PopEminem

And Venus was her name: Stan

Paul Onkenhout en John Schoorl schrijven elke week over een liedje waarvan de titel alleen uit een voornaam bestaat. De naam Stan werd door het gelijknamige hiphopnummer van Eminem een eponiem dat obsessieve fans omschrijft.

John Schoorl en Paul Onkenhout
Eminem bracht de single Stan uit in 2000.  Beeld
Eminem bracht de single Stan uit in 2000.

I’ll be the biggest fan you’ll ever lose

Sincerely yours, Stan

Stan, Eminem (2000)

Dit is Stan. Stan is heel boos op Eminem. Hij krijgt maar geen reactie van zijn rappende idool. Eminem zou ’m bellen, of schrijven. En waarom liet hij hem zo lang wachten op een handtekening voor zijn 6-jarige broertje? Was toch een kleine moeite? Ze zijn toch hetzelfde, hij en Eminem, allebei mannen die het niet makkelijk hebben gehad in hun jonge jaren?

Stan rijdt nu te hard op de snelweg, met te veel wodka en pillen in zijn mik. Zijn zwangere vrouw ligt geboeid op de achterbank. Nog even en dan is hij bij de brug, en dan is het einde oefening. De cassette die hij inspreekt, is het laatste bericht dat hij Eminem zal sturen. Maar – ‘O shit’– hoe gaat zijn idool dit bericht krijgen?

Devon Sawa als Stan in ‘Stan’. Beeld
Devon Sawa als Stan in ‘Stan’.

De buitengewoon naargeestige vertelling over Stanley ‘Stan’ Mitchell is vier minuten en 55 seconden aan de gang, afgewisseld met samples van het klagerige gekweel van zangeres Dido, wanneer je een plons hoort. Op dat moment gaat de rapper zijn antwoord aan Stan declameren.

Eminem belooft hem een gesigneerd petje te sturen en hij adviseert Stan hulp te zoeken. Pas op het einde van zijn relaas heeft hij in de gaten dat het verhaal, laatst op het nieuws, over die gestoorde gast die met zijn zwangere vrouw van de brug reed, over Stan gaat – déze Stan. In zijn auto hadden ze een cassette gevonden. ‘Damn!’

Eminem, die in het echt Marshall Bruce Mathers III heet en zich ook als Slim Shady presenteert, had inderdaad geen makkelijke jeugd. Precies zoals de op hol geslagen fan Stan beweerde. Zijn pa heeft Eminem nooit ontmoet. Zijn oom die hem op het hiphopspoor zette, pleegde zelfmoord. Als taalvaardige witkoprapper vond hij zijn muzikale redding bij producent Dr. Dre.

Eminem omstreeks 2000. Beeld Getty
Eminem omstreeks 2000.Beeld Getty

Van Stan wordt wel gezegd dat het een fictief meesterwerk is, een kort literair verhaal, gruwelijk in zijn soort. Alsof Eminem een moderne Edgar Allan Poe is, of Roald Dahl. In werkelijkheid had Eminem te maken met monomane fans die hem na concerten wilden ontmoeten of met hem wilden corresponderen. Ze zagen hem als de rappende penvoerder van hun getroebleerde jeugd, maar niemand ging zo ver als Stan.

Devon Sawa in 2000 Beeld Getty Images
Devon Sawa in 2000Beeld Getty Images

Eminem werd overladen met prijzen voor Stan en het nummer wordt beschouwd als een van de beste hiphopsongs uit de geschiedenis. In 2018 oversteeg Eminem met zijn obsessieve personage zelfs het muzikaal universum. Zijn Stan werd een eponiem, een algemeen geldend woord, afgeleid van een (fictief) persoon. In de Oxford English Dictionairy is ‘stan’ terug te vinden als ‘een overijverige of obsessieve fan van een bepaalde beroemdheid’.

Dat het geen kattenpis om met een Stan geconfronteerd te worden, merkte de bedenker ervan twee jaar later. Op 5 april 2020 drong een bewonderaar zijn huis binnen in de omgeving van Detroit, in het midden van de nacht. Hij heette niet Stan maar Matthew en werd door Eminem in zijn woonkamer aangetroffen. De man, die wat psychische issues had, werd door beveiligers aan de politie overgedragen.

John & Paul

Meer over