Nieuws

‘Andere Tijden moet behouden blijven: gooi het tafelzilver niet weg’

Hans Goedkoop in 2006 tijdens een opname van een uitzending van Andere Tijden in het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid. Beeld ANP
Hans Goedkoop in 2006 tijdens een opname van een uitzending van Andere Tijden in het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid.Beeld ANP

Tienduizenden tv-kijkers protesteren tegen het verwachte opdoeken van het geschiedenisprogramma Andere Tijden. ‘Weer een kwaliteitsprogramma dat van de televisie verdwijnt’, zegt presentator Astrid Sy.

Televisiemaker Hans Goedkoop (57) is er beduusd van: al die steunbetuigingen op sociale media, tienduizenden mensen die een petitie hebben ondertekend voor het behoud van het geschiedenisprogramma Andere Tijden, dat hij bijna twintig jaar heeft gepresenteerd.

‘Ik vind het triest dat dit najaar een einde komt aan de reguliere tv-uitzendingen’, zegt Goedkoop. ‘Het is mooi om te zien dat ik lang niet de enige ben. Ergens denk ik alleen wel: had wat vaker naar Andere Tijden gekeken, de afgelopen jaren. Ik krijg appjes van mensen die niet eens weten dat ik het al bijna anderhalf jaar niet meer presenteer en Astrid Sy dat nu doet.’

Ruim achthonderd uitzendingen

Formeel is het doek nog niet gevallen, na 21 jaar en ruim achthonderd uitzendingen. De redactie en andere betrokkenen zijn nog in gesprek met de NPO, het overkoepelende orgaan van de omroepen. Maar het lijkt vast te staan dat de 17 jaarlijkse, reguliere uitzendingen in 2022 plaatsmaken voor incidentele ‘specials’. Wellicht komt daar nog iets bij, zoals podcasts of programma’s voor online.

‘We betreuren het enorm dat het zo loopt’, zegt een woordvoerder van de publieke omroep NTR, die Andere Tijden met de VPRO uitzendt. ‘We zullen strijden voor nieuwe kansen en het behoud van wat mogelijk is. De naam Andere Tijden blijft sowieso bestaan.’

De NPO gaat niet in detail in op het nieuws, omdat het gaat over ‘een intern proces’, dat is uitgelekt naar het AD. Een woordvoerder beklemtoont dat de publieke omroep geschiedenisprogramma’s zal blijven maken. ‘In het algemeen is het zo dat we moeten blijven vernieuwen en altijd naar onze programmering kijken: heeft die voldoende relevantie, bereiken we niet een te beperkte doelgroep?’

Jonger publiek

Donderdag spraken programmamakers en omroepdirecteuren in de Volkskrant hun zorgen uit over de extra nadruk die de NPO de laatste tijd legt op het bereiken van jongere kijkers, van 20-49 jaar. Tv-programma’s als Radar, Opsporing Verzocht en Het Familiediner bereiken een relatief oud publiek. Ze vrezen voor ingrepen in hun budget, zendtijd en het programmaschema.

Bij Andere Tijden, dat in 2001 werd bekroond met de Zilveren Nipkowschijf, speelt de discussie over ‘oude’ kijkers al jaren. In 2018 halveerde de NPO mede daarom het aantal uitzendingen, van 35 naar 17 per jaar. De makers waarschuwden toen al dat dit het begin van het einde zou zijn.

Goedkoop en Ad van Liempt met de Nipkowschijf. Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
Goedkoop en Ad van Liempt met de Nipkowschijf.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

‘Ze hebben helaas gelijk gekregen’, zegt Ad van Liempt (71), medeoprichter van het programma, dat in 2000 voor het eerst te zien was. ‘Het heeft alle schijn van een strategie van de NPO: eerst de zendtijd halveren, dan verhuizen naar een onmogelijk tijdstip. Dit jaar was Andere Tijden te zien op woensdagavond om tien voor half elf, op NPO 2. Precies tegenover Op 1. Zo bereik je minder publiek, en dat wordt dan gebruikt als een argument om te stoppen.’

Andere Tijden trok op het hoogtepunt, in 2008, gemiddeld 542 duizend kijkers per aflevering. Daar is grofweg de helft van over: 281 duizend.

Lou de Jong

In 2000, toen de rubriek begon, was er nog geen geschiedenisprogramma op de Nederlandse televisie. Sinds de jaren zestig, toen de serie De bezetting (van Loe de Jong) goed scoorde, worstelde de publieke omroep met dit genre.

Daar kwam dankzij Andere Tijden verandering in. De makers richtten zich op onderwerpen uit de 20ste eeuw die iets met de actualiteit te maken hadden. Zo werd hun programma relevant en aantrekkelijk voor de kijker, met veel historisch filmmateriaal en ooggetuigen.

‘We kozen bewust voor een programma dat soms schuurt’, zegt Ad van Liempt. ‘Geschiedenis is niet alleen nostalgisch en knus. Je moet ook de donkere kant laten zien, zoals wat is gebeurd in Nederlands-Indië.’

Duitse soldaten

Aan voorbeelden geen gebrek: ‘In 2007 haalden we iets pijnlijks boven tafel. Na de Tweede Wereldoorlog lag Nederland vol met bijna 2 miljoen mijnen, die snel geruimd moesten worden. Toen tientallen vrijwilligers om het leven gekomen waren, bedacht de overheid iets anders. Duitse soldaten die zich hadden overgegeven, moesten het doen. Dat was eigenlijk tegen de regels, omdat het krijgsgevangenen waren. Toch is het gebeurd. Er zijn meer dan tweehonderd Duitse soldaten omgekomen.’

Om zo’n verhaal op het spoor te komen en in beeld te brengen, heb je een vaste redactie nodig met ervaren, vasthoudende makers, zegt Van Liempt. ‘Dat is wat de NPO weggooit, die expertise: het tafelzilver. Zo’n team houd je niet in stand als je alleen ‘specials’ maakt. Voordat je het weet moet je terugvallen op bij elkaar geraapte redacties, met freelancers en stagiairs.’

Nog een ander argument tegen de ingreep wil hij graag noemen. ‘Andere Tijden wordt veel gebruikt door geschiedenisleraren. Zij kunnen het downloaden, honderden middelbare scholen maken er gebruik van. Dat Andere Tijden te weinig jonge kijkers zou trekken, is lachwekkend.’

Meer over