Alle talkshows doen het op z'n Barend & Van Dorps

Frits Barend en Henk van Dorp hadden hun beste tijd gehad. Maar de formule van hun talkshow is kennelijk niet sleets; die wordt momenteel veelvuldig gekopieerd....

Op 21 april van dit jaar verlieten Frits Barend en Henk van Dorp rond middernacht gearmd het Hilversumse mediapark. Dat was een dramatisch slotakkoord van acht seizoenen Barend & Van Dorp. De meeste beschouwers leken er niet rouwig om: de heren hadden hun beste tijd wel gehad. Te veel slijtage, te veel de vuist op tafel, te veel dezelfde gasten, te veel Bløf en De Dijk, te veel Talpa - de overstap naar de commerci'le zender van John de Mol werd hen niet in dank afgenomen.

Maar ze zijn nog niet verdwenen of hun formule wordt, zo blijkt, van harte geadopteerd, en dan voornamelijk bij de publieke omroep. Typische Barend & Van Dorp-ingredi'nten verbreiden zich als een olievlek: gasten van uiteenlopende gezindten en disciplines die van begin af aan met z'n allen aan tafel zitten, die eerst even het nieuws van de dag doornemen, die in een een informele setting, en met veel mogelijkheid tot interactie, hun verhaal doen en een kwinkslag of emotioneel puntje niet schuwen. Komt soms, op z'n Barend & Van Dorps, ook een rubriekje bij, een muziekje en vooral ook, op z'n Jan Mulders, een sidekick.

In De Wereld Draait Door bijvoorbeeld, dat zendtijd moest inleveren vanwege de Champions League-wedstrijden op hetzelfde net, zaten vorige week woensdag alle gasten meteen aan tafel. Sidekick Bas Haring kapittelde de PvdA-belofte Mei Li Vos, en ook Robert ten Brink deed een duit in het zakje.

Ook Andries Knevel introduceerde in zijn talkshow gezelligheid en een knipoog, en liet politica Femke Halsema en schrijfster Janne IJmker vertederd reageren op de zelfbewuste Annette Roozen, die tijdens de WK-atletiek voor gehandicapten twee keer goud veroverd had.

Lichte kost

Laatste en duidelijkste voorbeeld: Pauw & Witteman, dat een vliegende start beleefde, is de opgepimpte Barend & Van Dorp bij uitstek. Dus: gasten met uiteenlopende achtergronden om de tafel, in debat over de waan van de dag, soms mét een sidekick (Charles Groenhuijsen, binnenkort Adriaan van Dis), en zelfs een muziekje (Paul de Leeuw), en de nodige frivoliteit - omdat de heren zijn ondergebracht op het brede Nederland 1 moeten er ook 'brede' gasten verschijnen en dus werd Paul Witteman, voor het eerst in zijn werkende bestaan ongetwijfeld, geconfronteerd met Mariska Hulscher en Nance. Geen sinecure, want met de verplichte lichte kost kunnen de twee presentatoren lang niet altijd goed uit de voeten.

Voornaamste verschil met Barend & Van Dorp: Pauw en Witteman worden niet gehinderd door het moralisme en expliciete engagement dat bij Frits en Henk paste en hen ook wel sierde, maar niet meer erg van deze tijd lijkt. Het kwam beter tot zijn recht in het verwarde Nederland van na de moorden op Pim Fortuyn en Theo van Gogh, toen ferme, ook slecht onderbouwde, meningen een uitkomst leken en voor opwinding zorgden. De zakelijke, haast onthechte journalistieke afstandelijkheid van Jeroen Pauw en Paul Witteman, die nu een vanzelfsprekender combinatie vormen dan in hun vorige programma Woestijnruiters, valt bij de serieuze onderwerpen van hun nieuwe dagelijkse talkshow goed op zijn plaats.

Maar mannetjes zijn en blijven het, net als Barend en Van Dorp, en dus ontberen ze nog wel eens de empathie om gasten die niet akomstig zijn uit de politiek, de advocatuur, het bedrijfsleven of de journalistiek, tot wasdom te laten komen. De toon is dan van meet af aan te jolig of juist zo afstandelijk dat sommige gesprekken nauwelijks van de grond komen - waarmee overigens niet is gezegd dat die toon dan al te invoelend of klef zou moeten zijn. Sommige onderwerpen zijn nu eenmaal niet tot kernachtige, zakelijke proporties terug te brengen, en sommige gasten - kunstenaars, bijvoorbeeld - zijn niet altijd in staat om in een paar seconden hun ziel en zaligheid op tafel te leggen.

Vrouwen zijn meestal het kind van de rekening, net als bij Barend & Van Dorp. De gespreksleiders zijn onwennig (Witteman zegt tegen Catherine Keyl dat hij hoopt dat ze nog lang blijft presenteren), burgerlijk (Pauw vraagt Martine Bijl waarom homo's zo van musicals houden) of te straf (eerste vraag aan de aan kanker lijdende schrijfster Sophie van der Stap: of ze nog haar onder haar pruik heeft). En wie weet duurt het niet lang of de hormonen spelen op z'n Jan Mulders zodanig op dat de complete gesprekstafel lacherig wordt.

Acht seizoenen

Zou Henk van Dorp Pauw & Witteman volgen, en de andere talkshows van de publieke omroep? Bijt Frits Barend op z'n nagels nu hij als coach van Bridget Maasland en Cees Geel - vanaf begin oktober in een dagelijkse talkshow bij Talpa - in het strijdperk moet treden? Bewonderen ze Pauw en Witteman, die dit seizoen ongetwijfeld in staat zullen blijken te zijn een grote kijkersschare aan zich te binden?

Hoe dan ook: talkshowpresentatoren en programmamakers hebben goed gekeken naar acht seizoenen Barend & Van Dorp, en mogen Frits en Henk erkentelijk zijn voor het pad dat zij hebben geplaveid - dat van de actuele, informele, discipline-overschrijdende talkshow die uiteenlopende gasten soepel en vanzelfsprekend samenbrengt, en trouwens ook man en vrouw - al mag de vrouw nog wel naar een wat hoger plan worden getild. Cabaretière Sara Kroos, in Pauw & Witteman druk bezig haar eigen glazen in te gooien: 'Het blijft een heikele kwestie om als vrouw tussen komische mannen te staan.'

Meer over