AchtergrondTenet

Alles hangt nu af van ‘Tenet’, de nieuwe film van Christopher (Batman) Nolan

Billboard met de aankondiging van Nolan's film ‘Tenet’ op de Sunset Strip in West Hollywood.Beeld Foto HH

‘Tenet’ moet niet alleen de wereld, maar vooral de bioscopen redden. De eerste Hollywood-blockbuster die uitkomt tijdens de pandemie is vanaf woensdag te zien in de Nederlandse theaters. 

Hing er ooit zoveel af van één Hollywoodfilm? Nu bioscopen al een zomerlang kampen met socialdistance-gedecimeerde bezoekersaantallen en algehele blockbusterschaarste (hoeveel keer kun je Harry Potter herkijken?), wordt Christopher Nolans Tenet geacht de coronaban te breken. De met meer dan 200 miljoen dollar aan budget opgetuigde sciencefiction-spionagethriller van de 50-jarige regisseur (o.a. Inception, Interstellar) wordt volgende week woensdag uitgebracht in zo’n zeventig landen, waaronder Nederland. De twee grootste filmmarkten, China en de Verenigde Staten, volgen een kleine week later. In Amerika gaat men omzichtig te werk, daar zal Tenet aanvankelijk slechts in ‘coronaveilige’ steden te zien zijn.

Domino-effect

Het is de eerste grote nieuwe studiofilm die uitgaat tijdens de pandemie. Nadat het oorspronkelijk voor april geplande James Bondavontuur No Time to Die in maart prompt de witte vlag hees (toch maar schuiven naar november), sloeg het domino-effect toe: zo goed als alle grote studiotitels gingen op de plank. Enkel de Warnerstudio en Nolan hielden vast aan hun geplande zomerdatum: Tenet zou gewoon uitgaan, in juli. De cineast publiceerde een open brief in de Amerikaanse krant The Washington Post, waarin hij hamerde op het (sociale) belang van de gedeelde bioscoopervaring, die unieke waarde van op groot doek vertoonde filmkunst én de dringende noodzaak om theaters overeind te houden. Toch werd Tenet nadien ook (driemaal) uitgesteld. Door de moeizame indamming van het virus, met name in de VS, zagen de financiers onvoldoende kans om het peperdure budget terug te verdienen.

Maar nu wordt de gok dan toch genomen, Ook ín de film staat het nodige op het spel. In Tenet tracht een geheim agent (acteur John David Washington) de Derde Wereldoorlog te voorkomen door de tijd steeds iets terug te spoelen. De actiescènes in de trailer van de spektakelfilm bewegen zowel voor- als achteruit. Hóe de Nederlandse cameraman Hoyte van Hoytema het zo wist vast te leggen, is een mirakel. Stuntmannen verklaarden al dat scènes tweemaal werden opgenomen: eenmaal in normale volgorde, vervolgens ook omgekeerd. Nolan staat erom bekend dat zijn actie ‘echt’ is, en niet (of zo min mogelijk) leunt op computerkunst.

Blockbustermodel

Zoals Steven Spielbergs Jaws in de zomer van 1975 het blockbustermodel introduceerde door, anders dan toentertijd gebruikelijk, meteen in héél veel zalen tegelijk uit te komen, zo kan de zomer van 2020 ook een nieuwe fase inluiden. Het gangbare Hollywoodmodel stond al onder druk, door de toenemende mogelijkheden voor video on demand en platforms zoals Netflix. Die kennen de bioscooptheaters nog wel waarde toe als etalage (grote regisseurs krijgen een prestigerelease in een select aantal theaters), maar ze verdienen hun geld aan de thuiskijkers. 

Corona versnelde die al ingezette tendens, zeker nadat de vod-inkomsten van de Trolls World Tour (die in april wegens het virus alleen online werd uitgebracht) alle verwachtingen overtroffen. Studio Universal sloot vervolgens een historische deal met de grootste (en noodlijdende) Amerikaanse bioscoopketen AMC om nieuwe films tegelijk met de bioscooprelease ook meteen al online uit te brengen. Bioscoophouders hadden zich daar wereldwijd fel tegen verzet, omdat ze de periode van exclusiviteit (voorheen gangbaar) cruciaal achtten om überhaupt een bioscoop te kunnen uitbaten. 

Ook Disney zette onlangs zo’n voorheen ondenkbare stap: de eveneens uitgestelde liveaction versie van Mulan zal bij de bioscooprelease, die nu in september wordt verwacht, in sommige landen eerst alleen in de biocoop te zien zijn, maar in andere landen wel meteen beschikbaar zijn voor thuisaankoop.

Mondiale hit

Als het wel exclusief op groot doek vertoonde Tenet een mondiale hit blijkt, ondanks de coronarestricties in de zalen, zullen meer studio’s de strategie van Warner volgen. Dan maken de vooralsnog uitgestelde blockbusters meer kans op een traditionele bioscooprelease. En kunnen de noodlijdende theaters voor dit najaar hopen op een scheut blockbustergeweld.

Volgens Hollywood-analisten moet Tenet, dat naast het productiebudget ook nog een vermogen aan marketing kostte, alleen al 800 miljoen dollar verdienen om kiet te spelen. Een gelukje: op papier is Nolan is de juiste regisseur op het juiste moment. De Britse Amerikaan, die het superheldengenre nieuwe leven inblies met zijn Dark Knight Batman-trilogie (2005-2012) en als een van de weinige cineasten in Hollywood óók honderden miljoen loskrijgt voor geheel originele en zelfverzonnen filmverhalen, maakte in zijn carrière (die tot nu toe tien films telt) nog nooit een flop. Zijn vaste director of photography Van Hoytema, eerder over Tenet in de Volkskrant: ‘Eerlijk, ik denk dat het de perfecte postquarantainefilm is.’

Groot formaat

Regisseur Christopher Nolan en director of photography Hoyte van Hoytema zijn groot liefhebber van het grote formaat. De IMAX-versie van Tenet is te zien bij bioscoopketen Pathé. De 70-mm kopie wordt vertoond bij het EYE filmmuseum en KINO Rotterdam.

Bor Beekman sprak Tenet-cameraman Hoyte van Hoytema voor de weekendrubriek Gids. 

Meer over