6. Wat is het Japanse woord voor hacker?

Dat bestaat niet. Evenals elders wordt vrijwel het gehele vocabulaire van cyberspace ontleend aan het Engels. En toch spreken Japanners nog steeds zeer matig Engels - zo matig, dat de regering onlangs een rapport heeft uitgebracht waarin een betere beheersing van de Engelse taal wordt bestempeld als nationale uitdaging van...

tekst Paul Brill

Het is eigenlijk heel raar dat er in het land van Honda en Sony zo slecht Engels wordt gesproken, maar toch is het zo. Een recent onderzoek in Azië wees uit dat alleen Afghanen en Cambodjanen nog slechter uit de voeten kunnen met Engels. Zelfs het autarkische en in zichzelf gekeerde Noord-Korea scoort beter.

Experts wijten het probleem aan de verouderde manier van lesgeven in Japan. In het voortgezet onderwijs bestaan buitenlandse taallessen veelal uit het opdreunen van grammaticaregels en het memoriseren van woorden. Klassen op Japanse scholen zijn tamelijk groot (veertig leerlingen is normaal).

Deze verklaring is niet geheel bevredigend, want met kennisverwerking op het gebied van de exacte vakken lijken de Japanners weinig moeite te hebben. Sommigen menen dan ook dat de oorzaak dieper ligt. Yoshio Terasawa, een Japanner die lang in New York heeft gewoond en een boek heeft geschreven onder de titel Lack of English is Destroying the Nation, ziet een fundamenteel verschil tussen de Japanse en de Engelse taal. Japans is vaag en maakt het goed mogelijk de dingen niet bij hun naam te noemen. Engels is veel directer, en daar hebben Japanners een mentale weerstand tegen.

En misschien heeft die weerstand een nog ingewikkelder achtergrond. Japan-kenner Karel van Wolferen schrijft in The Enigma of Japanese Power dat veel Japanners ervan overtuigd zijn dat hun taal een semantische rijkdom heeft die andere talen ontberen. Dat - en niet het Japanse schrift - is de reden waarom het voor buitenlanders zo moeilijk is de Japanse taal te leren. En daarin ligt dan ook wellicht de verklaring voor het gebrekkige Engels dat de Japanners spreken: ze zijn almaar op zoek naar nuances en onderlagen die er niet zijn. En kunnen dus nooit wennen aan spreekwoorden als: When it looks like a duck and quacks like a duck, it's probably a duck (om maar te zwijgen van de uitdrukking: Go fuck a duck!).

Meer over