circus

Acrobaat Boris Gibé zet silo op in Tilburg voor zijn hitvoorstelling L’absolu

De voorstelling maakt deel uit van Festival Circolo.

L’absolu van Boris Gibé op Festival Circolo. Beeld Jostijn Ligtvoet
L’absolu van Boris Gibé op Festival Circolo.Beeld Jostijn Ligtvoet

Even lijkt het of een nostalgische schoorsteenveger komt napraten over de voorstelling. Maar het is heus performer, circusacrobaat, mecanicien en theatermaker Boris Gibé (38) die wil weten hoe het Nederlandse publiek zijn behoorlijk riskante solo in de 13 meter hoge silo heeft ervaren. Zwartgeblakerd rolt hij een sjekkie.

Aan het slot van L’absolu offert zijn desolate personage zichzelf op, een vernietigende scheppingsdaad om zichzelf en de mensheid te bevrijden. Daarbij komen nogal wat vlammen kijken. Gibé liet zich onder meer inspireren door de Zweedse cultfilm The sacrifice (1986) van Andrej Tarkovski, waarin een voor gek verklaarde man, een vastgelopen kunstcriticus, aan het slot zijn hele hebben en houwen in brand steekt. Denk echter niet dat de Franse circusmaker in het uur durende L’absolu het sombere narratief van de filmmaker volgt. Het gaat Gibé vooral om de verbeelding van een filosofische zoektocht: een man met een angstvisioen spiegelt zichzelf in een wereld zonder hoop en betwijfelt zijn levenskeuzes. Stapje voor stapje daalt hij af in de diepe krater van zichzelf.

Dat afdalen mag je bij Gibé letterlijk nemen. Speciaal voor L’absolu bouwde de Franse autodidact een dertien meter hoge silo met een doorsnee van negen meter. Dankzij de inspanningen van Festival Circolo staat de ‘tinnen tent’ nu op de stoep voor Theaters Tilburg. Het publiek – maximaal honderd man – zit in twee oplopende spiralen tegen de wand. De een ziet Gibé klimmen, tollen, zwiepen en duiken van 10 meter hoogte, de ander staart omhoog en ontdekt hoe de acrobaat bij aanvang door het dak valt, op een doek waar water en projecties met elkaar vervloeien.

L’absolu van Boris Gibé. Beeld D. Matvejeva
L’absolu van Boris Gibé.Beeld D. Matvejeva

Een scala aan metafysische circusscènes rijgt zich aaneen tijdens deze Nederlandse première van L’absolu. Van geblinddoekte luchtacrobatiek met boek, stoel en discobal tot de verzwelgende kracht van een zwart duinlandschap vol bolletjes polystyreen. De Fransman deed er jarenlang fysiek en natuurkundig onderzoek voor. In een lab probeerde hij kostuums elektrisch te laden, zodat kunststof bolletjes aan zijn statisch geworden lichaam blijven kleven, maar even snel weer kunnen loslaten. Hij experimenteerde met magnetische velden en tornado’s van vuur en rook. Keer op keer moest hij in gesprek met de brandweer over benodigde veiligheidscertificaten.

Meermaals, zegt hij, heeft hij wanhopig gedacht zijn droomproject op te moeten geven. Maar met hulp van vier vrienden (twee technici, een architect en zijn vriendin) wist hij zich er doorheen te slepen. Samen staken ze acht jaar lang al hun vrije tijd in de bouw van de silo. Bij de bank leende hij 70 duizend euro onder het voorwendsel een verlaten treinstation in de Bourgogne bewoonbaar te maken. Ondertussen werd in de stalen ruïne gelast, geschroefd, geschuurd en geschaafd aan de metershoge constructie. Het ontwerpen van slakkenhuismaquettes en bouwtekeningen had Gibé ook al drie jaar aan hoofdbrekens gekost; hij zocht een kruising tussen een anatomisch theater en een Frans-Japanse duiventil. De basisvorm van het circus – de piste – moest in ieder geval behouden blijven. Die is hem met de paplepel ingegeven.

Gibé groeide met zijn zusje op in een kleine lokale circusschool, die zijn ouders op Corsica hadden overgenomen toen hun schapenboerderij niet meer rendabel bleek. Op zijn 12de begon hij al een eigen reizend circusje, Zampanos. Het vak van circusartiest werd serieus toen hij begon te toeren met gezelschappen als Le Cirque Médrano, Le Cirque Électrique en Le Cirque Pocheros en optrad in voorstellingen van grootheden als Philippe Decouflé en Christophe Haleb.

In 2004 vond de 21-jarige Gibé het tijd een eigen groep op te richten, Les Choses de Rien. Vooral om idee, tent, beeld, acrobatiek en objectmanipulatie volledig in eigen hand te kunnen houden en zijn voorliefde voor existentiële levensvragen in modern circus om te kunnen zetten. Na onder meer een voorstelling met vier collega’s in een zelfgebouwde vuurtorentent en een reizend optreden in een doorschijnende iglotent, begon Gibé in 2007 aan zijn silo-droom. Oorspronkelijk met het plan er een groepsstuk van te maken. Dat bleek financieel niet houdbaar. Bovendien bleken weinigen te geloven in de haalbaarheid van zijn circusvisioen. Maar Gibé is een stille volhouder. De geplande première van 2010 zag zeven jaar later alsnog het licht. L’absolu bleek een festivalhit.

Nu toert Gibé al vier jaar met zijn metalen toren over de wereld – met een noodgedwongen stop door corona. Twee jaar geleden gooide een acute zware buikoperatie roet in het eten van de Nederlandse première tijdens Festival Circolo in Tilburg. Maar nu staat na een lang bouwweekend zijn silo alsnog t/m 27 oktober op het Louis Bouwmeesterplein. Gibé, vader van een jonge dochter, klimt dagelijks de hoogte in om er telkens zwartgeblakerd uit te komen.

L’Absolu door Boris Gibé/Les Choses de Rien, t/m 27/10 op terrein van Theaters Tilburg. Festival Circolo: 22 t/m 31/10, Leijpark in Tilburg.

Surface door Familiar Faces. Beeld Jostijn Ligtvoet
Surface door Familiar Faces.Beeld Jostijn Ligtvoet

Festival Circolo

Festival Circolo toont tot eind oktober ‘het circus van de toekomst’. Het tiendaagse festival slaat tijdens de herfstvakantie zijn tenten op in het Tilburgse Leijpark. Aanraders in het programma zijn L’âne & la carotte door Lucho Smit/Galapaiat Cirque en Surface door Familiar Faces. Smit (geboren in Rotterdam, succesvol in Frankrijk) maakt een krachtige, eigenwijze solo over de circusobsessie met altijd ‘verder, hoger en sneller’. Het collectief Familiar Faces, afgestudeerd aan de circusacademie in Tilburg, presenteert een spetterende voorstelling over de haat-liefdeverhouding tussen mens en water.

L'âne et la carotte van Lucho Smit/Galapaiat. Beeld Sébastien Armengol
L'âne et la carotte van Lucho Smit/Galapaiat.Beeld Sébastien Armengol
Meer over