Avonduren

Avonduren: in Liliane Brakema’s versie van Oom Wanja is veel ruimte voor het leed dat we de aarde aandoen

Avondklok? De Volkskrant weet wel raad met de stille avonden. Kijk de prachtige voorstelling Oom Wanja.

Oom Wanja Beeld Sal Kroonenberg
Oom WanjaBeeld Sal Kroonenberg

Het was ook een onmogelijk opgave. Midden in de coronacrisis maakte Liliane Brakema, jong regietalent bij het Noord Nederlands Toneel, de voorstelling Oom Wanja. Een klassiek (1898) stuk van Anton Tsjechov, gemoderniseerd, gespeeld met een grote cast, met spectaculaire special effects en te zien op de grote podia van de schouwburgen. De première ging begin oktober nog net door. Vlak daarna werden alle voorstellingen noodgedwongen geannuleerd. Eeuwig zonde.

Gelukkig waren Brakema en NNT zo verstandig om óók een film op te nemen. Oom Wanja, de theaterfilm. Deze is de hele maand (on demand voor 7,50 euro) te zien in het NITE Hotel, het online kanaal van NNT. Dit kanaal is vormgegeven als een virtuele ruimte. Als je je kaartje hebt gekocht moet je daarom niet vergeten om (met de pijltjestoetsen) naar het virtuele podium te navigeren, anders zit je naar een piepklein scherm in de verte te kijken. Zoals ik de eerste tien minuten. Beetje onhandig.

De film is in samenwerking met cinematograaf Sal Kroonenberg gemaakt. De kwaliteit van de beelden is hoog. Geheel in lijn met het weemoedige, psychologische drama van Tsjechov krijgen we veel close-ups, lange shots en trage camerabewegingen. De acteurs spelen meer ingehouden dan in het theater. Ook wordt nu eens niet tegen de camera gepraat, zoals in veel andere theaterfilms. Het is soms net alsof je naar een werk van Ingmar Bergman zit te kijken.

Prachtig is de eerste scène, een monoloog van acteur Bram van der Heijden (die, zo dichtbij, opeens oogt als een jonge Willem Dafoe) als dokter Astrov. De dokter vertelt over een klein dorpje dat hij bezocht na een virusuitbraak, waarna hij grote zorgen uit over de leefbaarheid van de planeet als de mensen de natuur blijven misbruiken. Brakema heeft dit thema begrijpelijkerwijs in de rest van de voorstelling groot uitgelicht.

De opstand tegen de heersende normen en machten die Astrov niet kan opbrengen, heeft zijn vriend Wanja (Ali Ben Horsting) wel in zich, ook al gaat dit gepaard met veel drank. Ook andere personages willen hun leven om uiteenlopende redenen veranderen, maar weten veelal niet hoe. Dat levert de van Tsjechov bekende tragikomische scènes op.

Maar dan, als halverwege het onweer echt losbarst (enter de special effects), laat Brakema zien dat de tijd voor ellenlange discussies inmiddels voorbij is. Het is tijd voor actie. Yes! Maar ja, wie gaat het doen?

Oom Wanja, van 1/2 t/m 28/2; streaming, on demand. nnt.nl. € 7,50.

Meer over