Omslag

Al 33 drukken Domweg gelukkig, in de Dapperstraat, nu met confetti op het omslag

De bloemlezing die bijdroeg aan Bloems roem.

Illustratie Liesbeth van Noorden, ontwerp Rick Vermeulen. Hard Werken, 1990. Beeld Bert Bakker
Illustratie Liesbeth van Noorden, ontwerp Rick Vermeulen. Hard Werken, 1990.Beeld Bert Bakker

En wat als Gerard Reve wél toestemming had gegeven ‘Herkenning’ op te nemen? Had de bloemlezing van C.J. Aarts en M.C. van Etten dan Nu weet ik, wie gij zijt geheten, naar de aanhef van Reves klassieke vijfregelige gedicht? Maar de Volksdichter zei nee, zoals de samenstellers in 1990 met spijt meldden in hun inleiding van ‘De bekendste gedichten uit de Nederlandse literatuur’.

En dus bleef de bundel verstoken van Reve en werd de titel gelicht uit een andere evergreen. Niet uit Willem Elsschots ‘Het huwelijk’ (‘want tussen droom en daad/ staan wetten in de weg’), zoals Aarts en Van Etten eerst nog hadden overwogen, maar ‘Domweg gelukkig, in de Dapperstraat’.

Het is de slotzin van J.C. Bloems ‘De Dapperstraat’, een lofzang op het stadsleven dat zoveel meer te bieden heeft dan bos of hei, gezien de eerste strofe: ‘Natuur is voor tevredenen of legen.’ Bloem schreef het sonnet in oktober 1945 (in de trein van Amsterdam naar Amersfoort, weten we inmiddels), mogelijk na een bezoek aan de oude marktstraat in Amsterdam-Oost, waar de dichter ‘op een miezerige morgen’ zomaar een euforisch geluksgevoel overviel.

Foto Dapperplein, Amsterdams Stadsarchief. Ontwerp Erik Prinsen, 2000. Beeld Bert Bakker
Foto Dapperplein, Amsterdams Stadsarchief. Ontwerp Erik Prinsen, 2000.Beeld Bert Bakker
Illustratie Liesbeth van Noorden, ontwerp Erik Prinsen, 1998. Beeld Bert Bakker
Illustratie Liesbeth van Noorden, ontwerp Erik Prinsen, 1998.Beeld Bert Bakker

Het gedicht heeft niet louter bewonderaars (‘de firma Bloem, voor al uw poëtische verwachtingen’, schamperde Gerrit Komrij; criticus Arjan Peters meent dat Bloem ‘zijn doelen te laag stelt’), maar dat heeft het succes van de bundel niet in de weg gestaan.

Ontwerp Kok Kurpershoek, 2008. Beeld Bert Bakker
Ontwerp Kok Kurpershoek, 2008.Beeld Bert Bakker
Illustratie Charley Muhren (‘De wolken, nooit zo schoon dan als ze, omrand/ Door zolderramen, langs de lucht bewegen’), let ook op de bloem (!) in de vensterbank, 2014. Beeld Prometheus
Illustratie Charley Muhren (‘De wolken, nooit zo schoon dan als ze, omrand/ Door zolderramen, langs de lucht bewegen’), let ook op de bloem (!) in de vensterbank, 2014.Beeld Prometheus

Integendeel. Je kunt ook beweren dat de bloemlezing Bloems faam nog heeft vergroot. Sinds 1990 is Domweg gelukkig, in de Dapperstraat voortdurend herdrukt. De keuze werd steeds uitgebreid, van 250 gedichten tot 329 in de jongste 33ste druk, waarvan het omslag van Jan van Zomeren voor het eerst niet aanknoopt bij het gedicht. ‘De uitgeverij gaf de voorkeur aan iets abstracters: een ontwerp dat gaat over geluk – confetti. De typografie is gebaseerd op opschriften die je vroeger in winkelstraten zag.’

Ontwerp Jan van Zomeren, 2020.

 Beeld Prometheus
Ontwerp Jan van Zomeren, 2020.Beeld Prometheus
Eerder, niet gebruikt ontwerp Jan van Zomeren voor de 33ste druk, 2020. Beeld Jan van Zomeren
Eerder, niet gebruikt ontwerp Jan van Zomeren voor de 33ste druk, 2020.Beeld Jan van Zomeren

Domweg gelukkig, in de Dapperstraat – De bekendste gedichten uit de Nederlandse literatuur

Samengesteld door C.J. Aarts en M.C. van Etten. Ontwerp Jan van Zomeren.

Prometheus; 33ste druk; € 22,50.

Meer over