Als het kan wordt moeder slim

Als je nog niet in de war bent, heb je niet goed opgelet, zo vat een Amerikaanse bumpersticker de mentale toestand van menige werkende moeder kernachtig samen....

Mirjam Schöttelndreier

Want of kinderen nou beter of slechter worden van een moeder die werkt – of dat het niks uitmaakt –, na een paar decennia van elkaar tegensprekende onderzoeksresultaten en eindeloze theorievorming is het antwoord een beetje zoekgeraakt.

Katherine Ellison, voormalig buitenlands correspondent in Latijns Amerika en Pulitzer Prize- winnares, maakt de verwarring met haar nieuwe boek, Hoe moederschap je slimmer maakt, compleet. Zij zegt: moeders worden niet volkomen maf en hersendood (citaat van Betty Friedan) van het krijgen van kinderen, nee, ze worden er reusachtig slim van, en hun leiderschapskwaliteiten nemen met sprongen toe.

Dat er uit de VS weer een boodschap van hoop komt, is niet verwonderlijk. Dat de bron van Ellisons nieuwste hoop in de hersenen schuilt, is evenmin verbazingwekkend in een tijd dat nature het weer lijkt te winnen van nurture.

Ellison was zelf een hardwerkende vrouw die vreesde dat het krijgen van kinderen de ondergang van haar carrière zou betekenen. Toch verkoos ze het moederschap. En zo ontdekte ze dat de zorg weliswaar vermoeiend en irritant kan zijn en dat van ongestoord werken weinig overblijft, maar ze merkte ook dat ze nieuwe vaardigheden ontwikkelde. Observaties die – gelukkig maar – worden ondersteund door nieuw hersenonderzoek.

Ellison ging langs bij Fred Gage, een neurowetenschapper uit Californië die in 1998 geschiedenis schreef door de algemeen aanvaarde wijsheid te bestrijden dat je het van je geboorte tot aan je dood met het zelfde aantal hersencellen moet doen. Gage bewees dat er steeds nieuwe hersencellen worden aangemaakt. Mits de situatie voor de betrokkene nieuw is, hij of zij erbij betrokken is, de situatie hem of haar emotioneel raakt en voldoende ingewikkeld is om een uitdaging te zijn.

Een adequate beschrijving, zo lijkt het, van het prille moederschap en een mogelijk bewijs dat een vrouw van kinderen krijgen bijleert, oftewel: slimmer wordt. Ellison haalt sociaal-psychologisch onderzoek aan waaruit zou blijken dat vrouwen die kinderen baren hartelijker, empathischer, verantwoordelijker, alerter en efficiënter worden. Gevoegd bij het feit dat het moederschap in de informatiemaatschappij bovenal een cerebrale aangelegenheid is, waarbij mevrouw als voltijdse informatie-analist fungeert, zijn we praktisch aangeland bij de profielschets van een moderne, goed geïnformeerde empathische manager die meer begeleidt dan leidt.

Al die slimme vrouwen met nieuw verworven managementskwaliteiten wacht in een uitdijende diensteneconomie een geweldige carrièrekans, als we de wetenschap mogen geloven. Maar gelukkig relativeert Ellison haar succesverhaal door te benadrukken dat vrouwen heel hard en loyaal werken op voorwaarde dat hun kind goed wordt verzorgd. Een moeder die daar niet zeker van is, is er met haar hoofd veel minder bij.

Aangezien de situatie in de Amerikaanse kinderopvang nog lang niet ideaal is , komt de met tal van onderzoek, interviews en observaties geschraagde jubelzang op de vrouwelijke slimheid vanzelf in een realistisch perspectief te staan.

Katherine Ellison: Moederbrein – Hoe moederschap je slimmer maakt. Vertaald uit het Engels door Noor Koch. Pimento; 317 pagina’s; ¿ 19,50. ISBN 90 499 9992 1.

Meer over