Drama

Anna Karenina

Misschien wel de curieuste van alle Karenina-verfilmingen

Kevin Toma

De wereld is één groot theater in Joe Wrights Anna Karenina. In de openingsscène gaat het doek omhoog - 'Tsaristisch Rusland, 1874' staat erop. Vervolgens voltrekt de tragische liefdesgeschiedenis, naar de klassieke roman van Lev Tolstoj, zich vrijwel geheel op het podium en in de coulissen. Het decor wordt opgebouwd waar je bij zit, zodat een kantoor rits-rats verandert in een chic restaurant, dat transformeert tot een drukke balzaal of het huis van heldin Anna Karenina; de poorten van de schouwburg klappen open naar een weids winterlandschap en via een zijdeurtje lopen de personages zo het station van Moskou binnen. Dit met alle mogelijke filmtrucs in elkaar gezette theater kent geen logistieke beperkingen: bezoekt Anna een paardenrace waaraan haar minnaar deelneemt, dan stuiven tientallen paarden over de bühne.

Soms zitten Karenina en de andere personages ook in de zaal, alsof ze kijken naar het toneelstuk dat ze zelf spelen. Een stuk vol afdalende kroonluchters, wapperende waaiers en diepe zuchten is het, vormgegeven als een opera waarin maar niet wordt gezongen. Er is duidelijk veel aandacht besteed aan de manier waarop de personages bewegen: van de uitzinnig gestileerde mazurka's en walsen tot de scène waarin Karenina een brief leest, terwijl ze door haar personeel in een jurk wordt gehesen.

De boodschap is dan al snel duidelijk. In het decadente milieu van de 19de-eeuwse Russische aristocratie voert iedereen een show op. Een verhaal heeft Wright (Atonement, Pride & Prejudice) dan eigenlijk niet meer nodig om zijn punt te maken.

Het scenario van Tom Stoppard schakelt niettemin tussen twee plotlijnen: Anna's schandalige affaire met legerofficier Vronsky en de veel puurdere relatie tussen haar schoonzus Kitty en haar aanbidder Levin. Romances die het vaak moeten afleggen tegen de visuele extravagantie waarmee Wright de film vult.

De gefabriceerde indruk die Anna Karenina tot in de kleinste details maakt, kweekt automatisch ook afstandelijkheid. De personages blijven poppetjes die mooi kunnen dansen, smachten en instorten; in alle drukte is weinig gelegenheid om je eens alleen op het gezicht van hoofdrolspeelster Keira Knightley te concentreren. Misschien dat een andere actrice dan nog steeds kans had gezien om Karenina's innerlijke verscheurdheid zichtbaar te maken, maar Knightley is te lichtgewicht om temidden van alle bombast en opzettelijke kunstmatigheid een mens van vlees en bloed neer te zetten.

Deze versie van Anna Karenina- de zoveelste in een lange reeks verfilmingen - is er dan ook een voor het oog, niet voor het hart. Als je dat eenmaal accepteert, valt er zeer veel te genieten.

Er komt geen einde aan de inventiviteit waarmee Wright zijn wereld-als-theaterconcept uitwerkt. Prachtig hoe hij Karenina in modeltreintjes door de Russische nacht laat rijden. Of hoe de snippers van een verscheurde brief omlaag vallen als een dik pak sneeuw.

Meer over