Artaserse. Solisten, Concerto Köln o.l.v. Diego Fasolis

Vinci kneedde en masseerde zijn melodieën net zo lang tot ze als honing uit de keel vloeiden

Guido van Oorschot

Verwar hem niet met zijn bijna-naamgenoot. Leonardo Vinci (1696-1730) is de jonggestorven componist van 37 opera's die zou zijn vergiftigd door de jaloerse echtgenoot van een minnares.

Wrang noodlot: een paar maanden voor zijn laatste stuiptrekking componeerde hij met smaak een vergiftigingsscène voor zijn opera Artaserse.

Over drie dagen krijgt het stuk eindelijk zijn Nederlandse première. Voor de vrouwen- én mannenrollen treden in het Concertgebouw liefst vijf countertenoren aan. Samen met een tenor geven de hoog zingende kerels stem aan een paleisdrama dat zich 2,5 millennium geleden afspeelde in het Perzische rijk.

Kort samengevat: nadat zijn vader Xerxes aan het kromzwaard is geregen, laat de troonopvolger Artaxerxes zich heen en weer slingeren tussen twijfel, liefde, macht en verraad. Het psychologische etspennetje werd gehanteerd door Pietro Metastasio, de librettist die later furore zou maken in Wenen.

De muziek van Leonardo Vinci was, gezien het barokke tijdsgewricht, revolutionair van eenvoud. Hij kneedde en masseerde zijn melodieën net zo lang tot ze als honing uit de keel vloeiden. In Rome rond 1730 waren dat vooral castraten. Vrouwen zongen hooguit binnenshuis; tenoren en bassen legden het in populariteit ruimschoots af tegen de helden van het gemanipuleerde geluid.

Nu de castraatstem is uitgestorven, behelpt de muziekwereld zich met countertenoren. In 2012 scharrelde de Opéra National de Lorraine in Nancy er vijf bij elkaar.

Ze vormen goeddeels de cast van de concertante uitvoering in de Amsterdamse ZaterdagMatinee. Philippe Jaroussky ontbreekt, de Franse ster die het androgyne smachten en kwetteren naar een hoger plan heeft getild.

Op de recente Artaserse-dvd vanuit Nancy komt helaas de keerzijde van Vinci's smijdige melodieën aan het licht. De heren produceren amper een aria die langer dan een seconde aan het oor kleeft.

De regie van Silviu Purcarete heeft weinig meer om het lijf dan hoepeljurk en struisvogelveer.

Meer over