Alleen met terugwerkende kracht vindt Martijn Maria Smits filmmaken leuk

Over schuld en vergeving gaat Waldstille, de tweede speelfilm van Martijn Maria Smits (36). En over de manier waarop we elkaar beoordelen.

Martijn Maria Smits. Beeld Hollandse Hoogte
Martijn Maria Smits.Beeld Hollandse Hoogte

In de film keert Ben, een jonge vader en weduwnaar, na een gevangenisstraf terug naar zijn Brabantse dorp, waar niemand hem graag ziet komen. 'Die stelling van Descartes: ik denk, dus ik ben...', zegt Smits. 'Volgens mij is het eerder: ik ben, omdat jij denkt. Anderen bepalen wie we zijn. We leven in een maatschappij waarin mensen in hokjes worden geplaatst. Uiteindelijk ga je je gedragen naar het beeld dat over je bestaat.'

Waarom kijkt in de film het hele dorp Ben aan op iets wat eigenlijk een ongeluk was?

'Je kunt zeggen dat iedereen schuld heeft aan het ongeluk. Het was carnaval, er werd volop gedronken, iemand gaf Ben cocaïne. Maar hij had ook de schijn tegen. Hij was agressief en maakte ruzie. Ben geeft zichzelf ook de schuld. Dat is zijn grootste probleem; hij is zijn eigen vijand. Zijn dochtertje is de enige die hem kan vergeven.'

Waldstille werd gedraaid in Prinsenbeek, bij Breda, waar je zelf opgroeide. Is het een persoonlijk verhaal?

'Het is fictie, maar zoals in alle kunst sluipen er toch enigszins autobiografische elementen in. Het gevoel ongewenst te zijn in een gemeenschap vormde het startpunt voor het scenario. Ik was als kind nogal een boef en ik kreeg, als er iets gebeurde, al gauw de schuld. Ouders wilden niet dat hun kinderen met mij speelden. Ook op school stond ik alleen.'

undefined

Je noemde filmmaken ooit een 'ontzettende kloteklus'. Viel het dit keer mee?

'Het is als bergbeklimmen. Je wilt op de top komen, maar halverwege denk je: waar ben ik aan begonnen? Als regisseur moet je de hele tijd aan iedereen kenbaar maken wat jij wilt. Dat vind ik moeilijk, ik ben meer een doener. Ik had dit keer meer budget, dat maakte het professioneler, maar ook minder flexibel. Uiteindelijk bevredigt het, maar leuk? Alleen met terugwerkende kracht.'

undefined

C'est déjà l'été, je eerste film, werd genomineerd op het Rotterdams filmfestival, je won een Gouden Kalf met de tv-film Anvers en Waldstille is al door diverse festivals geselecteerd. Is die erkenning belangrijk of heb je liever een groot publiek?

'Met films zoals de mijne trek je nu eenmaal geen enorm publiek. Ik vind het natuurlijk jammer dat de Nederlandse arthousefilms het niet goed doen in de bioscoop. Mensen vinden ze snel somber en heftig. Ze worden liever opgevrolijkt. Maar een weemoedig gevoel kan ook heel mooi zijn. Daar is diepgang te vinden. Naar de film gaan om te lachen is prima, maar je kunt ook best eens naar de bioscoop om te huilen.'

Waldstille is vanaf vandaag te zien in de filmtheaters en online via Picl.nl.

undefined

Lees hier de recensie van Waldstille

Waldstille legt succesvol de focus op het ongezegde (****)
Hoofdrolspeler Thomas Ryckewaert en vooral Jelka van Houten lijken in de wieg gelegd voor het onderkoelde spel dat deze filmstijl vereist. Waldstille benadrukt hoezeer Martijn Maria Smits zijn roeping als beeldend verteller heeft gevonden.

Meer over