', herfst/winter 2021-2022. Parachutespringer: Domitille Kiger.Beeld Alexandre Aimard