Tv-recensieArno Haijtema

Albert Klein Haneveld gaat op een vermakelijke zoektocht naar die ene gemiddelde Nederlander

null Beeld
Beeld

Het is een onzinnige zoektocht, die antwoord geeft op een zelden gestelde vraag: wie ís toch die ene gemiddelde Nederlander die verklaart en voorspelt hoe een volk van 17 miljoen burgers zich gedraagt, hoe en wat het consumeert, hoeveel het verdient, hoe het zich kleedt en zich voortbeweegt per trein, fiets, auto en vliegtuig? Hoe kortom al die individuen worden samengeperst tot een grote klont data op grond waarvan politici, gedragswetenschappers, modelleurs en marketeers hun strategieën funderen.

We weten dat de personificatie van die ene gemiddelde Nederlander niet bestaat, anders dan in rekenmodellen. Maar dat weerhoudt programmamaker Albert Klein Haneveld er niet van zaterdag voor de NTR opgewekt een zoektocht te ondernemen naar de persoon die, zoveel leek vantevoren wél vast te staan, heel gewoon, overwegend wit, arm noch rijk moest zijn, wonend in een rijtjeshuis en geporteerd zijn voor barbecuen. Wat het Centraal Bureau voor de Statistiek in zijn 121-jarig bestaan niet was gelukt, wil Klein Haneveld, met steun van cameravrouw en sidekick Marjolijn Heijnen, klaren in Op zoek naar de gemiddelde Nederlander: het enigma een gezicht geven.

Het levert een vrolijk makende documentaire op, waarbij Klein Haneveld met tientallen post-its aan de wand een profiel samenstelt van de gemiddelde Nederlander. Tussendoor achtervolgt hij, als een geheim agent, veronderstelde representanten van de gezochte persoon. Geheel in stijl rijdt hij in een tweedehands Toyota Yaris, net als de gemiddelde Nederlander, die in een kleine, grijze tweedehands kart en zo’n zesduizend euro aan zijn wagentje besteedt. Hij bewaakt de uitgang van Ikea (Neerlands favoriete woonwarenhuis) en zet de achtervolging in zodra een Yaris-achtig autootje langsrijdt.

Albert Klein Haneveld (rechts) ontmoet de gemiddelde Nederlander Frank Jansen in het Gelderse Wijchen. Beeld NTR
Albert Klein Haneveld (rechts) ontmoet de gemiddelde Nederlander Frank Jansen in het Gelderse Wijchen.Beeld NTR

Intussen spreekt Klein Haneveld met een modefilosoof die de ­gemiddelde kleding van de Nederlander analyseert (4,5 spijkerbroeken in de kast, sneakers aan de voeten, ontdaan van pracht en praal, nooit sexy). Bij het Sociaal en Cultureel Planbureau hoort hij dat de ­gemiddelde Nederlander het levensgeluk een 7,8 geeft.

Na een uurtje is Klein Haneveld een prikbord met post-its vol zinnige en onzinnige maar steeds geestige weetjes rijker (zoals: van de man mag een barbecue 225 euro kosten, van de vrouw maximaal 130) en een illusie armer: zijn achtervolgingen leveren geen resultaat op. Maar niet getreurd: een data-analist (die een gemiddeld bosje bloemen ontvangt à € 14,50) adviseert Klein Haneveld af te reizen naar een straat in het Gelderse Wijchen, waar de bewoners in hoge mate voldoen aan het vereiste profiel.

Aldaar laat Klein Haneveld vragenlijsten invullen, en zo vindt hij uiteindelijk de man die vrijwel samenvalt met de profielschetsen van het CBS. Frank Jansen heet hij (‘Met één s’, constateert Klein Haneveld triomfantelijk). Met fanfare, prosecco (‘de gemiddelde bubbel’) en een welgemeend ‘Frank, bedankt voor alles’ zet Klein Haneveld de vleesgeworden, allervriendelijkste, gemiddelde Nederlander in het zonnetje. Einde van een zoektocht: wetenschappelijk zo lek als een mandje, maar hevig glanzend als lachspiegel van de natie.

Meer over