Amerikaanse opera met Italiaanse zingbaarheid

‘Ik ben geen Amerikaan, maar Italiaan’, was het adagium van Gian Carlo Menotti, componist en librettist van The Saint of Bleecker Street en andere Engelstalige opera’s, die vaak resulteerden uit Amerikaanse opdrachten en door Amerikaanse critici werden begroet als ‘hoeksteen van de Amerikaanse opera’....

Roland de Beer

Geboren in Cadegliano. Opgeleid in Milaan en Philadelphia. Befaamd geworden via de Metropolitan Opera en de NBC, waarvoor hij in 1951 zijn klassiek geworden kerst-televisiestuk Amahl and the night visitors schreef. Toen Menotti in 1958 een zomerfestival oprichtte in het Italiaanse stadje Spoleto, was het logisch dat hij dit het ‘festival der twee werelden’ noemde.

Menotti’s Festival dei due Mondi werd een van Europa’s vooraanstaande podium-extravaganza’s. Zo behoudend als Menotti was in zijn eigen ‘realistische’ benadering van de opera (de operavorser Joseph Kerman noemde zijn oeuvre ‘een aftreksel van het slechtste dat Puccini en Strauss te bieden hebben’), zo onbevangen ging hij om met uitnodigingen. Mozartdecors kwamen van de beeldhouwer Henry Moore. Noerejev maakte in Spoleto zijn eerste choreografie. Bob Wilson en de Poolse theaterrevolutionair Gro-towski vonden er een springplank.

De componist, regisseur en tv-presentator Menotti, die als woonomgeving het Schotse East Lothian verkoos, was vooral kosmopoliet. Hij overleed donderdag in Monaco, 95 jaar oud.

In Amsterdam regisseerde Menotti in 1979 zijn bekendste opera, The Consul, over een vrouw die een totalitaire staat ontvlucht, tevergeefs om hulp vraagt bij een buitenlands consulaat en ten slotte de hand aan zichzelf slaat. Het stuk was in de jaren 1950, midden in de Koude Oorlog, overal in het Westen onthaald als toonbeeld van politieke actualiteit. Dit maakte hem boos. Menotti sprak van een ‘algemeen menselijk drama’.

Groter dan zijn irritatie, bleek tijdens een ontmoeting, was zijn talent voor ironie: ‘Als kleuter speelde ik quatre mains met mijn moeder. Ze was geen groot pianiste, ze speelde alles twee keer te langzaam. Ik schrok me dood bij het eerste echte concert dat ik hoorde.’

Menotti schreef een Pianoconcert, en libretti voor zijn vriend Samuel Barber (Vanessa, A hand of bridge). Zijn eenakter The telephone uit 1947, over een meisje dat almaar in een telefoon kwekt zonder te merken dat haar vrijer een aanzoek doet, bleek onlangs in Rotterdam aan theaterpotentie te hebben gewonnen dankzij de uitvinding van het mobieltje.

Meer over