'Armando speelt voor al die mensen die zijn doodgegaan in de oorlog'

Cherry Duyns: 'Herenleed is voorbij, dat is zeker. Maar we hebben altijd plannen, altijd gehad. We hebben van gedachten gewisseld over een toneelvoorstelling....

'Herenleed is rond. Er is een kans, maar die is niet zo groot. Armando woont in Berlijn, zo vaak zien we elkaar niet meer. Een felicitatiewens? Armando is mij zo dierbaar, dat ik nauwelijks iets tegen hem kan zeggen. Dat klinkt misschien curieus, maar zo is het wel.'

Martin Bril: 'Als schrijver ben ik beïnvloed door de Nieuwe Stijl, de stroming in de poëzie waartoe ook Armando behoorde. Het gaat dan om het weglaten van informatie, de quasi-terloopsheid van zaken en de quasi-onbelangrijkheid. De Nieuwe Stijl zocht de poëzie op straat, in de snackbar en bij de bokswedstrijd, niet in verheven gevoelens.

'Voor mij viel hij door de mand toen hij viool ging spelen. Dat viel ongeveer samen met zijn presentatie als groot kunstenaar, met monstrueuze schilderijen van bosranden en vlaggen en zo. Dat is allemaal mystificatie, en daar hou ik niet van. Als je goed kijkt, gaat het eigenlijk allemaal nergens over. Hij is een veel beter schrijver dan beeldend kunstenaar. Hij had een dichtend enfant terrible moeten blijven.'

Bokkie Vink, cimbalist in het zigeunerorkest Tata Mirando: 'Armando speelt voor de doden. Hij speelt voor al die mensen die zijn doodgegaan in de oorlog. Daar hebben we het ook vaak over gehad, in de auto op weg naar een optreden of daarna. Hij zegt altijd: ''Ik doe niets voor de lol.'' Hij is overal bloedserieus in.

'De afgelopen paar jaar heeft hij voornamelijk gespeeld met zijn eigen kwartet, omdat hij daar het meest zijn eigen ideeën kwijt kan. Wat hij voelt, dat speelt ie. Hij heeft een eigen stijl. Zet honderd violisten op een rij, en je pikt hem er direct uit. Dat vind ik veel en veel belangrijker dan dat hij op conservatorium-niveau zou moeten spelen. Voor zigeuners maakt het niet uit hoe je speelt. Je wordt geaccepteerd of niet. Hij is geaccepteerd.'

Paul Coumans, directeur van het Armando Museum in Amersfoort: 'Zijn beeldende, literaire en muzikale werk heeft een grote impact op het publiek. We hadden in het eerste jaar op vijftienduizend bezoekers gehoopt, het zijn er nu al twintigduizend.

'Hij visualiseert een stuk geschiedenis, maar op zo'n manier dat het ook voor jongeren interessant is. Wat denk ik ook een rol speelt, is dat zijn werk zo goed past in deze kerk. Dat krijgen we vaak te horen.'

Ton Lutgerink, regisseur Onafhankelijk Toneel: 'Voor onze voorstelling De Vijanden hebben we teksten uit boeken van Armando gebruikt. We wilden jongeren confronteren met oorlog, en daar leent zijn werk zich uitstekend voor. Zijn taal is heel associatief en poëtisch, maar tegelijkertijd heel reëel. En abstract genoeg om er theater van te maken.

'Spil in het stuk was de vijandelijke soldaat uit het verhaal Het Mes. Die wordt neergestoken door de jongen van vijftien in het verhaal. Of dat echt is gebeurd, laat hij altijd in het midden. Zijn werk is soms geheimzinnig, en dat houdt het spannend. Maar uit de aanwijzingen die hij aan de spelers gaf, leidden wij af dat er wel degelijk iets is gebeurd.'

Meer over