Moet u zien

Acteur Jonas Smulders over zijn hoofdrol in de eerste Nederlandse Netflixfilm: ‘Ik wil film gebruiken om de wereld te ontdekken’

Jonas Smulders Beeld Carl de Keyzer
Jonas SmuldersBeeld Carl de Keyzer

Acteur Jonas Smulders is dan wel te zien in de eerste Nederlandse Netflixfilm, Forever Rich van Shady El-Hamus, maar veel belangrijker dan zulke fraaie wapenfeiten is voor hem het spelen zelf. Dat is een vorm van de wereld ontdekken, vertelt hij vanaf een bergtop, tijdens opnamen in Italië.

Of de hoofdrolspeler van de eerste Nederlandse Netflixfilm Forever Rich wel bij de première kan zijn? Dat hangt nog even af van de vulkaan Etna. Acteur Jonas Smulders (27) is momenteel namelijk alweer een volgende film aan het draaien op Sicilië: de Belgisch-Nederlands-Italiaans-Bulgaars-Armeense coproductie Fortress. In deze verfilming van Dino Buzzati’s roman De woestijn van de Tartaren (1940) speelt Smulders zijn eerste dragende rol in het Engels, van een jonge soldaat die in een desolate wereld op zoek gaat naar een mythisch fort. De opnamen vinden plaats bij een nooit afgebouwde dam uit de jaren zestig en, mits de vulkaan zich koest houdt, aan de voet van de Etna.

Een film naar zijn hart, noemt Smulders deze ‘absurdistische filmhuis-sciencefictionfilm’. Het genre had haast niet meer kunnen verschillen van Forever Rich, de Netflixfilm van regisseur Shady El-Hamus (De Libi) die op 1 oktober uitkwam. Daarin speelt Smulders rapper Richie, een jongen die arm is opgegroeid met een alleenstaande moeder (een opgedirkte Hadewych Minis) en nu de grootste concertzalen uitverkoopt. Hij draagt luxe bontjassen, gouden kettingen en dure horloges en schept op sociale media onafgebroken op tegen zijn fans (‘Jullie moeten weten: ik kom van niks. Maar zelfs toen ik 0 euro in mijn zak had, wist ik dat ik een miljoen waard was’). Forever Rich volgt Richie tijdens een nacht waarin zijn zorgvuldig opgebouwde imago na een gevecht met een groepje tieners volledig dreigt af te brokkelen.

Forever Rich gaat over uiterlijke rijkdom en innerlijke armoede’, vertelt Smulders vanuit het piepkleine Siciliaanse dorpje Petralia Soprana, waar hij met zijn telefoon een berg op is gelopen om een plek met bereik te zoeken. ‘Shady wilde met deze film iets maken voor een groot publiek, iets waar vaart in zit, wat er mooi uitziet, met dure kleding, mooie spullen, maar tegelijkertijd ook iets wat onze obsessie met succes bevraagt.’

Zijn eerste grote rol speelde Smulders in Cowboys janken ook (2013), de afstudeerfilm van regisseur Mees Peijnenburg. Hij noemt die ervaring een keerpunt. ‘Ik was 18 jaar oud, we draaiden in Frankrijk en ik werd opgenomen in die groep leuke, jonge mensen die superserieus bezig waren iets te maken. Ik voelde me zélf ook voor het eerst echt serieus genomen, er werd naar me geluisterd, ik mocht meedenken. Het voelde goed en ik dacht: volgens mij is dit ook voor mij binnen handbereik, als ik de juiste stappen zet.’

De volgende grote stap was Geen koningen in ons bloed (2015), ook van Mees Peijnenburg. Voor zijn vertolking van de stille Tomas, die met zijn zus (Olivia Lonsdale) opgroeit in een jeugdzorginrichting, won Smulders een Gouden Kalf. Sindsdien speelt hij vaker jongens die het thuis niet makkelijk hebben, jongens met een rauwe kant, zoals de op drift geraakte Lorenzo in Paradise Drifters (2020), Matt, die in Niemand in de stad (2018) lijdt onder zijn afstandelijke vader, en nu weer rapper Richie.

Still uit film Forever Rich Beeld Netflix
Still uit film Forever RichBeeld Netflix

Regisseur Shady El-Hamus, die ook een goede vriend is van Smulders, vertelt dat hij hem koos voor de rol van Richie vanwege zijn veelzijdigheid. ‘Jonas heeft een bepaalde hardheid, maar ook erg veel charme, eigenzinnigheid en óók nog kwetsbaarheid. Toen Jeroen (Scholten van Aschat, red.) en ik het scenario van Forever Rich schreven, was het heel makkelijk om van Richie een onsympathieke jongen te maken, maar zo zie ik hem niet. Hij is in zijn hart goed, maar hij is de weg kwijtgeraakt. Jonas kan zoiets raak neerzetten, omdat hij je ondanks die harde buitenkant ook achter zijn masker laat kijken.’

Smulders heeft vaker gehoord dat hij iets gevaarlijks heeft, zegt hij, een uitstraling alsof zijn stemming elk moment kan omslaan. ‘Maar ik krijg dat soort rollen ook gewoon omdat ik ze al vaker heb gespeeld en mensen mij daar intussen bewust of onbewust mee associëren.’

Zelf is hij helemaal niet van het type ruwe bolster, blanke pit. Eerder andersom. ‘Ik ben eigenlijk heel open, maar ik weet van mezelf dat ik ook wel een donkere kant heb die bijna nooit naar buiten komt, dat ik harde gedachten kan hebben. Bij het spelen van zo’n personage kan ik juist helemaal aan dat deel van mij toegeven. Dat is een heerlijk soort vrijheid; wanneer mag je in het echte leven nou zo tekeergaan? Dat is ook het leuke aan acteren, dat je de kans krijgt allerlei kanten van jezelf te ontdekken. Als ik altijd in de realiteit moest leven, zou ik dat heel beklemmend vinden.’

Smulders groeide op in de Amsterdamse Jordaan. Zijn vader is kunstenaar Paul Smulders, zijn moeder, Janneke den Engelsen, was danseres en is nu theaterproducent. Acteur worden was geen jeugddroom van hem, het gebeurde meer per toeval, toen hij op zijn 16de via een vriend van zijn moeder een rolletje kreeg in de One Night Stand-film Tunnelvisie (2010). Vanaf dat moment bleven de rollen komen.

Ooit had hij wel het idee dat hij naar de toneelschool moest, zegt hij, maar na afwijzingen in Amsterdam en Maastricht besloot hij zich zonder opleiding een weg te banen in de filmwereld, iets waar hij nu blij om is. ‘Ik denk achteraf dat ik handig in een gat ben gesprongen: waar veel van mijn acterende leeftijdgenoten druk waren met hun opleiding, had ik alle tijd om te spelen en ervaring op te doen.’

In plaats van op de toneelschool leerde Smulders het vak van andere acteurs op de set. Toen hij met de door hem bewonderde Ariane Schluter speelde in Een goed leven (2015), vroeg hij haar tussen de bedrijven door zo veel mogelijk om raad. Een rol in de serie Familie Kruys nam hij alleen aan omdat Marcel Musters zijn vader zou spelen, een acteur die hem was opgevallen in Penoza en die hij graag eens wilde zien werken. ‘Zo heb ik me steeds opgetrokken aan anderen, en het mooie is: binnen een scène heerst er altijd gelijkwaardigheid, ook met de grootste acteurs. In Fortress speel ik nu bijvoorbeeld met Geraldine Chaplin (Amerikaans actrice en de dochter van Charlie, red.) en dan merk ik dat zij het soms ook even niet weet of ook op zoek is naar wat het beste werkt.’

Naast acteren wil Smulders ook meer gaan regisseren. In 2017 maakte hij zijn eerste korte film Tex en vorig jaar kreeg hij steun van het Filmfonds voor zijn volgende project Obesk. Ook het regisseren wilde hij aanvankelijk op school leren: in 2017 begon hij in het eerste jaar van de Filmacademie, richting regie fictie. Maar aan het einde van zijn schooljaar werd hij als acteur uitgeroepen tot ‘Shooting Star’, een van de tien jonge talenten die het filmfestival van Berlijn elk jaar onderscheidt. De projecten die daaruit voortkwamen interfereerden met het tweede jaar van zijn opleiding en de filmacademie liet hem kiezen: acteren of regisseren. Smulders: ‘Ik koos ervoor te stoppen met de opleiding, maar het was een heel moeilijke keuze. De structuur van het leren viel weg en ik moest alles weer uit mezelf gaan halen. Inmiddels ben ik er wel tevreden over. Net als het spelen wil ik het filmmaken nu ook leren op de manier die toch het beste bij me past: door het te doen.’

Hoe was het om samen met Shady El-Hamus, met wie je al een paar jaar goed bevriend bent, aan Forever Rich te werken?

‘Heel erg leuk. Shady werkt nauw samen, zeker met zijn hoofdrolspelers. Hij kiest eerst wie hij voor de rol wil hebben en bedenkt op basis daarvan het personage, zo heeft hij dat ook gedaan met Bilal Wahib in De Libi. Shady en ik hebben Richie samen vormgegeven. Ik gaf bijvoorbeeld bij alle castings tegenspel, wat ons extra tijd gaf om zijn manier van praten en bewegen te bepalen.

‘Daarnaast hebben we tijdens het maken gewoon ontzettend veel plezier gehad. Sta je daar ineens te zingen in een enorme concertzaal, of ruzie te maken in een duur hotel. Dat heeft natuurlijk iets absurds. Als ik na een scène weer in de realiteit landde, kon ik soms echt een gevoel hebben van: wow, kijk ons nou, waar zijn we beland?!’

Merkte je dat de rol van Richie voor jou geschreven is?

‘Zeker, er zit bijvoorbeeld een scène in waarin hij een losse sigaret koopt bij de avondwinkelier (Shady’s vader Sabri Saad El Hamus) en die bij hem in de winkel oprookt. Dat deed ik vroeger ook altijd bij Dolf in de Jordaan. Dat soort dingen heeft Shady bij het schrijven meegenomen.’

Richie ziet er best opgepompt uit. Ben je veel naar de sportschool geweest?

‘Omdat buitenkant versus binnenkant een groot thema is in de film, wilden Shady en ik dat Richies uiterlijk een soort schild voor hem werd. Ik heb inderdaad veel in de sportschool gezeten, en ook allerlei andere dingen bedacht die we op hem konden plakken: een grill op zijn tanden, tattoos op zijn hand, een oorbel. Op een gegeven moment valt die grill uit zijn mond, zijn oorbel wordt eruit getrokken: hij wordt gedurende de film eigenlijk langzaam afgepeld.’

Still uit film Forever Rich Beeld Netflix
Still uit film Forever RichBeeld Netflix

Hoe zie jij Richie?

‘Hij is vooral naïef, en die naïviteit zorgt ervoor dat je als kijker dicht bij hem kunt komen. Als een personage heel zelfverzekerd en bedachtzaam is, kan dat afstand creëren. Op naïeve mensen kun je beter vat krijgen, omdat jij als kijker wél overziet wat er gebeurt. Ik wilde Richie neerzetten als iemand die geen bewuste keuzes maakt maar gewoon dóét, die sneller praat dan hij denkt en die zelf niet echt doorheeft wie hij is.’

Maar hij is wel heel erg bewust bezig een imago voor zichzelf te creëren.

Ja, dat maakt hem juist zo tragisch. Gewoon een jongen die in een totale identiteitscrisis is beland en zijn re­flec­tie­ver­mo­gen verloren is.’

Naar wie heb je gekeken voor inspiratie?

‘Er zijn voorbeelden genoeg van rappers als Richie. Of je nou naar de hitlijsten in Brazilië kijkt of Rusland: de eerste vijf nummers zijn op dit moment rap. Iedereen is op zijn zolderkamertje beats aan het maken, het is een wereldwijde popcultuur, zoals punk of rock dat vroeger was. Een van de artiesten naar wie ik veel heb gekeken is bijvoorbeeld de Italiaanse rapper Sfera Ebbasta, hij was een grote inspiratie voor Richies uiterlijk. Maar ook naar de voetballer Noa Lang, naar hoe die beweegt en praat in interviews. Het gaat bij hem ook heel erg om de buitenkant, hij weet precies hoe hij zich wil presenteren, maar er gaat ook een grote naïviteit van hem uit. Hij heeft totaal niet door hoe hij zich écht profileert en dat maakt het aandoenlijk.’

Herken je jezelf in Richie?

‘Natuurlijk kun je mij wel terugzien in Richie, ik vind het belangrijk om van mezelf uit te gaan bij een rol en niet compleet te veranderen in iemand anders. Ik heb mezelf vormgegeven met een ander uiterlijk en een ander accent, maar daaronder ben ik het wel.

‘Toch sta ik op een heel andere manier in het leven dan hij. Ik hecht waarde aan wat mensen van me vinden, zoals iedereen denk ik, maar ik ben niet veel bezig met mijn imago, of met het verdienmodel achter mijn werk.’

Jij denkt bijvoorbeeld niet: ik heb een Netflixfilm gemaakt, nu ga ik doorbreken in Amerika?

‘Nee, dat zou een tof resultaat zijn, maar het is geen doel op zich. Ik wil nu vooral dingen doen waarvan ik verder kan leren en dat kan van alles zijn, van een klein studentenproject tot een heel commerciële film. In het buitenland werken vind ik een leuke manier om nieuwe mensen te leren kennen en nieuwe gesprekken over film te voeren. Naast Fortress heb ik ook in een Duitse (Küssen) en in een Kroatische film (Murina) gespeeld en hoewel filmmaken universeel is, merk je toch dat het in elke cultuur weer net anders wordt aangepakt. Maar in Nederland staan er ook nog genoeg bijzondere makers op mijn verlanglijstje: David Verbeek, Alex van Warmerdam, Thessa Meijer. Misschien word ik nu wat diepzinnig, maar ik wil film – zowel het spelen als het maken ervan – het liefst gebruiken als manier om de wereld te ontdekken. Meer als levensvisie dan als werk.’

Verheug je je op het uitkomen van Forever Rich?

‘Dat is een beetje dubbel, moet ik eerlijk zeggen. Aan het uitkomen van een film hecht ik persoonlijk de minste waarde. Het maken, zoeken, repeteren, draaien: daar haal ik plezier uit. Maar het is wel spannend met deze film natuurlijk, omdat hij zo’n groot bereik heeft. Ik heb nog nooit in een film gespeeld waar meer dan 20 duizend mensen naar hebben gekeken.’

Still uit film Forever Rich Beeld Netflix
Still uit film Forever RichBeeld Netflix

Ben je bang dat je beroemd wordt?

‘Nou... dat is gewoon absoluut geen ambitie van me. Je kunt zo’n film natuurlijk gebruiken om jezelf in de kijker te spelen, ik weet dat Bilal Wahib dat heeft gedaan toen hij de hoofdrol speelde in Shady’s vorige film. Hij maakte tegelijk ook muziek en om die een boost te geven heeft hij toen veel interviews gedaan, talkshows, spelprogramma’s. Dat kan handig zijn voor je carrière, maar ik heb daar zelf niet zo’n behoefte aan.’

Je gaat nu niet ineens een track uitbrengen?

‘Ha, jawel, dat wel. Had ik dat nog niet gezegd? Forever Rich, de titeltrack van de film, wordt uitgebracht via TopNotch. Maar dat is echt echt eenmalig, hoor. De track is bedacht door Shadi el Feki, de jongen die ook het laatste album van Famke Louise heeft geschreven. Ik moest rappen en zingen, maar dat kan ik helemaal niet, dus het moest heel vaak opnieuw, haha. Toch was het wel heel tof en leerzaam om te doen. Het gaat denk ik geen hit worden, maar je weet maar nooit.’

Meer over