ARCAM GALERIE Het groene hart klopt niet overal

Op 11 juni stroomde de laag gelegen Arcam-galerie in Amsterdam onder water tijdens een korte maar hevige stortbui. Dat was niet voor de eerste keer....

Nu is voor Arcam-directeur Maarten Kloos de maat vol. Hij heeft een groene keet voor de deur gezet, bij wijze van noodmaatregel en protest, en hij heeft een wedstrijd uitgeschreven voor een nieuwe behuizing van de architectuurgalerie.

Maar weer of geen weer, the show must go on, en daarom klopt in die groene keet de hele zomer het groene hart van Amsterdam. Een actuele presentatie, want het groen lijkt er in de compacte stad niet toe te doen. Zelfs in de meest groene wijk van Amsterdam, de Bijlmer, liggen Bijlmerpark en Bijlmerweide onder vuur. Ze moeten volgens recente plannen voor een deel worden bebouwd, omdat er behoefte bestaat aan 'luxueuze' woningbouw in of aan de rand van een park.

Maar terwijl het steen oprukt zijn er, zo schetst de expositie, ook plekken waar het groen juist veroverd wordt. Interessantste voorbeeld daarvan is de Diemerzeedijk, die een dubieuze naam geniet vanwege de stort van chemicaliën in het verleden. Omdat het nieuwe stadsdeel IJburg ook recht heeft op zijn eigen park, zijn plannen gesmeed om het vuil af te dekken (in te kapselen) en daarbovenop een geheel nieuw recreatiegebied te vormen.

Het is dus niet louter kommer en kwel in de stad. Ook bestaande, historische parken, zoals het Oosterpark en Sarphatipark, zijn opnieuw ingericht, waarbij een verbeterde drainaige, zoals die in het Oosterpark, de levensduur van de bomen heeft verlengd.

Verder zal het landgoed Frankendael in de Watergraafsmeer, dat nu vooral de status heeft van stadskwekerij en volkstuincomplex, openbaar toegankelijk worden en een nieuwe structuur krijgen: er komen schooltuinen, een ecologisch restaurant in een kas, een parkweide en drie verschillende stijltuinen. Dat is het resultaat van een ontwerpwedstrijd waar het bureau Sant & Co als winnaar uit te voorschijn kwam.

Wat mist in 'Amsterdam Groene Stad' zijn twee actuele onderwerpen: de discussie over de herinrichting van het Museumplein - die in volle gang is - en over de groenstrook die Amsterdam-Zuid van Buitenveldert scheidt - die dreigt te verdwijnen.

De expositie heeft meer het karakter van een overzicht dan van een discussieplatform en dat zou nu juist bij dit onderwerp wel noodzakelijk zijn geweest. Er is immers ook een wethouder met groen in de portefeuille aangetreden, een indicatie dat de gemeente Amsterdam het vraagstuk serieus wil nemen.

Amsterdam is uitgegroeid tot een lobbenstad, waarin groene enclaves ver tot in de binnenstad doordringen. Die groene longen geven de stad een menselijk gezicht en een overzichtelijke maat. Hoe dichtbij de natuur zich overal bevindt, illustreert de expositie aan de hand van foto's en kaarten van schilderachtige plaatsen uit de periferie: een sluisje, een kasteel, een plas.

Het komt er nu op aan vorm te geven aan die groene vlekken in de stad. Want als de expositie één ding duidelijk maakt, is het wel de ontbrekende schakel tussen park en openbare ruimte, tussen ecologie en stedenbouw.

Wat mist is een grand design. Het sterkste spreekt dat uit het park De Rietlanden dat wordt geperst in een onooglijk driehoekje tussen IJ, spoorweg, Piet Hein Tunnel en de nieuwe woonwijk op de oostelijke eilanden. Dat is geen park meer: het is een excuusgebied. Dat kun je een wijk met in de toekomst ongeveer dertigduizend bewoners niet aandoen.

Jaap Huisman

Amsterdam Groene Stad. Arcam Galerie, Waterlooplein 213 Amsterdam. Tot en met 30 augustus.

Meer over