boekenen wat lezen ze dan?

Als tienermeisje deed ik bij nader inzien aan ‘appropriation’. Maakt dat uit?

null Beeld Elisa Maenhout
Beeld Elisa Maenhout

De populariteit van hashtags als #BookTok en #Instabook bewijst dat jongeren echt wel willen lezen. Charlotte Remarque (24) bespreekt wat er speelt.

Charlotte Remarque

Tijdens de première van The Saint of the Impossible, de verfilming van Arnon Grunbergs De heilige Antonio, sprak Grunberg deze maand over culturele toe-eigening. De vertellers in het Boekenweekgeschenk van 1998 zijn Mexicaanse migranten in New York. Grunberg vroeg zich aarzelend af of hij in het huidige tijdperk hetzelfde boek had kunnen schrijven, en of hij nog steeds zonder scrupules in de huid had kunnen kruipen van personages met wie hij geen culturele achtergrond deelt.

Het is nog maar de vraag of het eenvoudigweg ‘niet kan’, over een cultuur schrijven die niet de jouwe is. Een merkwaardig voorbeeld van wat ik bij nader inzien als appropriation zou beschouwen, zag ik ongeveer tien jaar geleden op de inmiddels niet meer populaire blogwebsite Tumblr. Daar kwamen tienermeisjes samen om over hun fandoms te praten, de boeken, bands en televisieseries waarvan we obsessief fan waren. Als we waren uitgepraat over alles wat er in het echt gebeurd was, gingen we over op het schrijven van fanfiction, feuilletons die vaker dan niet homo-erotische verhalen waren over mannen die in het echt tot onze grote spijt vrouwen hadden.

De meisjes die deze verhalen schreven waren jong, vaak hetero, nog vaker maagd, en toch leerden we elkaar (via Sherlock Holmes en John Watson, bijvoorbeeld) wat een prostaat was, of een buttplug, en hoe gayclubs er van binnen uitzagen. Wie me niet gelooft kan het nalezen, internetarchieven van alexandrische proporties, helemaal vol met porno over One Direction en Doctor Who. Waar kwam deze uiting van ontluikende seksualiteit vandaan? Was het veiliger om te lezen en te schrijven over seks zonder vrouwen erin, zodat we geen minderwaardigheidscomplex kregen van de rondborstige verleidsters in gewone porno?

En interessanter: is de specifieke levenservaring van een homoseksuele man, het uit de kast komen, het nachtleven, de discriminatie (ook een veelvoorkomend thema in fanfiction) een cultuur waar een tienermeisje over ‘mag’ schrijven?

De populaire graphic novel Heartstopper (ook begonnen als vervolgverhaal op Tumblr), over twee tienerjongens die verliefd op elkaar worden, is geschreven door Alice Oseman, die weliswaar queer is maar geen homoseksuele man. Haar beeldverhaal en mierzoete Netflix-serie gaan over een relatie tussen twee jongens, maar zijn geschreven door en gericht op meisjes. Maakt dat uit? Zoals schrijver Nina Polak vorige week in een interview in de Volkskrant zei over heteromannen die (geen) lesbische relaties (zouden mogen) beschrijven: ‘Ik vind het onzin. Een schrijver mag zich in iedereen inleven.’

Meer over